LiberQuintus

verius eſt: ex reflectōnibus occeani. et earū occurſu vētos creari: de quibꝰ in ſequentibꝰ diſſeremus. Aliquardo etiam fumꝰ euaporat a terra. cum quo ꝑticule terreet aque eleuātur: que naturali motu ad centrum volūtdeſcendere: ſed impetu fumi aſcendentis ī cōtrariummouentur. Et hac fluctuatōne aer in aliquā moueturꝑtem: et fit ventꝰ. ⁊ hec eſt cauſa ſecunda ventoꝝ. Iteꝫterra cauernoſa eſt vtpote naturaliter ſicca: ſubintratergo vna ꝑs aeris cauernas terre. altera laborat exire:ex quo ꝯflictu aer motꝰ regio ventoꝝ dicitur: ex ſubterraneis etiā nubibꝰ ventuſ aliqn̄ generat̉. Aquas ſiquidem fluere ꝑ catharactas terre ꝯſtans eſt: ⁊ ſuꝑ aquasin ypogeis aer exiſtit. Ex frigiditate vero aque aer illeſpiſſatur ⁊ in nubeꝫ mutatur: qui ꝑ ſubterranea diſcurrit: terreqꝫ motū frequenter facit. Et ſi reꝑit terrā facilem: illā rumpit. et frequenter euerſiones vrbiuꝫ facit.Si vero foramen apertū reꝑit cū impetu exibit. eſtqꝫventꝰ. Nubes etiā ſuꝑiores rupte: ⁊ in ꝓnum ſolute vētos generant. que hoc modo fiunt cuꝫ corꝑa diſſimiliaterreno in vapore in fumo aſcendūt. quedā enī ſunt calida. quedā frigida. quedā humida. quedā ſicca. vt cuꝫdiſſimilia corꝑa in vnū ſunt ꝯglobata. quedā concauenubes efficiuntur: inter quas interualla fiſtuloſa: ⁊ inmodū tibie anguſta relinquunt̉: quibus tenuis intercluditur ſpūs: qui maiꝰ deſiderās ſpaciū: obſtātia ſibi ſcindit. ⁊ in ventū erumpit. hic ventꝰ eſt ꝓcelloſus. qꝛ ſuꝑius emittitur: et inſcindit aera: qꝛ nō fuſus nec ꝑ aꝑtumexit. Et cū deſcendit: alios ventos quos reꝑit: ſecū trahit: ſicut torrētes modice magnitudinis ſuſceptis aqͥscreſcunt. Inde ex pluribꝰ ꝑtibus celi congregat̉ ſpiritꝰeliſus ⁊ in terra impetū ⁊ moram ſuſcipit. Nubes ergodiſſoluta ventos facit: que pluribꝰ modis diſſoluit̉. Aliquando enī p̄dicto modo. Aliqn̄ calore ⁊ radiis ſolis.Aliquādo attractione corpoꝝ in ea ꝯtentoꝝ. vehemētrgo ſpiritꝰ eſt leuis aer.XXIX.¶ De qualitatibus ventorum.Ueri ergo poteſt: cuꝫ ventꝰ ſit aer in aliquamꝑtem fluens: ⁊ dicatur aer eſſe calidꝰ ⁊ humidꝰqūo dicatur eē boreas frigidꝰ ⁊ ſiccꝰ. huic queſtioni reſpondemꝰ: ꝙ nichil eſt aere conuertibiliꝰ. vndepoſitꝰ inter frigidū ⁊ calidū elementū: cito in eoꝝ naturas conuertitur. Ex vicinitate ergo terre qualitates illius contrahit. Quales ergo ſunt terre cardines: talisinde naſcitur ventꝰ. Eſt aut orientalis regio calida ethumida. vnde ventꝰ qui inde naſcitur calidꝰ ⁊ humidꝰeſt. Occidentalis regio frigida ⁊ ficca eſt: ex qua naſcitur ventus frigidꝰ ⁊ ſiccꝰ. duo capita terre frigida ſūt⁊ humida: ex hiſ venti frigidi ⁊ humidi naſcuntur Nā⁊ ſi auſter in ſua origine eſt frigidꝰ ⁊ humidꝰ: qꝛ tamēꝑ mediū torride zone ad nos ꝑuenit: fit accidentalitercalidꝰ: fugandoqꝫ nubes ad hunc angulū terre quā incolimus. pluuias oꝑatur: vnde humidꝰ iudicatur. Boreas et ſi in origine ſua ſit humidꝰ a nobis tn̄ nubes fugando ſerenitatē oꝑatur. vnde ab effectu ſiccꝰ dicit̉. dicis forte ſiquidē ventꝰ eſt humidꝰ. vt tu affirmas. vndefit ꝙ om̄s venti ſi careāt pluuiis: aquā que eſt in ſuꝑficie terre deſiccant: vel teſtās: vel herbas: vel arbores.Reſpondeo ventꝰ qui eſt humidꝰ vt auſter: eſt etiaꝫ calidus: calor vero ſiccitatē oꝑatur. Ille qui eſt frigidus⁊ etiā ſiccꝰ. vnde non eſt miꝝ ſi deſiccat. vel ẜm phiam.que morti nō dat locū. nichil perit in mundo. Corporananqꝫ que ſola ẜm opinionē vulgi deſtructōi ſubiacēt:ſi ſunt ex elementis cōpoſita in elementa reſoluuntur.Si vero ſunt elementa in alia tranſformātur. Aqͣ igit̉que eſt in ſuꝑficie terre: vel in panno vel in herba vel īarbore cū tangitur a vento: in aerē trāſmutatur. vndeterra veſtis aut que naturaliter ſunt ficca ī ꝓpria remanent qualitate.¶ XXX.

¶ De augmentatione ventorū ſecundū ꝑtesa quibus flant. ¶ Areſtotiles vbi ſupra.¶ Deo aut meridies ⁊ ſeptentrio pluris ſunt exſufflationis ꝙͣ oriens ⁊ occidens: ⁊ que ſunt inter vtroſqꝫ ventos: qꝛ nō eſt ſol in ꝑte ſeptētrionis et meridiei. niſi in hora. i. in vno tꝑe anni .ſ. in ꝑteſeptentrionis in hyeme. et in ꝑte meridiei in eſtate. Iōvapor aſcendens minor eſt: et ꝑ conſequens rarior ⁊ ſb̓tilior. Ideo nō multiplicatur alteratio eiꝰ in aquaꝫ. Sꝫfit ventꝰ anteꝙͣ alteratur. In orientibꝰ et occidentibuset que ſunt inter vtrūqꝫ ſol eſt in om̄i hora: ideo plꝰ eſt.qd̓ ibi reſoluitur et aſcendit de vapore: cū ergo reſoluit̉in ꝑte orientis ingroſſatur ꝓpter eiꝰ multitudinem. Etcū ꝑuenit ſol in occidentē infrigidatur vapor ille ꝓpterelongatōeꝫ ſolis ab eo: et alteratur vt fiat aqua pluēs.Similiter accidit ⁊ vapori aſcendenti ex occidente: pluuia vero ꝓhibet ſufflatōeꝫ venti: qꝛ materiā eiꝰ abſcindit: que eſt vapor ſiccꝰ. Quoniā ergo vapor humidusplus aſcendit ex ꝑte orientis et occidentis: ꝙͣ ex ꝑte feptentrionis et meridiei. vapor aūt ſiccꝰ ecōtrario: ideopluuie magis fiunt in ꝑte oriētis et occidētis: ꝙͣ in ꝑteſeptentrionis et meridiei. venti aūt ecōuerſo. Motusquidem venti tortuoſus eſt. qꝛ vapor aſcendit ſurſuꝫ: etpoſtea reflectitur circulariter in circūitu terre. Omnesaūt venti debiles ſunt ex principiis ſuis: ꝓpter ſeꝑationem ꝑtiū aſcendentis que ſunt eiꝰ materia. Fortificatergo cū aggregantur ille ꝑtes ad inuicē: et vehementerflat. Itē ventꝰ fit in ꝑte ſeptentrionis et meridiei plusꝙͣ in alijs: qꝛ ꝑtes iſte ſunt inhabitabileſ: et niues ⁊ aq̄multe ſunt in eis: que exuberāt et liquefiūt: dū fortiterin eis agit. ſicqꝫ extrahit ex ea vaporem multū: et indemultiplicantur venti. Dico enī ꝙ terrā diuiditur ī duas diuiſiones. Una eſt habitabilis Altera inhabitabilis. Et hec duplex. Una que eſt vehemētis caloris propter vehementem propinquitatē ſolis. et hec eſt parsmeridiei. Altera q̄ vehementis frigoris eſt: ꝓpter elongationē ſolis. et hec eſt pars ſeptentrionis. Ex his duabus. ut dictū eſt. magis fiūt venti. Dico iteꝝ ꝙ ventiflautes ex ꝑte orientis calidiores ſunt illis: qui ab occidente: qꝛ tempꝰ iuflamat ventos: qui flant ab oriente.et longiꝰ eſt illo quo eos flare contingit ab occidentē.Itē ventꝰ meridiei excitat nubē. et aggregat. ⁊ ꝯponitqꝛ in flatu ſuo curuitatē habet vel flexuoſitatem. Et inuoluitur ꝑ ꝑtes nubiū. vel eſt circa nubes. Septentriouero recti flatꝰ eſt. Et ideo ſegregat ꝑtes nubiū aggre¶ XXXI.gatas: et ab iuuicē diuidit.¶ De cauſis interpolationis ventorum.Entus aut cōmouetur multotiens poſt cōſummationem pluuiaꝝ: qꝛ ſol terrā illuminans eleQuat ex ea uaporeꝫ ſiccū: qui generat uentū. Cūvero abſcinditur eleuatio vaporis ſicci: quieſcit ventꝰ:et eleuatur occulta humiditaſ: ad quā exiccandā peruenit. ſicqꝫ vapor calidꝰ et humidꝰ aſcendit de terra: cuicū aduenit frigꝰ accidens in aere: alteratur et fit aquapluens. Cū ergo pluit quieſcit ventꝰ: et eiꝰ materia abſcinditur: qꝛ terra humectatur. Eſt aūt ſol cauſa abſciſionis ventoꝝ ⁊ iteꝝ eſſe eoꝝ: quādo enī appropinquatnobis appropinquatiōe pauca .i. debili. imprimit terrādebiliter et paucꝰ vapor ex ea aſcendit: qui eſt venti materia. Quādo aūt appropinquatōe forti econuerſo accidit. Item quādo diſcurrit ſuꝑ terrā et adurit eaꝫ: ſicutignis magnꝰ ligna pauca: ex ea nō aſcendit vapor. Sicqꝫ materia venti abſcinditur. Dico itaqꝫ ꝙ ꝓhibentiaventoꝝ duplex eſt. quaꝝ vna eſt frigus. altera calor cūſiccitate. Nā et ſiccitas cū frigore terre ꝑtes cōgregatet cōtinet. Et ſiccitas cū caliditate exiccat eā vl̓ aduritvel opprimit: igitur et calor et frigꝰ cū ſiccitate quādofortis eſt ſuꝑfluitas: vtriuſqꝫ ꝓhibet vaporē aſcēdentē