LiberQuintus

cum ad homines miſſi veniūt. In hac ignis regione ſeptem ſtelle ⁊ ſepteꝫ planete ſingulis circulis cōtra mūdum ferunt̉: et ob vagū curſum erratice nominantur.Ignis itaqꝫ tripliciter cōſideratur. Nā in materia terrea carbo eſt. In materia aeris flama. In natura verolucis eſt pura lux. Et ideo nō indiget nutrimento: qꝛ n̄eſt ex cōtrariis agentibꝰ. planete quoqꝫ ⁊ ſtelle quoniāex eodē conſtāt alimento nō indigent. Et ideo ẜm nature curſuꝫ in euū lucere poſſent: niſi creatoris ſui voluntas eos aliter ordinaret. Ip̄e nanqꝫ ignis lux illic in ꝓpria regione eſt: nec habet reſpectū ad aliud vnde naturam trahat. ¶ Iſidorꝰ in li. ethy. xiii. Ether locꝰ eſt inquo ſidera ſunt: ⁊ ſignificat eū ignē: qui a toto mundoin latū ſeꝑatus eſt. Sane ether eſt elementū: ethera vero ſplendor etheris: ⁊ eſt ſermo grecus. ¶ Actor. Ecceaꝑte inuuit yſidorꝰ: celū ſidereū qd̓ ⁊ igneū eſt: etherisnomine deſignari. fortaſſis aūt beda celū ip̄m ſidereuꝫꝑ tria interſticia ſeꝑat. quoꝝ vnūqd̓qꝫ celū vocat: ⁊ ꝓpriū cuiqꝫ vocabulū aſſignat. Primū .ſ. ⁊ infimū ethera nominās. Mediū aūt olimpū. Supremū vero ſpacium igneū. His aūt p̄termiſſis que liquide comp̄hendere nō poſſumꝰ: ad ea q̄ nobis tā ex aſſiduo loquēdi vſu:ꝙͣ ex ſcripturaꝝ lectōe nota ſūt trāſeamusIX.¶ De aere. ¶ Iſidorus. xiij. libro.Nterduꝫ ⁊ celū ꝓ aere accipit̉ vbi venti ⁊ turbines acnubes fiunt. Un̄ lucreciꝰ. Celū qd̓ dicit̉ aer. pſalmiſtaquoqꝫ volucres celi dicit: cū eas in aere volitare manifeſtū ſit. Et nos hunc aerē ex ꝯſuetudine celū vocamꝰCū de ſereno vel nubilo querentes: quale ſit celū interrogamꝰ. Eſt aūt aer inanitas plus habens admixtū raritatis ꝙͣ cetera elementa. Unde virgiliꝰ: longū ꝑ inane ſecutus. ¶ Actor. Aer inquit leuis ⁊ mobilis eſt: rarus: ſpiraculū viuentiū. ſole illuminat̉. nube denſat̉. vēto agitat̉ ¶ Hugo de ſeptē diebꝰ. Aer dicitur celū: eoꝙ a viſibꝰ noſtris celetur. Nā om̄e corpꝰ viſibile alicuius denſitatis eſt: que ex ſpiſſitudine aque vel terre cōtingit: vt nubes ex vapore aquaꝝ denſate viſibiles apparent ¶ Ex libro de naturis reꝝ. Aer eſt terciū elemētum: ⁊ eſt om̄ę qd̓ inani ſimile a terra vſqꝫ ad lunā conſpicitur. de quo ⁊ vitalis ſpūs hauritur: ⁊ in quo demones cōmorātur Eſt enī qd̓āmodo craſſus. terra: ⁊ aqua⁊ igne ꝑmixtꝰ. Aliter enī demonū corꝑa ex eo ſumptaſonū nō reciꝑent. vnde verba formarentur: ad eos quibus apparent. Qd̓ ergo duꝝ ⁊ molle aſpeꝝ ⁊ lene ſentitur in eis: fit ex ꝯtrariis elementis ſimul ꝑmixtis. Exhoc etiā ⁊ in hoc fiunt venti. uiues. grandines. imbreſflamā ⁊ hmōi. Ex cōtrarietate nanqꝫ vehementiaꝫ elementoꝝ patitur. vnde ⁊ eiꝰ corruptione infirmitates ⁊peſtilentie generātur. Aer rarus eſt: leuis: mobilis: auibus peruius. Nubibꝰ obſcuratur: et pluuiā ſignificatſole illuſtratur. hieme condenſatur. Eſtate ſerenat̉: vento agitatur. Circa paludinoſa ⁊ humida loca cōdenſat̉et facillime corrūpitur. circa mōtes aūt ſubtilis ē. nimium ac penetrabilis. Mediocribꝰ aūt locis optimus .i.nec nimis altis nec demiſſis.¶ X.De naturalibꝰ aeris proprietatibus.Er eſt elementū calidū et humidū: qd̓ ad terminum fertur: licet nō ita velociter vt ignis. vndeaer habet humidi magis ꝙͣ calidi: de ꝓprietateaūt humidi eſt: ꝙ ſi fuerit diuiſum: iterato redeat ad cōtinuum. Aer maxime inter ceteras qualitates elemētares paſſiuꝰ eſt. vnde impoſſibile eſt humidum ẜm ſe eſſecauſam doloris: ſicut ⁊ verā humilitatem offenſionis.Aer motu frigeſcit. Cū tn̄ eo et terra et aqua nō frigeſcant ſed caleſcant. hoīs aūt flatu ꝯtingit aereꝫ et infrigeſcere et caleſcere. Nichil tn̄ ita replere poteſt: vt aercū ingreditur: nichil ita euacuare: cū expellitur Cū aūttotū repleuerit: ip̄m ẜm ſe diſponit. aer enī ſequit̉ figuram eius qd̓ repleuit: vel cui adiungitur. Aer facillime

corrumpitur: et maxime qn̄ non mouet̉. Immutat̉ quoqꝫ fumoſitate paludū vel putredinis alicuiꝰ. vnde fiuntmorbi ac peſtes in hoībus. aer medium eſt in viſu ⁊ auditu et olfactu. Om̄s colores ſimul et ſemel poteſt recipere: et tn̄ vnūquemqꝫ ſeꝑatim et abſqꝫ cōmixtione oīꝫvt patet. poſito ꝙ pupilla oculi in medio aere eſſet: cuiꝰcircūferentia om̄s colores etiā diſtinctos haberꝫ. Aerquādo tingitur aliquo colore in ip̄o reſplendēte: redditip̄m colore ad aliud corpꝰ: ſicut aqua radiū in ea refulgentē reddit ad aliud corpꝰ. Terſio aūt et ſplendor nōvidentur in aere et in aqua: niſi qn̄ inquiete ſunt. Aerquoqꝫ ſicut ⁊ ignis nō euaporat: qꝛ om̄e euaporās euaporat in fumum ſubtiliorem ſe. et ignitū: quod non accidit aeri.XI.¶ De loco et motu ipſi ¶ Auicēna vbi ſupra.Er eſt corpꝰ ſimplex cuiꝰ naturalis locus eſt: vtſit ſuꝑ aquā: et ſub igne. et hec eſt eiuſ leuitascomꝑatiua: cuius natura calida eſt et humida:huiꝰ eſſe in generatis iuuat vt rarificentur et ſubtilientur: et ad ſuꝑiora eleuentur ¶ Ph̓s de celo et mundo li.iii. Aer plus eſt in magnitudine .i. expanſione ꝙͣ aquaSimiliter et om̄e corpꝰ ſubtile pluris eſt magnitudiniſꝙͣ corpꝰ .ſ. ſpiſſum. Elementū ergo aque minꝰ eſt elemēto aeris. Quāto ergo maiꝰ eſt corpꝰ: tanto vehemētiormotꝰ eiꝰ fit et fortior. Ignis nanqꝫ ꝙͣto maior: ſurſumtanto velociꝰ incedit ¶ Hugo ſuꝑ eccleſiaſten. Cuſtrāſinquit vniuerſa in circuitu ꝑgit ſpiritꝰ: hͦ quoqꝫ ſignificare poteſt: ꝙ motꝰ aeris nō ſemꝑ vbiqꝫ idē eſt. Sꝫ cūalibi vehementiꝰ: alibi moderatiꝰ agitetur: ip̄a eius fluctuatio verſa vice in ſemetip̄am refuſa diſſimiliter mouetur: et nō vniformiter ꝯquieſcit: vt non cogamur motum ſemel ceptū vſqꝫ ad extrema extendere: ſed ſingule motiones impulſioneſqꝫ quaſi in ſe facte. paulatiꝫ inſpacio motu languente quieſcūt. Sed et illud qd̓ ait luſtrans: aꝑte huic elemento tribuitur: ſiue ꝙ ſordes vniuerſas ſua mobilitate vbicūqꝫ aſperſas ſiue collectaspurget ac diſſipet. Siue ꝙ ſua ſubtilitate cuncta penetrans: vbiqꝫ ſe diffundat. ¶ Seneca vbi ſupra libro vi.Aer quidē terre ꝯtinuus: et ſic ei appoſitus: vt ibi ſtatim futurꝰ ſit vnde illa diſceſſerit: ꝑs eſt totius mundi.Sꝫ tn̄ quidqͥd in alimentū celeſtiū terra miſerit: ip̄a recipit: vt .ſ. materia: non ꝑs debeat intelligi. Ex hoc oīseiꝰ incōſtantia et tumultꝰ eſt.¶ XII.¶ Ꝙ aer ſit vnū et verū corpꝰ probatur exeius operationibusUnt qui et hunc ex diſtantibꝰ corpuſculis vtpuluerem conſtruūt. plurimum aūt a vero recedunt: cū ꝑ vnitatē ꝑtes ad intenſiōeꝫ ſibi ꝯſentire debeāt: et ꝯferre vires. Aer autē ſi in athamos inciditur ſparſus eſt: teneri vero diſiecta nō poſſunt. Intenſionē acris oſtendunt ꝯflata nec ad ictum cedentia:oſtendunt et pondera vento geſtante ꝑ magnū ſpaciuꝫablata: oſtendunt etiā voces que remiſſe clareqꝫ ſunt: ꝓut aer ſe cōcitauerit. Quid eniꝫ eſt vox: niſi intenſio aeris vt audiatur: lingue formata ꝑcuſſu. Quid curſuset motꝰ om̄is: nōne intenſi ſpūs oꝑa ſunt: hic facit vimveriꝰ et velocitatē currentibꝰ. Cunqꝫ vehementer concitans ip̄e ſe torſerit arbuſta: ſiluaſqꝫ cōuoluit: et edificia tota corripiens in alto frangit. Mare quoqꝫ per ſelanguidū et iacēs incitat. Intenſiōeꝫ ſpūs ſue ꝑtes explicant. nanqꝫ ingentē vim ꝑ occultū agūt paruula admodū ſemina: et quoꝝ exilitas in cōfiſſura lapidū: locūinuenit: intantū cōualeſcunt: vt ingentia ſaxa dirimentet monumenta diſſoluent Quid hoc eſt aliud ꝙͣ inteſioſpiritus. ſine quā nichil validū: et cōtra quā nichil callidū eſt. Eſſe aūt vnitatē in aere: vel ex hoc intelligi poteſt: ꝙ corꝑa noſtra inter ſe coherent Quid enī aliud teneret illa ꝙ ſpiritꝰ. Quid aliud ꝓducit ſegetes ⁊ frugeimbecillā atqꝫ virenteꝫ. Erigit arbores: et diſtendit in