LiberQuintus

nluminatiuꝰ circūuelatis ſplēdoribꝰ incomp̄henſibilisclarus diſcretꝰ .i. diſcernens materiaſ. vt plumbū ab arcento. reſiliens: immutabilis ſiue impaſſibilis: ſurſū ferens: acute means: nō receptans ꝯtumeliā minoratōisſemꝑ motꝰ: ꝑ ſeip̄m motꝰ mouens alteꝝ. Nō indigensalteriꝰ: latenter creſcens a ſe ip̄o: ⁊ ad ſuſceptas materiqs manifeſtā ſumit magnitudinē. alias manifeſtās ſuimagnitudinē actiuꝰ. potens. ſimul om̄ibus p̄ſens inuiſihiliter. neglectꝰ nō eſſe putatur. attritū aūt ſicut quadāviudicta: conaturaliter ⁊ ꝓprie ſubitoqꝫ relucens: et iterum incomp̄henſibiliter impalpabilis: nō minutꝰ ī om̄ibus ditiſſimis ſuis traditionibꝰ. ¶ Gloſa ſuꝑ actꝰ apoſtoloꝝ. ii. c. In igne ſpūſſanctꝰ venit: qꝛ ignis quattuorhabet ꝓprietates naturales. vrit. purgat. calefacit. illuminat. Ignis etiā incorporeꝰ ⁊ inuiſibilis eſt in naturaſua. ſed aſſumpto alio corꝑe videt̉: diuerſi coloris apꝑarens ꝓpter materias in quibus ardet.¶ V.De differentia ignis celeſtis ac terreni.Auguſtinus ſuꝑ geneſim.Gnis quidē ille ſuꝑior. vt dictū eſt. purus eſſe dicitur.Ignis aūt ille qui vrit tangentē: qui de terrenis ⁊ humidis motibꝰ infra exiſtit. vt vertatur in aliud elementum: ac ꝑ hoc in ſuꝑiorem tranquillitatē euadere nō valens: in iſta pinguiori ꝑte turbulentis motibꝰ agitaturad temperandū eiꝰ rigorē. et ad vſus terroreſqꝫ mortaIlium ¶ Actor. Ignis ille ſup̄mus ac tranquillꝰ. nō querit alienā materiaꝫ in qua coaleſcat. Iſte vero terrenꝰignis qꝛ nō eſt in regione ſua: ſed deficit in cōſumptōematerie. ⁊ in aliud elementū ꝯuerti dicitur: qꝛ fumigādo in aera denſatur. hec eſt vtiqꝫ differentia inter vtrūqꝫ: qꝛ ille celeſtis ignis nō eſt elementū. hic aūt terrenꝰelementū. ille tranquillꝰ. ille aūt turbidꝰ. ibi quoqꝫ fert̉eſſe pura lux. hic aūt ardor. vnde triꝑtita fit ignis diſtīctio. aut enī eſt purꝰ ⁊ ſine materia. ⁊ ſic eſt ille celeſtis.aūt in materia. Et hoc dupliciter. aut in materia rara⁊ tenui ſic eſt in aere: et ſic eſt flama: vt in fulgure. Autin materia groſſiori terrena .ſ. ac ſolida. et ſic eſt carbovel fauilla. Ignis ille ſuꝑior nō eſt calidꝰ vel ardens inſe ẜm quoſda: ſed tm̄ in effectu. calefacit enim ſubiecta¶ Guilhermꝰ de conchis. Ignea nō ſunt calida: niſi q̄vicina ſunt alicui ſpiſſe materie ⁊ humide. vnde ſol ī cōuallibꝰ montiū vbi aer ſpiſſior eſt: maiorē calorē exercꝫvnde in ſummitate montiū ꝓpter ſubtilitatē aeris ꝑpetue ſunt niues. ¶ Seneca vbi ſupra. Et ignis quidemfieri ſolet apud nos duobꝰ modis. Uno .ſ. ſi excitatur:ſicut lapide ꝑcuſſo. Altero vero ſi attritu inuenit̉. Sicut cū duo ligna inter ſe diutiꝰ ſunt ſtricta Nec omnishoc tibi p̄ſtabit materia: ſed eliciēdis ignibus ydonea:ſicut laurꝰ ⁊ edere. et alia in hunc vſum paſtoribus no¶ VꝘ ignis omnia vegetat et mouet.¶ Hugo luper eccleſiaſten̄.Uſtrans inquit vniuerſa in circūitū ꝑgit ſpūset in circulos ſuos reuertitur. Spiritu hic acciſpere poſſumus igneā vim: que ab ip̄o ſole ꝓcedens. ꝑ cuncta ſe diffundit. et vniuerſa inuiſibiliter penetrans vegetat ⁊ mouet. vnde ⁊ veteres naturā eſſe dixerunt ignē artificē ꝓcedentē in res ſenſibiles ꝓcreandas. vitalis enī motꝰ ⁊ vegetatōis ſenſibilis in cunctiſnaſcentibꝰ ignea vis origo eſt. que rebꝰ omnibus incrementū ſubiicit. Et inuiſibili eas nutrimēto alens ac fouēs. ad viſibilē tandē ꝑducit ſubſtātiā. hic ergo ſpiritꝰ.i. hec occulta nature vis oīa luſtrat: qꝛ ꝑ omnes reruꝫꝑtes inuiſibiliter ſe diffundēs. vnicuiqꝫ ẜm nature ſuecapacitatē. ꝓpriam qualitatē diſtribuit. ꝑgit ⁊ reuertit̉qꝛ vniuerſa q̄ oriunt̉ in tꝑe priꝰ ꝑ incrementū prouehitac deinde ſeneſcentia in originē ſuā reducit ¶ Ambroſius in hexameron li. ii. Cū dicant ph̓i orbe celi volui

ſtellis ardentibꝰ refulgentē. Nōne dei prouidentia neceſſario ꝓſpexit. vt intra ⁊ ſupra celi orbem aqua redūdaret. que illa feruentis axis incēdia temꝑaret. Ꝙ ergo exundat ⁊ feruet ignis. etiā aqua exundauit ī terriſne ſolis ac ſtellaꝝ ardor eas exureret: et tenera reꝝ exordia vapor inſolitꝰ lederet. Quāti fluuii. fontes. lacusterras irrigant: qꝛ eas internꝰ ignis vaporat. vnde enīarbores germinarent. ſata ꝓrumperent. vel orta cōquirerent̉. al̓s coq̄rent̉: niſi ea iterior ignis aīaret: qͥ etiā ⁊ſaxis frequenter excutit̉: ⁊ de ligno exilit̓ ſepe dū cedit̉Itaqꝫ ne alteꝝ altero ꝯſumeretur: inuicem ſe temꝑantignis ⁊ aqua. Deꝰ enī pondere ⁊ menſura examinauitvniuerſa. ¶ Seneca vbi ſupra li. vii. Dicimꝰ ergo ignēeſſe qui mundū occupet: ⁊ in ſe cuncta ꝯuertat. nichilqꝫaliud in reꝝ natura relinqui reſtincto igne: ꝙͣ humorē:et in hoc futuri mundi ſpem latere. ita ignis exitꝰ mundi eſt. humor exordiū¶ III.De diuerſis ſpeciebus ignis¶ Hugo de ſancto victore.Riplex eſt ignis natura .ſ. ꝙ naſcit̉. ꝙ paſciturꝙ depaſcitur. hoc eſt ꝙ oritur ꝙ nutritur ꝙ cōſumit. Et ẜm has tres naturas recipit decemſpecies. Prima eſt que fit ꝑ remotionē: que nec naſcit̉:nec paſcitur: nec depaſcitur. qualis eſt gehenne ignis.Nō naſcitur: qꝛ originem extra ſe nō habet. Nō paſcitqꝛ nutrimento nō indiget. Nō depaſcitur: qꝛ in ſubſtātia materiali nō ardet. Secunda eſt ſpecies que tantuꝫnaſcit̉ n̄ paſcit̉ n̄ depaſcit̉: qͣlis ē fulgur exp̄ſſū a nubibꝰTercia q̄ tantū paſcitur nō naſcitur nō depaſcit̉: qͣliseſt ignis oculoꝝ qui naturalis eſt. Quarta q̄ tantuꝫ depaſcitur: nō naſcitur: nō paſcitur. qualis eſt ignis ſoliſextrinſecꝰ. vnde nec ſordes ei appropinquare poſſunt.quas nō ſibi incorporando: ſed in nichilum redigendoꝯſumit. Et hec eſt differentia inter ignē ſolis ⁊ gehēneqꝛ ignis ſolis extrinſecꝰ depaſcitur. Ignis vero gehenne: nec extrinſecꝰ id qd̓ ardet: nec iutrinſecꝰ id in quo ardet demolitur. Quinta ſpecies cuꝫ ignis qui naſcit̉: paſcitur nō depaſcitur: qualis eſt calor in ouo: qꝛ ille d̓ corpore fouentis naſcitur ⁊ paſcitur: ⁊ nō depaſcitur eiusſubſtantia. Talis eſt ⁊ radiꝰ ſolis in luna. Sexta eſt q̄naſcitur ⁊ depaſcitur ⁊ nō paſcitur: ſicut fulgur exp̄ſſūde nubibꝰ. Septima eſt que paſcitur ⁊ depaſcitur: ⁊ nōnaſcitur: qualis eſt calor in corꝑe: paſcitur cibis: depaſcitur humores corꝑis. Nō aūt naſcitur: qꝛ naturaliseſt. Octaua que violentia naſcitur ſimulqꝫ naſcitur ⁊ d̓paſcitur. ſicut ignis excuſſus de ſilice: ⁊ ī lignis receptꝰde ſilice ꝑ violentiā colliſo naſcitur: ⁊ in lignis paſcituret ip̄a ligna depaſcitur. Nona eſt que ſurſum naſciturdeorſum vero depaſcitur ſimulqꝫ paſcitur: ſicut radiꝰſolis lucens in humido de ſole a ſurſum naſcitur et paſcitur et humorem depaſcitur Decima eſt que de ſubtꝰſimul naͣſcitur paſcitur ⁊ depaſcitur. qualis eſt igniſ exiens de ſigno et ardens in ligno: propter has diuerſasſpecies ignis diuerſa inuenitur ſignificare in ſcripturaModo charitatē. mō cupiditateꝫ. mō luxuriā. mō virtutes. modo viciā. modo deū.¶ VIII.¶ De ethere.Uid aūt etheris nomine ſignificetur iuxta bedam qui hoc celū immediate ſuꝑ aerem ordīatnō intelligo: niſi ip̄ius aeris ſupͥma ꝑs puriorac tranquillior hoc noīe nuncupetur. quāꝙͣ tam ab areſtotile ꝙͣ a ceteris autoribꝰ ignis ille ſuꝑior elementis:ſiue ſpaciū igneū. de quo iam diximus. ether vocetur.¶ Ex libro de naturis reꝝ. Supra eſt ignis puriſſimꝰtotū aerem excedens. Cuiꝰ regio ad firmamentū vſqꝫextenditur. Is tanto eſt aere ſubtilior: quanto aquā tenuior: et aqua terra rarior. idem et ether vocatur: qꝛ ꝑpetuo ſplendore letat̉. de hoc angeli ſibi corꝑa aſſumūt