QuartusLiber

in orientem quem ſequuntur ⁊ quedā ſtelle ac mouertincentū annis v̓no gradu ẜm motū illū. Nō ergo ſpera ſtellata mouetur immediate a primo motore. cum ſitmobile multiforme. he ſunt rationes arabū octo ſperaſmobiles ponentiū. quibꝰ ⁊ nos ꝯſentientes dicimꝰ moueri celū aqueū. Non enī eſt ita vniforme quin habeatdextꝝ ⁊ ſiniſtꝝ. Sed ita vniforme eſt: ꝙ nō habet vnāꝑtem ſtellatā: ⁊ aliā non ſtellatā: ſicut octaua ſpera. Etip̄a quidē ſpera ſtellata inter illas q̄ viſui ſubiiciuntur⁊ quaꝝ motꝰ viſui poteſt ꝑpendi: eſt prima. Sed ſecundum rationē nō eſt prima. vt dicit auenalpetras. qui .ſ.philoſophꝰ dicit antiquos hoc celū nonū non ꝑcepiſſe:qꝛ magis ſequebantur ſenſum ꝙͣ rationem: in ſuꝑioruꝫdiſpoſitioneXAVIII.¶ Quā neceſſitate vel vtilitate ſuꝑ firmamētum ſint aque. ¶ Alexander.Um aūt ſit multitudo celoꝝ: ⁊ vnūqd̓qꝫ habeat ſuū locabile ẜm naturā ſuam: vt empireū angelos. firmamentum ſtellas ⁊ ita de ceteris. videtur aquet celi naͣtura ſuꝑuacua eſſe: cū nō habeat aliqd̓ locabile. porro ſi dicatur ꝙ ibi ſit ad temperandumcalorē ſupernū. Ecōtra poteſt obiici: qꝛ ſolū humidū eſtinflamabile: ẜm ꝙ habet potentiā ad ſiccū. Cū ergo celum ſtellatū nō habet natura humidi qd̓ ſit in potentiaad ſiccū: qꝛ nō habet naturā grauis ⁊ leuis. videtur ꝙnō habet naturā inflamabilē. ideoqꝫ n̄ indigere aliquoqd̓ temꝑet eiꝰ calorē. Sed nec ibi eſſe videtur ad generationē ⁊ corruptionē in inferioribꝰ: ⁊ cōtinuatione illorum: qꝛ hec om̄ia ſufficienter cauſat motꝰ ſuꝑioꝝ. verūde ornatu poſſumꝰ dicere: ꝙ nō eſt neceſſe qd̓libet celuꝫhabere ſuū ornatū ſeꝑatum a ſe. Nō enī hoc habet celūolimpeū: neqꝫ ſpaciū igneū. Eodē itaqꝫ modo ⁊ celū criſtallinū nō eſt neceſſe: ꝙ habeat ornatū a ſe ſeꝑatuꝫ. Atvero neceſſe eſt: ꝙ vtilitatis alicuiꝰ ſit: ⁊ factū ꝓpter aliud. In his tn̄ ẜm auguſtinū nō eſt aliqͥd temere diffiniendum. ſed ꝙͣtum ſcriptura dicit accipiendū. Cuiꝰ .ſ. diuine ſcripture maior eſt autoritas: ꝙͣ omnis humani innii capacitas.¶ XAIX.¶ Ꝙ ibi ſint ꝓ rerū inferiorū ꝯſeruationeIdentur aūt ibi eſſe ad reꝝ generabiliuꝫ ⁊ corruptibilium conſeruatōeꝫ in eſſe. Naꝫ ꝯtrarietatem habent corꝑa q̄ ſunt citra celum ſtellatū⁊ vnū ꝯtrarium eſt alteriꝰ corruptiuū: hmōi ergo om̄iaẜm qualitates actiua ſunt ⁊ paſſiua. Nulluꝫ ergo hoꝝillaꝝ reꝝ eſt vniformiter ſaluatiuū. Sed neqꝫ ſtellatuꝫcelum: qm̄ ibi eſt ſtellaꝝ diuerſitas: que ẜm radioſitatēſui maiorē habent ꝯſeruatōeꝫ vniꝰ rei ꝙͣ alteriꝰ. Celumitaqꝫ ſtellatū non eſt hoꝝ vniformiter ꝯſeruatiuū. oportet ergo aliud eſſe: qd̓ vniformiter om̄ia cōſeruet. Sednec illud eſt celum empireū: qꝛ hoc eſt angelis ⁊ glorificatis corꝑibꝰ deputatum. nec eſt ad huiꝰ actionē: quianullum habet motum. Itaqꝫ celū aqueū cū habeat motum vniformē: facit in inferioribꝰ vniformitatē. Ꝙ ātmouetur: de facili ſic ꝓbatur. In principio creauit deuſextrema immobilia .ſ. celum empireum qd̓ nō mouetur⁊ terrā que ẜm totalitatē ſui nō mouetur. Media veronature ſunt fluxibilis ⁊ mutabilis. qd̓ notatur cū dicit̉ſpiritꝰ dei ferebatur ſuꝑ aquas. Nā ꝑ aquas deſignātur media: que naturā habent fluxibilitatis: qꝛ om̄is rerum mutatio fieri debet in eis. principaliter eniꝫ fiuntmutationes circa naturā aque ⁊ aeris. Nulla vero fit īterra: niſi aer ingrediatur vel aqua. Dupliciter aūt dicitur mutabile: vel qd̓ eſt motum: vel qd̓ eſt in ꝓpinquadiſpoſitione ad motū. Et cōſtat: ꝙ illud qd̓ actu mouet̉nobiliꝰ eſt illo qd̓ mobile eſt. Actꝰ enī qui nō corrūpit:potentia nobilior eſt. vnde motꝰ in mobili nō corrūpēsſubiectum ſuū: nobilior eſt ſubiecto .ſ. inqͣtum mobile ēIlla igitur aquoſa natura media dupliceꝫ habuit naturam. vnā que ſemꝑ fuit in motu: aliā qua in potentia fu

it in motu. Et ille motꝰ qui actu ſemꝑ eſt: vtiqꝫ nobilior eſt. Cum ergo celum criſtallinū ac ſtellatum ſuꝑioraſint ceteris. que media ſunt. corꝑibus: relinqͥtur ꝙ ſemper mouebuntur. Deniqꝫ cum ſit motꝰ diurnꝰ ꝯſeruāsres in eſſe: cōſtat ꝙ ille alicuiꝰ erit corꝑis: ⁊ nō niſi vniformiſ in toto ⁊ in ꝑte: hoc aūt nō eſt ſtellatū. ideoqꝫ relinquitur ꝙ celum aqueū ſit illud cuiꝰ vniformis talisſit motus. qd̓ ⁊ nos concedimꝰ. Et hec fuit vtilitas etneceſſitas ponendi hoc celū: qꝛ cum alia corꝑa ſint prinpia generationis ⁊ corruptōis ẜm diuerſitates motuū.Iſtud ẜm ꝯformitatē ſui motꝰ: facit ꝯſeruatōeꝫ in eſſereꝝ. Eſt enī cōtinuitas inter celos. vnde cum hoc cōtinue mouetur celum: mouet ꝓximum: ⁊ illud vlteriꝰ ꝓximum. vnde facit actu moueri q̄ potentia ſunt ad motū.Et ſic eſt reꝝ in eſſe cōſeruatiuum¶ A.¶ De quadruplici huiꝰ celi ponendi neceſſitate. ¶ Albertus.Eniqꝫ quadruplici neceſſitate ponit̉ hoc celumnonum .ſ. aqueū. vna iam in p̄cedentibꝰ eſt poſita: quā aſſignat auenalpetras ī aſtrologia ſuavidelicet ꝙ ab vno motore ſimplici n̄ poteſt eſſe niſi motus vnꝰ in mobili vno ⁊ ſimplici. ⁊ hec neceſſitas eſt exꝑte motoris. Alia eſt: qꝛ cum ſit vna ſpera q̄ habet bonitatē ꝓportionatā corꝑi nobiliori circulari ſine motu:ſicut ſpera celi empire i. Et ſint ſpere quedā q̄ recipiātbonitatē illā ꝑ motꝰ plureſ: ſicut octo inferiores. Oportuit etiā eſſe vnā q̄ reciꝑet bonitatē illā ꝑ motū vnum:que ſit ignobilior ſuꝑiore: ⁊ nobilior inferioribꝰ: et hecneceſſitas ſumitur ex ꝑte motꝰ: ⁊ innuitur a philoſophoin. ii. li. de celo ⁊ mundo. Tercia eſt: qꝛ cum ſit quedamſpera recta ⁊ quedā decliuis in ſpera ſtellata. dico aūtſperā rectā: circulum equinoctialē cū ſuis poliſ. Speravero decliuis eſt illa: que declinat ab equinoctiali .ſ. zodiacus. oportet ꝙ ẜm vtrāqꝫ ſit motꝰ ꝓpriꝰ: ⁊ mobile ꝓprium. Cum ergo ſic in ſpera ſtellata inueniātur ambomotus: nō ambo poſſunt eſſe ꝓprii. Ergo oportet ꝙ ſitvnum mobile cui ꝓpriꝰ ille ſit motꝰ .ſ. celū aqueum ſiuecriſtallinū. eiꝰ quidē ꝓprius motꝰ eſt ſuꝑ polos ⁊ circulum equinoctialeꝫ. Et omnes ille rationes ſunt auenalpetre ponentis nonū celū. Quarta neceſſitas eſt ex ꝑtevniformitatis: qꝛ in inferioribꝰ nō eſt tantū diuerſitasin generatōe et corruptōe ꝑticulariū. Sed ⁊ vniformitas in eſſe ſpecifico et in ordine nature. Ideo oportuiteſſe in ſuꝑioribꝰ corpꝰ vniforme: qd̓ eſſet cauſa huiꝰ or¶ CI.dinis ⁊ huiꝰ permanentie.¶ Cur doctores aquas illas appellaueruntceli nomine. ¶ Alexander.Erūtamen cum ſcriptura diuina nuſꝙͣ aquasillas appellet celi nomīe. Merito queri poteſtcur ſacri expoſitores illas celum aqueū uel criſtallinum voluerūnt nominare. Nā vbi ſcriptura ſacranotet eas aquas ſuꝑceleſtes ſiue celos exiſtimes. Uerbi gratia: benedicite aque omnes q̄ ſuꝑ celos ſunt dn̄oEt alibi: Qui tegis aquis ſuꝑiora eiꝰ .i. celis. Ceterūaque q̄ ſuꝑ celos ſunt laudent nomē dn̄i. porro ⁊ aer inſcriptura dicit̉ celum. et ſimiliter firmamentum. Empireum vero dicitur celuꝫ celi. At vero ſacri doctores cōſiderarunt: qꝛ cum celum ſidereum ex omni ꝑte circumdaret terrā: quā ratione eſſent aque ille ſuꝑ vnā eiꝰ ꝑtēeadē ratione eſſent ſuꝑ aliā. et ſic indifferenter ſuꝑ onnem. Sic ergo ꝑpenderunt illas in modū celi eſſe expāſas. Ideoqꝫ celi nomine vocabāt eas. Et qꝛ videbāt illam naturā ab empireo et firmamēto differentē. Ideocelum illud intermediuꝫ a materia noīabant aqueū. Ddiſpoſitione vero materiali criſtallinum Nō ideo quiaibi ſit aquaꝝ congelatio: ſicut eſt in criſtallo ẜm naturecurſum. Sed qꝛ criſtallus habet ꝑſpicuitatē cum luce:ſic et celum illud. In geneſi vero nō loquitur ſcriptura