LiberQuartus

ꝓ materia: ꝑſpicuū ſiūe d̓ yaphanū ꝓ diſpoſitōe materiali. Et luminoſum ꝓ forma complente. veritas huiꝰ ſententie patet. eo ꝙ nuſꝙͣ legit̉ de diſtinctōe aeris ⁊ igniEo ꝙ ignis ⁊ aer ſupponuntur in ꝑte aque q̄ ſortita ēſpera inferioreꝫ .ſ. actiuoꝝ ⁊ paſſiuoꝝ. Et ꝓpter hoc cūpoſtea aquā diſtinguitur a terra .ſ. cū dicitur ꝯgregent̉aque in locū vnū ⁊ appareat arida. dicunt ſancti. ꝙ ibiintelligitur diſtinctꝰ ignis ⁊ aer. Cū hec duo elementalibera ab aquis deſcendentibꝰ in locuꝫ ꝓprium apparuerunt. hac ratōe quidā ſancti conſiderantes ⁊ indiſſolubilitatē celi ⁊ ꝑ̄ſpicuitatē ⁊ luminoſitatē. vocabāt ip̄mcriſtallinū. ſicut rabanꝰ ⁊ quidā alij.¶ XCV.¶ Qualiter ſecundū hoc intelligenda ſunt antiquorum dicta.Uod aūt dixerūt quidā ſacri doctores aquasibi eſſe ad tꝑanduꝫ calorem ſolis ⁊ aeris. vt baſilius ⁊ quidā alioꝝ effectiue nō materialiter ēintelligendū. Deꝰ enī quaſdā ꝑtes celi facit frigidas ⁊humidas: ne alie ꝑtes que ſunt calide ⁊ ſicce. nimis incenderent inferiora. Similiter etiā ꝙ beda ⁊ quidā alijdicunt inde pluuias roreſqꝫ deſcendere. Intelligenduꝫeſt effectiue. porro de maiori mundo et minori nō eſt ſimile. qm̄ homo compoſitꝰ eſt ex contrariis: eiuſqꝫ cerebrum neceſſe eſt eſſe frigidū: quo lucidi vel liquidi poſſunt eſſe ſpūs in quibꝰ virtuteſ animales oꝑantur. Coraūt ꝓpter ſpiritū vitalem neceſſe eſt habere calorē. Talis vero ſpirituū diſtinctio nō eſt in maiori mūdo vndenęceſſe nō eſt aquā frigidā et humidam eſſe in ſummo.¶ Albertꝰ. Sacri doctores de hac materia quedā opinando dixerunt. Sed nichil certū inde diffinierunt. vn̄et nos opinando concedimꝰ: ꝙ celū aqueū ſiue criſtallinum ſit ex luce: ſicut ex cōplemento ſui. Ex ꝑſpicuitatetanꝙͣ ex diſpoſitōe materiali. Et aque habent quidemnaturaliter ponderoſitatē ⁊ humiditatē et frigiditateꝫſed has ꝓprietates ibi nō habent. Si aūt obiicit̉ illudauguſtini in libro de ciuitate dei: ꝙ ſicut humidū eſt incerebro: ita nichil ꝓhibet humidū eſſe in ſuꝑiori mūdo.vel ſuꝑioris mundi ꝑte. dico ꝙ nō eſt ſimile. Nō enimmembra noſtra ſecundū ordinē qualitatū ex quibus cōmixta ſunt: ordinātur. Sed ẜm relationē ad animā: quediuerſimode in diuerſis mēbris oꝑatur. Et in cerebroquidē oꝑatur oꝑatione animali: quā ꝯuenit fieri in humido. In corde vero oꝑatione vitali Et in inferiori ꝑteoꝑatione naturali. vnde qꝛ receptiuū formaꝝ eſt humidum: nō eſt incōueniens illud eſſe in cerebro ꝓpter imp̄ſſiones ſenſibiles. Calidū vero in corde ꝓpter oꝑationes ſpirituales: ꝑ calidū enī maxime eſt oꝑatio ſpiritꝰ:qꝛ ſpiritꝰ mediū eſt inter animā ⁊ corpꝰ. At vero alitereſt in vniuerſo vbi corꝑa ſunt ſeꝑata ⁊ nō cōmixta. idēoqꝫ ẜm qualitatū nobilitates ordinātur. Nō itaqꝫ verbum illud dicit auguſtinꝰ aſſerendo: ſed potiꝰ opinādovel inquirendo. Si autē adhuc obiicitur: ꝙ criſtallꝰ eſtcōgelatio humidi. dicimꝰ ꝙ celū illud nō eſt criſtallinūẜm omnē ꝓprietatē criſtalli: ſed ẜm ꝓprietatem ꝑſpicuiQd̓ enī eſt congelatum: totū eſt ꝑſpicuum. ꝓpter hͦ deſignatur ꝙ ex eo ꝙ ibi remanſit aqua ẜm naturaꝫ ꝑſpicuitatis: dictū eſt criſtallinū. Ad hoc aūt qd̓ dicit baſilius deū ꝓpter feruentiſſimū ſolis calorē: aquas in celopoſuiſſe. dico ꝙ calidū qd̓dam eſt ſaluatiuū: vt illud qd̓eſt in ſole. Et eſt qd̓dam reſtrictiuū: vt qn̄ fit coadunatio radioꝝ: et accedit ad naturā ignis. Uerbi gratia inſpeculo ſi fiat coadunatio radioꝝ pōt incendi ſtupa exreflexione illoꝝ. dico itaqꝫ ꝙ calor ſolis in ſe nō eſt conſumptiuus: ſed generatiuuſ. vnde generātur rane ex celeſti calore in vere. Sed ꝯſumptiuꝰ eſt ratōne radioꝝ: qͥfiunt ex reflexione. Itaqꝫ qd̓ dicit baſiliꝰ eſt opinio nōaſſertio: vel de inferiore ethere intelligendum eſt: vt firmamentū dicatur illud interſtitiū: qd̓ eſt inter vaporesqui ſunt in aere ⁊ aquas inferiores. Nā illi vapores in

ter nos ⁊ ſolis feruorē medii ſunt: quē aliquādo temꝑerant et reprimuntXCVI.¶ Ꝙ aque ille videntur eſſe in modū orbiscongregate.Um aūt ꝓbatum ſit vacuū nichil eſſe: ꝓbabileeſt: totū ſpaciū a celo empireo vſqꝫ ad ſidereuꝫrepletū eſſe corꝑe. Ex quo videtur aquas ſuꝑiores in modū orbis circa firmamentū congregatas eſſe.Nā in ſuꝑioribꝰ eſt diſtinctio locoꝝ: quēadmodū ⁊ corpoꝝ. Miꝰ enī nobile corpꝰ ibi nō occupat locū nobilioris. nec ecōtra: ſicut hic inferiꝰ accidit de aere: qui ſubintrat cauernas terre. Ceteꝝ ſi celū empireū vel ſidereum occuparet aliquā ꝑtem illius ſpacti intermedii vbiſunt aque ille. Iā nō eſſet vtrimqꝫ ex om̄i ꝑte ſuā orbiculare. patet ergo ꝙ aque ſuꝑiores totū occupāt ſpaciūintermediū. Et colligūtur in orbē ex om̄i parte. Sicqꝫvnꝰ eſt orbis mediꝰ inter celū empireū ac ſtellatuꝫ. Ꝙaūt aque ille nobiliores ſint ꝙͣ firmamentuꝫ in naturedignitate. videtur ex auguſtini verbis cōtra manicheos ſic loquentis. Quoniaꝫ inquit naturā illā dicimꝰ aq̄nomine appellata: firmamēto celi credo materiā corꝑalem reꝝ viſibilū fuiſſe diſcretā. Cū enī celū pulcerrimūcorpꝰ ſit: om̄is creatura inuiſibilis etiā pulcritudinemceli excedit. Ideoqꝫ fortaſſe ſuꝑ celū aque viſibiles eſſedicuntur: que nō locoꝝ ſedibꝰ: ſed dignitate nature ſuperante: celū a paucis intelliguntur At ecōtra videturcelū aqueū nō eſſe naturaliter orbiculare. Sed fortaſſeex accidenti hoc poſſet eſſe: ſicut aqua in cipho rotūdo.Sed tn̄ aque ille inferioribꝰ ſunt cōſimiles natura; Nāinferiores nō conſtituūt naturaliter orbiculare corpusſed accidentaliter: qꝛ ẜm figurā continentis mutantur⁊ orbiculātur. Dicit quoqꝫ ph̓s ꝙ corꝑi recto debeturnaturaliter motꝰ rectꝰ. Si ergo aque ille colligūtur: videtur ꝙ colligūtur in corpꝰ rectū naturaliter: orbiculare vero accidentaliter. Itaqꝫ ſine p̄iudicio poſſumꝰ dicere: ꝙ aque ille colliguntur in corpꝰ naturaliter orbiculare: Et ſint inferioribꝰ aquis cōſimiles natura qd̓āmodo .ſ. ꝓpter aliquā conuenientiā: qꝛ inuenitur natura ſēper perſpicui vtrobiqꝫ. Sed aque inferiores ſūt corruptibiles: ille incorruptibiles. Si vero ſunt eis natureconſimiles in ſpecie: quomodo ibi ſint relinquendū eſ¶ XAIII.diſpoſitioni diuine.¶ De motu celi aquei.Idetur aūt ⁊ corpꝰ illud orbiculariter moueri:qꝛ cū ordinetur ſupra firmamentū nobilius eſtllo. Ideoqꝫ mouetur motu nobiliori. Cū ergofirmamentū orbiculariter moueatur. multo fortiꝰ ⁊ celuaqueū ſic mouebitur. Qd̓ et nos ſine p̄iudicio ꝯcedimNec eſt obiectio ex aqua inferiori q̄ eſt elementū terreconiunctū: eiuſqꝫ motꝰ eſt rectus naturaliter tendensdeorſum. ¶ Albertꝰ. Sed fortaſſis poteſt aliquis obiicere: qꝛ dicit auenalpetras: ꝙ illud nonū celū eſt vniforme: plenū lumine: cuiꝰ lumen tante ſimplicitatis eſt: ꝙnō ſubiicitur viſibus. Nullū aūt corpus om̄ino vnifome mobile eſt: qꝛ dextꝝ et ſiniſtꝝ nō habet. Ceteꝝ phiom̄s ponunt ꝙ ſpera ſtellata ſit primū mobile Cū ergocelū aqueū ſit ſuꝑ illā: nō erit mobile. Ecōtra dicit auenalpetras in aſtrologia ꝙ celū vniforme mouetur: hocaūt celū ē vniforme. p̄terea primꝰ motor ſimplex ⁊ vnꝰmouet motu vno ⁊ ſimplici: oportet ergo ꝙ celū aqueūqd̓ eſt ante ſtellatū moueatur primo motū ſimplici etaprimo motore: porro ſpera ſtellata plures habet motuſſicut a ptholomeo dicitur in almageſti. et ab alfragancin iudiciis aſtroꝝ. et ab areſtotile in libro de cauſis proprietatum elementoꝝ. habet enī motū diurnum ſuperpolos equinoctiales. et ſuꝑ circulos eque diſtātes: quorum maximus eſt equinoctialis. Et hic motꝰ eſt ab oriente in occidentem. et completur in vigintiquattuor horis: habet et alium motū ſuꝑ polos zodiaci ab occidēte