Druckschrift 
1 (1481)
Entstehung
Einzelbild herunterladen
 

LiberQuartus

de celo aqueo: qm̄ ibi tangitur ordinatio ẜm quā factifuerunt celi. Sed adhuc ſub natura poſſibilis aque fuit ibi. enī tunc fuit vnūqd̓qꝫ ẜm differentiā actualem diſpoſitū. Et ideo inuenitur ibi de aqua qd̓ fitcelū. Aqua ſiquidē ibi refertur ad aquas poſſibiles .i.que poſſibilitatē habent vt ex eis fiāt res. porro in deuteronomio loquitur ſcriptura de duobꝰ celis .ſ. aqueo: empireo. Et hoc ideo: qꝛ loquitur ibi iudeis ſenſibilibus. Et illi duo celi primi ſunt in corꝑibus. En inquitdn̄i dei tui celū eſt celū celi: ac ſi dicat. Quia tu es ſenſibilis populꝰ: ſi queris locū dei queres: niſi tm̄in ſenſibilibꝰ. Ideo tacet de celo trinitatis: qꝛ celū illud habet naturā corꝑis. Recte ergo beda principiū geneſcos exponens: ac ſeptē celos enumerans tacet de celo aqueo: ponit celū trinitatis. Rabanꝰ aūt econtraſuꝑ deuteronomiū ponit celū aqueū empireo: et tacet de celo trinitatisAII.De celo quod dicitur firmamētū. AlbertꝰEquitur de tercio celo qd̓ dicitur firmamentū de ſeptē inferioribꝰ ſperis: de quibꝰ paꝝ locuti ſunt doctores noſtri: breuiꝰ abſoluemus nosqua de alijs. dicitur aūt. vt ſuꝑius habitū eſt. firmamētum: qꝛ ſtat firmū .ſ. inter aquas inferiores ſuꝑiores.Et poteſt queri ratio firmitatis huiꝰ. Si enī dicat̉ firmiter ſtare: qꝛ ſit īmobile: hoc falſum eſt manifeſte: qm̄ad oculū videtur circūuolui. p̄terea ſi dicatur ſit terminus intrāſgreſſibilis aquaꝝ ſuꝑioꝝ ne poſſint deſcēdere. hoc etiā ꝓbatur nichil eſſe: qꝛ. ſicut habituꝫ eſtſuꝑius. ibi ſunt aque ſine ponderoſitate. Ceteꝝ videt̉ illa ſpera octaua tantū: ſed etiā inferiores ẜm ſcripturā appellentur firmamentū. legitur enī in geneſi:dixit deꝰ: fiāt luminaria in firmamento celi: fecitqꝫ deluminare maiꝰ vt p̄eſſet diei. et luminare minꝰ vt p̄eſſetnocti. ſtellas: poſuitqꝫ eas in firmamēto celi: omnibꝰaūt notū eſt: ſol luna ſunt in inferioribꝰ circulis planetaꝝ: et ſic etiā inferiores ſpere dicunt̉ firmamentuꝫ.Nos aūt dicimꝰ ad primū: firmamentū dicitur a fumitate nature: qꝛ generatur nec corrumpitur: et noab īmobilitate ẜm locū. aūt dicit auguſtinꝰ ſuꝑ geneſim inter aquas inferiores ſuꝑiores firmiter ſtarefirmamentū. hoc eſt ꝓpter ponderoſitatē aquaꝝ ſuperioꝝ: ſed ꝓpter firmū calidi ſicci. frigidi ſicci. calidi humidi. frigidi humidi ꝯtentū. hoc enī ꝯtentuꝫnotat euitatē vniuſcuiuſqꝫ ſe. Et ꝓpter hoc dicit̉ firmamentū: qꝛ indiſſolubilis eſt contentꝰ ille. extractꝰſit extra actionē paſſionē ꝯtrarioꝝ. Porro firmamentum dicitur ẜm duplicē modū Uno modo dicit̉ octauaſpera tm̄. Alio modo dicitur totā natura corꝑis quīti. ſic accipitur in geneſi vbi dicitur: fecit deꝰ luminaria in firmamento celi CIII. De ſtelliſ in firmamēto et infra collocatiſOc celū .i. firmamentū eſt octaua ſpera: dicitur ſtellata. Cunqꝫ deꝰ in illa ſtellas multasfecerit: queri poteſt: cur in qualibet inferioꝝ ſeptem vnā tantūmodo poſuerit. Ad hoc aūt in ſecundolibro celi mundi ponit ph̓s tres ſolutōnes. Prima eſtqꝛ octaua ſpera eſt cauſa vite inferioꝝ ceteris ſperisqd̓ potuit eſſe niſi diuerſū lumen in ſtellis diuerſiſSecunda eſt: qꝛ natura ſic oꝑa ſua tꝑauit: vt daret inferioribꝰ ſperis plures habent motꝰ vnam tantūmodoſtellā cuilibet: ſuꝑiori pauciores habet motꝰ: ml̓tasſtellas daret. Superior quippe inferiores mouet. vnde inferiores plures ac diuerſos habeāt motꝰ: oportet ſuꝑior plures haberet ſtellas: ex quibꝰ plures motuſcauſentur in inferioribꝰ. Tercia ſolutio ſupponit duo.videlicet ſuꝑior ſpera mouet inferiores: et eas mouet ẜm potentiā ꝓportionatā tantis mobilibus quanteſunt ſpere inferiores. Ex quibꝰ .ſ. duobꝰ ſequit̉: ſi ſpere inferiores haberent ſtellas plures: ſuꝑior eas moue

re poſſet. Si aūt querit̉ quare nona ſpera vnū tātuꝫhabet motū: quelibet inferioꝝ habet plures. dicimusẜm ph̓m: ſpere quāto ſunt altiores: tanto nobilioresIdeoqꝫ prima ꝓpter nobilitatē ſui bonitatē motoriscipit vno motu: inferiores aūt pluribꝰ AIIII.Utrū aliqd̓ ſpaciū ſit inter ſperas planetarūAbet aūt queſtionē: vtꝝ inter ſperas ſit corpꝰaliqd̓: vel ſpaciū illud ſit vacuū: an ſpere cōtingant ſe inuicē. Et dicit auenalpetras: ille ſeſe contingunt. Sed ip̄e ponit non ſunt ecentrici. necepicicli. nec eleuatōes. nec dep̄ſſiones planetaꝝ. qd̓ dicit ea ratōe: qꝛ ſecundū naturā quintū corpꝰ eſt diuſibile. Si aūt eſſet eleuatio ac dep̄ſſio planetarum. tuncoporteret corpꝰ illud diuideretur. ac ſuccederent ſtelle eleuate ac dep̄ſſe in locū ſuū. aut locꝰ vnde recederet ſtella: vacuꝰ remaneret. quoꝝ vtrūqꝫ eſt impoſſibileſecundū naturā. Alii ſicut auerrōis ſequentes ſui dicunt: totū continuū eſt a luna ſuꝑius. et habet vnumcentꝝ terre: et nichil eleuatur deprimit̉ in ip̄o. et hocdicitur ea ratione: qꝛ totū eſt corpꝰ vniꝰ nature: ideohabet vnū motū vnū centꝝ. vnde etiā negat ecētricoſet epiciclos. et eleuatōes. et dep̄ſſiones. Et iſti ambo diuerſitatē planetaꝝ cauſant ex diuerſitate poloꝝ circuloꝝ ſuꝑ quos voluūtur. Quidā etiā dicunt ſperecōtingunt ſe: et corpꝰ eiuſdē nature eſt inter eas. Diuiſibile quidē a ſperis: ſed trāſmutabile in ſpeciē aliā. in illo eleuant̉ deprimunt̉ ecentrici et planete. Quidam tn̄ antiqui dixerunt ecentrici ſtelle tranſeunt corpꝰ qd̓ eſt inter ſperas et tn̄ ip̄m diuidunt. hoccōtingit ꝓpter formalitatē ip̄oꝝ corpoꝝ: ſicut lumentranſit aerem. Sed ſecundū hoc trāſitus planetaruꝫeſſet potius alterationis mutatio ꝙͣ tranſitꝰ localis corporalis alicuius. Mathematici et egiptii et caldei etquidā arabes dicunt: ſuꝑiora ſunt ignea: et ideo noneſt inconueniens ſi ſcinduntur motu ecentrici eoruꝫ etplanetaꝝ. CV. De celo olimpeo. AlexanderNter firmamentum et igneū ſpaciū eſt celunolimpeū. Nam vtrūqꝫ quidē celū .ſ. olimpeū ſine ardore. Igneū vero ardore. Et olimpeuꝫeſt ſuper igneū: qꝛ magis ꝑticipat de natura luminis ꝙͣigneū. Actor. Hoc alexander. At vero albertus quiſequitur ordinē bede pouit olimpeū infra igneū ſpaciūdicit enī vtrunqꝫ quidē inſeꝑabiliter receptiuū eſt luminis. Sed igneū ſecundū circulū ſuperficie i ſuꝑiorisolimpeū vero ſecundū circuluꝫ inferioris. Quid aūt beda ſignificare vult noīe olimpei: nuſqͣ exp̄ſſe legiſſe mememini. forſitan aut olimpū vocat regionē ſolis: totaaccenditur. Igneū vero ſpaciū ſtellaꝝ regionē fixaruꝫque a ſplendore ignea dicitur. Sed hoꝝ vtrunqꝫ celuꝫſidereū comp̄hendere ſolet. vel fortaſſe vocat olimpū illum circulum qui eſt inter aerem puꝝ. et igneū ſpaciūqd̓ etiā vtriuſqꝫ naturaꝫ ꝑticipat tanꝙͣ mediū extremorum duoꝝ ſicut dicetur inferius. Nunc aūt interim dereliquis celis .i. igneo ſpacio: et ethere et aere referamꝰUerūtamen̄ ꝓpter ip̄ius materie nouitatem hic incipiamus alterius libri diſtinctionem. Nempe ad corpusquintum ꝑtinent ſuꝑiora. Ignis aūt et aer et inferioraomnia corꝑa ſunt elementa vel elementata: