LiberQuartus

et ſaluare cōtentū ꝑ hūc itaqꝫ modū nūeretur cū alijscelis: ſicut rector ciuitatis ⁊ rector nauis dicūt̉ eē duoelegibilia. non ſorte ſed arte. Sic etiā celū trinitatis.et empireū et firmamentū ſunt tres celi qͣntum ad conueniētiam inferiora ꝯtinendi atqꝫ ſaluandi. porro ſupͣet infra: vel ſuper ac ſubter dicūtur multipliciter. ſicutetiaꝫ priꝰ et poſterius. dicitur enī ſupra. ordine. ⁊ locoet dignitate. Scd̓m vltimum modum eſt celum trinitatis ſuꝑ empireuꝫ Si autem querit̉ vtrū idem ſit qd̓ deꝰReſpondemus ꝙ idē eſt cum deo ſcd̓m rē: ſed differēsſcd̓m ratōem. Celum quippe trinitatis nichil aliud eſtꝙͣ virtutis eiꝰ excellentia: q̄ ꝯtinet ⁊ ambit om̄ia creataSꝫ fortaſſe pōt aliquis obiicere quod dicit philoſophꝰin quarto phiſicoꝝ. ꝙ nichil eſt in ſe ip̄o ꝑ ſe. Cum ergodeꝰ ſit in hoc celo. Non erit hoc celum idem cum deo.Nos aūt dicimꝰ: ꝙ eſſe in ip̄o dicitur duobꝰ modis: videlicet ꝑ affirmationē ⁊ negationē. Per affirmationeꝫnō eſt in ſe: qꝛ ſic oporteret idem eſſe cōtinens ⁊ ꝯtentūqd̓ nō poteſt eſſe. Ac ꝑ negatōeꝫ aliquid eſt in ſeip̄o: qꝛnō in alio ſicut om̄ia prima que nō continent̉: ſed contnent alia. Et hoc modo deꝰ eſt in ſeip̄o. vel melius dicipoteſt: ꝙ nichil eſt ſeip̄o ẜm rem ⁊ ẜm rationē. At verodeꝰ eſt in ſeip̄o idem ẜm rem: differens tn̄ ẜm rationemvt dictū eſt. Sic enī etiā ſapientia ⁊ virtꝰ dei ſunt ideꝫẜm rē: ſed differunt ratione. Si aūt obiicitur qd̓ de ip̄opyſaiā dicitur. Celuꝫ michi ſedes eſt: poteſt dici ꝙ ibicelū empireū dicitur ſedes dei .ſ. ratione contentoꝝ inquibꝰ quieſcit. Eſt enī deꝰ trinitas vel celū eiꝰ ſupra empireū. vnde nō ſecundū ſitū corporeū dicitur ſedes dei:vel ratione diſtantie: ſed ratione infinitatis diuine ſub¶ LXXXVI.ſtantie.¶ De cōtinentia eiuſdem celi.Orro ſi queratur a nobis que ꝯtenta ſunt in celo trinitatis. huic queſtioni reſpondemus ꝙ nichil eſt in eo niſi pater ⁊ filiꝰ ⁊ ſpūſſanctꝰ. Eſſequippe in celo trinitatis eſt eſſe in equalitate virtutisdei: om̄ia que ſub ip̄a ſunt continentis atqꝫ ſaluantis.Ꝙ aūt dicit beda de angelis ꝙ intra deū currunt quocunqꝫ mittantur. Ex quo videt̉ ꝙ in celo trinitatis contineantur. Intelligendū eſt ꝙͣtum ad primā p̄ſentiā cōtemplationis ꝓportionabiliter: qꝛ ſuꝑiores pluſ: ⁊ inferiores minꝰ contemplantur. Nec vtiqꝫ ſequitur ſi funtin deo qui eſt celuꝫ trinitatis: ꝙ ideo ſint in celo trinitatis. Quin potiꝰ eſt ibi fallacia accidentis: ꝓpter diueſam ratōeꝫ dei: ac celi trinitatis: ſi aūt obucitur ꝙ loceſt contentiuꝰ ⁊ ſaluatiuꝰ locati. Angeli enī nō habentſaluatōeꝫ ⁊ continentiā: niſi a ſpiritu increato. dicimusꝙ reuera deꝰ quidē cōtinet ⁊ ſaluat. vt principiū efficiens: id qd̓ efficit ꝑ p̄ſentiā efficientis eſſentie ac potētienō relinquens: ſecundū quē modū dicitur eſſe in om̄ibꝰcreaturis. Et ſic hoc modo beda dicere videtur. Eſt angeloꝝ locꝰ: nō tn̄ eſt eis ꝓpriꝰ locꝰ: locato ꝑ equalitateꝫcōmenſuratꝰ: qd̓ importat celū trinitatis. Itaqꝫ nec beata virgo eſt in celo trinitatis. licet dicatur exaltata ſuper chorus angeloꝝ excellentia dignitatis. ſed nec xp̄sẜm ꝙ eſt homo eſt ibi. licet ip̄e homo ſit ibi. Ꝙ enī inſimbolo dicitur: ꝙ ſedet ad dextrā patris. intelligit̉ deꝑſona in duabꝰ naturis. Illa quippe ratione diuinitatis eſt in celo trinitatis. Similiter intelligitur illd̓ verbum ſtephani: Uideo filiū hoīs ſtantem a dextris deiOm̄ia quippe hmōi intelligenda ſunt ẜm rationem diuinitatis Ꝙ aūt dicit apl̓s de xp̄o. om̄ia ſubieciſti ſubpedibꝰ. ⁊ poſtea ꝙ ip̄e filiꝰ erit eī ſubiectuſ: intelligiturde ip̄o inꝙͣtum eſt homo. Cui ſubiecit deꝰ om̄ia dignitate ⁊ nō loco. Nā diffinitione quidē in empireo cōtinetur xp̄s homo vel corpꝰ xp̄i: ſacramentaliter aūt cōtinetur in altari. dignitate vero nullo in loco cōtinetur. Sꝫeſt ſuꝑ omnem locū ⁊ ſuꝑ oīa que diffinitiue ac circumſcriptiue in loco cōtinentur¶ LXXXVII.

¶ De celo empireo.Orro celū empireū eſt corpꝰ inter oīa corporaſimplicia nobiliſſimuꝫ. Ideoqꝫ dicunt ſancti ꝙſit igneū: nō ꝑ ardorē: ſed ꝓpter corꝑale lumenan eo diffuſum Si aut obiicitur in cōtrariū ꝙ omnē cōtinens eſt contento ſimpliciꝰ. Et ideo cū angeli ſint ſpiritus celū cōtinens eos nō videtur eſſe corpꝰ. Reſpondemus ꝙ illud veꝝ eſt de cōtinente circūſcriptiuo. Nōaūt diffinitiue continens ſimpliciꝰ eſt cōtento de neceſſitate. Et angeli quidē celū empireū nō implent eo modo quo locatu implet locū. Sed implent ip̄m ẜm diſtinctibnem gerarchiaꝝ ⁊ manſionuꝫ: que in domo patriſmulte ſunt. Et ideo celū nō eſt locꝰ eoꝝ vt ſaluans eosin eſſe. Sed potiꝰ qꝛ magis ꝯgruit in genere corporuꝫcationi beatitudinis ⁊ contemplatōnis eoꝝ. Si querit̉vtꝝ angeli manerent in eſſe nō exiſtente celo empireodicimꝰ ꝙ manerent: cū a loco corporeo nō ſaluentur ineſſe. finirentur eniꝫ adhuc intra limites ſue eſſentie Etcōtinerētur a deo exiſtente in eis ꝑ p̄ſentiā. eſſentiaꝫ. etpotentiā: ſicut eſt in oībus creaturiſ. ¶ Alexander. Cūaūt nichil a deo fit ſine cauſa. videtur empireū non habere cauſam aliquā. Nō enī eſt ꝓpter continuādā ī inferioribꝰ generatōeꝫ ⁊ corruptōeꝫ. Cū hmōi cauſa ſufficiens ſit firmamentū cū ſtellis ⁊ planetis. Nec eſt adconſeruatōeꝫ in eſſe: cū cauſa conſeruationis in eſſe corporum dicatur eſſe. ſecunduꝫ philoſophos. illa ſpera q̄mouetur motu diurno. Non ergo videtur eſſe cauſa excomparatione ad ſpūs. Cū ſpūs natura ſeꝑatim ſint acorꝑibus: nec indigeant continentia corpoꝝ ad hoc vtſint. Nos aūt dicimꝰ ꝙ habet cauſam celū empireū vtcompleat̉ vniuerſum in genere corpoꝝ: ſecunduꝫ determinata extrema ⁊ mediū: ad oſtenſionem ſumme potentie ac ſapientie ⁊ bonitatis diuine. Extrema quidē ſūtluminoſum in fine: ⁊ oꝑacū in fine. Luminoſum aūt ī fine dicitur empireū. p̄terea licet ſpiritꝰ a corꝑibꝰ ſeꝑatiꝙͣtum ad ſuum eſſe nō indigeāt aliquo corꝑe. Eſt tn̄ cōgruentia corꝑis alicuiꝰ ad ip̄os ſpiritꝰ: ꝓpter magnamconuenientia. Deniqꝫ ſpiritꝰ rationales qui corporibꝰconiunguntur: cum ꝑuenitur ad corpoꝝ incorruptōemcongruenter collocabunt̉ in corꝑe: qd̓ eſt vltime nobilitatis in vniuerſo .ſ. in empireo. eo ꝙ illa corꝑa maximāhabebunt nobilitatem. Et ante coniunctōneꝫ illā cumhmōi corporibus ibi etiā ꝓpter meritum ſuum cōuenienter collocantur:¶ LXXXVIII.Ꝙ celum empireuꝫ vniforme ſit ¶ AlbertꝰSt aūt cōmunis doctoꝝ ſententia: ꝙ empireūomnino ſit vniforme: plenuꝫ lumine: nō habenſdiuerſitatem dextre ⁊ ſiniſtre. Et ꝙ dicit philoſophus celum habere dextꝝ ⁊ ſiniſtꝝ: intelligit d̓ celisinferioribus. Nā philoſophi. vt dicunt ſancti. empireum celum intelligere nō potuerunt: niſi forte iuxta damaſcenum illi qͥ dogmata moyſi legentes ea ſibi attribuunt. Sed fortaſſis poteſt aliquis obiicere: ꝙ ideꝫ eodem modo ſe habens natum eſt facere idem: vt legit̉ ſecundo de generatōe ⁊ corruptōe. Si ergo celum empireum. vt dictum eſt. omnino vniforme eſt: nec faciet difformitatem in celo inferiori. Nec iteꝝ illud in ſuo inferiori. Et ſic vniformes erunt omnes celi. Qd̓ cuꝫ ſit cōtra ſenſum: videtur ꝙ nō ſit vniforme primum celum.qd̓ influit alijs difformitatem ⁊ motum: hoc eſt empireum. Et nos quidem dicimus ꝙ celum empireuꝫ influitquidē inferioribꝰ: ſed vt in libro de ſubſtantia orbis dicit philoſophꝰ: et etiā boecius. Agentis actio nō eſt tātummodo ſecunduꝫ poteſtatem agentis ſed etiā recipientis. Ideoqꝫ cuꝫ inferiores celi nō ſint eque nobiles:cum empireo. nō ſic vniformiter lumen ab eo recipiuntſicut ⁊ lumen vniformiter influit videlicet ip̄m celū empireū. Et hoc eſt qd̓ dicitur in libro de cauſis: ꝙ primū