LiberQuartus

Nō ſolū itaqꝫ motus motui videtur eſſe cōtrarius: ſꝫ⁊ quies. priuatōi enī eſt ſimilis. Etiā quietes ad inuicēcontrarie ſunt. magis aūt motꝰ motui cōtrarius eſt ꝙͣquieſ. Quibuſcūqꝫ aūt nō inſunt ꝯtraria. hoꝝ mutatoquidē eſt oppoſita .ſ. que eſt ex ip̄o: ei que eſt in ip̄ꝫ: motus aūt nō eſt. Nō ſolū aūt in mutatōe ẜm locū ⁊ ſecundum naturā ⁊ extra naturā ſunt ⁊ motꝰ ⁊ quietes: ſed ⁊generatōes quedā violente ſunt ⁊ nō ordinate. Corruptiones quoqꝫ quibꝰ cōtrarie ſunt que ſecundū naturāſunt. Augmenta quoqꝫ violenta ſunt: vt que velociterꝓpter alimentū pubeſcentiū: ſimiliter ⁊ decremēta. Inalteratōe ſimiliter erūt. alie quidem violente. alie veronaturales ¶ Idē in. .viii. li. Om̄es ergo ex oppoſitisterminis cōtrariis ſunt. Alteratōi paſſiones cōtrarie.Augmento vero et decremento magnitudo vel ꝑuitascōtraria ſunt Secundū locum eſt: qui eſt ſurſum ei: quieſt deorſum ⁊cꝭ.De generatōe et corruptione. ¶ Ideꝫ inXIII.li. i. de generatione et corruptione.Nam quidē ſemꝑ ꝯtrariis ſupponendū eſt eſſemateriā in tranſmutatōibus .i. tria ſunt princiꝑia tranſmutatōis. materia .ſ. ⁊ duo contrariavnaqꝫ eſt materia oīm q̄ ad inuiceꝫ tranſmutant̉. Et ſiſubiectum vnū eſt: alteratio eſt. Generatio aūt ⁊ corruptio qn̄ tranſmutatio fit ex hoc in hoc totum .i. qn̄ totaforma rei ſubſtātialis trāſmutatur. Quādo igit̉ in ſubiecto eſt tranſmutatio: generatio ⁊ corruptio eſt. Quādo vero in paſſionibꝰ ⁊ ſecundum accidēs alteratio. veruntū generatio ſimplex eſt in ſimpliciter ens. Et corrūptio ſimplex: in ſimpliciter nō ens: qꝛ .ſ. fiunt ſecūdūformas ſubſtātiales. Quecunqꝫ vero nō ſubſtantiā ſignificant ſed accidens: nō dicūtur ſimpliciter ſed ſecundum quid generari: vt cū ex nō albo fit albū. aut ex nōbono bonū. Et id quidē ex quo generat̉ .i. qd̓ generationi ſubiicitur: poteſtate eſt ens: actu vero nō ens. vniusergo rei corruptio eſt alteriꝰ generatio ⁊ ecōtra. Quia.ſ. generatur quid in hoc: et diſſoluitur in id. Et in quoterminatur corruptio ab eodē incipit generatio: quo circa inquietā .i. inceſſabilē ⁊ ꝑpetuā neceſſe eſt eſſe tranſmutationē .i. generatōeꝫ ⁊ corruptōeꝫ. Et ſubiectū generationis et corruptōis trāſmutatiuū eſt in cōtraria.Sed qn̄ ſecundū ꝙͣtum tranſmutatio fit: contrarietasaugmentuꝫ ⁊ diminutio. Quādo ſecundū locū: eſt ambulatio. Quādo aūt ſecundū paſſionē ⁊ quale: alteratō.Quando aūt totū mutat̉ nō manente ſubiecto: vniuerſaliter eſt generatio ⁊ corruptio. Eſt aūt yle .i. materiamaxime quidē ꝓprie ſubiectuꝫ generatōis ⁊ corruptionis. Suſceptibile modo etiā aliquo et alijs trāſmutationibus ¶ Idē in li. ii. phiſicoꝝ. Prima vero generabilia et corruptibilia ſunt quattuor elementa ꝓpter cōtrarietates .ſ. tangibiles: vt ſunt graue et leue: calidum etfrigidum: humidū ⁊ ſiccū: lubricū et aridum: durum etmolle: aſpeꝝ ⁊ leue: groſſum ſubtile. Impoſſibile eſt autem id in quo generatū eſt aliquid. enunciari .i. p̄dicaride generato. Nō enī bene dicitur ignis eſt aer: vel ecōtra. Sed vere dicitur anulꝰ eſt auꝝ. Et qꝛ nō eſt hmōipermutatio generatio: ſed alteratio ſiue trāſfiguratioDe eodeꝫ. ¶ Idē in methaphiſica .i. li.XLIII.Nter eſſe et nō eſſe generatio eſt: ita ꝙ illud qd̓ generatur: ſemꝑ eſt inter illud qd̓ eſt ens: et illud qd̓ nō eſt ensAddiſcens enī et generatū ſciens. Et hoc intendimuscū dicimꝰ: ꝙ ex addiſcente fit ſciens. Quedā aūt nō reuertuntur ad inuicē .ſ. quoꝝ vnū eſt poſt alteꝝ: ut ex puIero fit vir nō ecōtra. Alia vero reuertūtur: qꝛ corruptōvniꝰ eſt generatio alteriꝰ: vt ex aere fit aqua ꝑ corruptionem aeris. ¶ Idē in li. ii. Om̄ia vero corrupta vadūtad ea ex quibꝰ ſunt. ¶ Albertꝰ. Generatio aūt cōueniens ſecunduꝫ ꝓportionē agentis materie. Calidum enī

et humidū mouentia in generatione diuerſas accipiūtꝓportiones ad formas ſubſtantiales inducendas: et exdiuerſitate luminis deſcendentis a ſublimi de ſtellis: ⁊ex diuerſitate materie: que .ſ. materia qn̄qꝫ cōmixtionētantūmodo nata eſt ſuſciꝑe: et tunc generātur mineralia. Quādoqꝫ vero cōmixtionē et complexionē nō tamēad equale: ſꝫ in qua dominat̉ ſubſtātia terreſtris ac dura: et tunc generātur plante. Quādoqꝫ aūt cōplexionēadducentē ad equale: et tunc generātur animalia. Sicetiā intelligit̉ qd̓ dicit areſtotiles: ꝙ oīs generatio ē exꝯuenienti. Cōueniens enī ſupponit ꝓportiones agētis⁊ materie ad formā q̄ iuducit̉. Et huiꝰ ſimile ponit auicenna in actione ignis: qui cuidam materie nō cōmunicat niſi calorem. Alicui vero calorē et lumen. Et alicuicalorem et lumen et ſpeciē. Secundum ꝙ magis et minꝰ apta eſt materia ſuſcipere impreſſiones que ſunt ab¶ De mixtione. ¶ Areſtotiles libro primoXIIIII.de generatione et corruptōeIxtio eſt mixtibiliū alteratoꝝ vnio. Miſcibilevero eſt quiqͥd bene determinabile ens actiuuꝫ¶ Y ⁊ paſſiuū vt humidū. Nō enī om̄e om̄i miſcibile eſt: ſed oportꝫ alteꝝ mixtoꝝ eſſe ſeꝑabile. vnde impoſſibile eſt paſſiones et habitꝰ miſceri rebꝰ vt albū corꝑiqꝛ paſſionū nulla eſt ſeꝑabilis ẜm ſe. Sed neqꝫ nō tangentia ad inuicem cōtingit miſceri. Contingit aūt mixta qualiter .i. quodam modo eſſe: et alio modo nō eſſe.Actu quidē ⁊ ente alio generato ex ip̄is. potentia veroadhuc alterutro eoꝝ que fuerāt anteꝙͣ miſcerent̉: vt .ſ.aliud eſt a quattuor elementis actu: potentia tn̄ eſt illaĘa vero que miſcent̉ priꝰ ex ſeꝑatis cōueniunt .i. priusquidē ſeꝑata erant et ſeꝑari rurſus poſſunt: oportet ātmixta ſimiliū partiū eſſe. vnde ſi miſceat̉ ordeū frumento nō eſt mixtio: ſed cōpoſitio. Illa vero quoꝝ eadē eſtmateria et actiua ſunt et paſſiua ad inuiceꝫ Sꝫ ea quorum nō eſt eadem materia faciūt entia impaſſibilia. ethoꝝ nō eſt mixtio. Ideoqꝫ nec medicina corꝑibꝰ mixtaeſt Actiuoꝝ etiā et paſſiuoꝝ quecunqꝫ ſunt facile diuiſibilia .i. determinabilia. Multa quideꝫ paucis et magna paruis cōpoſita: nō faciunt mixtioneꝫ: ſed dominā.tis augmentatōeꝫ. Alteꝝ enī in dominās trāſmutaturIdeoqꝫ gutta vini mille amphoris aque non miſcetur:qꝛ ſpeciēs vini ſoluitur: et in aquā om̄ino trāſmutatur.Quādo vero potentiis adequātur: tunc quidem alterutrum in dominās tranſmutat̉: nō aūt generatur alteruꝫſed mediū cōmune: deniqꝫ parua puis miſcentur: facilius enī ac citiꝰ inuicem tranſeunt. Ideoqꝫ et bene determinabilia diuiſibiliū ac paſſiuoꝝ ſunt miſcibilia: qꝛ faciliter diuidūtur in parua. Talia vero ſunt humida: vnde et humidū maxime miſcibile eſt om̄i corꝑi ſi non ſitlubricū .i. viſcoſum.XLv.¶ De loci mutatōe. ¶ Idē in li. phiſicorū. viij.Onum aut motuū loci mutatio prima eſt: omnium etenī paſſionū principium eſt denſitas etraritas. Graue ſiquideꝫ et leue: durū et mollecalidum et frigiduꝫ: denſitates quedā et raritates eſſevidentur. Denſitas aūt et raritas Congregatio et dilgregatio ſecunduꝫ quas generatio et corruptō dicituſſubſtantiaꝝ. Que vero cōgregātur neceſſe eſt ſecundūlocuꝫ mutari. Diſgregatio nanqꝫ et congregatio ſuntmotꝰ ſecunduꝫ locuꝫ. Sic eniꝫ mouent concordia et dicordia: hoc quideꝫ diſgregat: illud cōgregat. pretereaquoniā menſura motuū eſt loci mutatio: neceſſe eſt ip̄meſſe primuꝫ. ꝓprie quoqꝫ moueri dicitur ſoluꝫ: qd̓ ſecundum locum mouetur. augmentum vero impoſſibile eſteſſe: alteratione nō p̄exiſtente. Nō auteꝫ quereret̉ motꝰniſi locꝰ aliquis eſſet ſecundum locuꝫ: ꝓpter hoc enī etcelum maxime in loco eſſe opinamur: qꝛ ſemꝑ in motueſt. Eſt autem qd̓ mouetur. aliud quideꝫ per ſe ipſum.