LiberQuartus

apparet in cōtinuo. Eſt eniꝫ diuiſibilis in infinitū. Sine etiā loco ⁊ vacuo ⁊ tꝑe impoſſibile eſt eſſe motū. Nōeſt aūt motꝰ p̄ter rem: mutat̉ enī ſemꝑ id qd̓ mouet̉ autẜm ſubſtantiā: aut ẜm qualitatē: aut ẜm ꝙͣtitatē: aut ſecundū locū. Unūquodqꝫ aūt dupliciter ineſt oībus vthoc aliquid. hec quidē forma ip̄ius. aliud vero priuatōEt ẜm qualitateꝫ hoc quidē albū: illud vero nigꝝ: et ſicpe alijs: Quare motꝰ ⁊ mutatōis tot ſunt ſpeciēs: quot⁊ entis. Et motꝰ quidē videt̉ eſſe actꝰ imꝑfectuſ. Neqꝫenī poſuit eū aliquis in alio genere: ꝙͣ .ſ. in genere actꝰ.Mouetur aūt om̄e mouens phiſice .i. naturaliter: cumſit potentia mobile: ⁊ cuiꝰ īmobilitas quies eſt. Et eiuſquidem potentia eſt ſtatꝰ. Nō aūt mutatio in hoc neqꝫex hoc magis eſt ꝙͣ ex oppoſitis. Incōueniens eſt auteꝫidem moueri ſecundū duos motus. Impoſſibile quoqꝫeſt duoꝝ diuerſoꝝ ſpecie vnū ⁊ eundē eſſe actū; Motꝰquidē eſt actus mobilis ⁊ mouentis. Oportet enī actūineſſe vtriqꝫ. Sed mobili ineſt in ip̄o poſſe. Mouēti ātin ip̄o agere ¶ Ideꝫ in li. viii. Bicimꝰ aūt motū eſſe endelechia .i. actu mobilis ẜm qd̓ eſt mobile. Itē motꝰ eſtmobilis actꝰ imꝑfectꝰ.XXXIX.He differentia motus et mutatōis.¶ Idem li. v.Iffert aūt mutatio a motū. Ex quibuſdā enimſubito in quiddā ſubiectū eſt mutatio. Motuſaūt eſt qui eſt ex ꝯtrario in ꝯtrariū. nō ſubito ſꝫſucceſſiue: vt qui eſt ex ſanitate in egritudinē Et qui eſtex egritudine in ſanitatē. Qui aūt eſt in contrariū nonſolū eſt motꝰ ſed mutatio: vt fieri albū nō ex quodā eſt.In quibꝰ aūt ideo eſt contrariū. que ex ip̄o ⁊ que in ip̄ꝫꝯtraria mutatio eſt: vt generatio corruptōi cōtraria eſtEt remotio .ſ. forme a materia: cōtraria eſt acceptatōiHec vero mutatōes ⁊ nō motꝰ ſunt. Trāſmutatur aūtom̄e tranſmutās aliquid ẜm accidens: et cū dicimꝰ vnificum ambulare: qꝛ cui accidit eſſe vnificū ambulat: vthomo. Aliud vero ẜm ꝑtem: vt corpꝰ ſanat̉: qꝛ oculusvel thorax. Aliud aūt primo ⁊ ẜm ſeip̄m mobile eſt: vtalterabile. Eſt aūt in mouente ſimiliter diuiſio. Aliudenī mouet ſecundū accidens. Aliud ſecundū ꝑteꝫ. Aliud aūt ꝑ ſe: vt medicꝰ quidē ſanat: manꝰ aūt vulnerat.In om̄i quoqꝫ mutatōe eſt aliquid mouens primū. Etaliquid qd̓ mouet̉: et in quo .ſ. tꝑe. et p̄ter hec ex quo: ⁊in qd̓. Magis aūt ex eo in qd̓ mouetur: ꝙͣ ex quo mouetur mutatio denominatur. vnde corruptio eſt mutatioin nō eſſe: et hoc ex eſſe. Generatō vero in eſſe: ⁊ hoc exnō eſſe. Species aūt ⁊ paſſiones ⁊ locꝰ in quo mouēturmobilia ſunt vt ſcientiā ⁊ calor. Et motꝰ quidē non eſtin ſpecie: ſed in eo qd̓ mouetur: et in mobili ſecūdū actūfit. Itaqꝫ ẜm accidens mutatio relinquatur. In oībusenī ⁊ ſemꝑ ⁊ oīm eſt. Que vero nō ẜm accidens eſt: ſedꝑ ſe. non in oībus eſt: ſed in cōtrariis: ⁊ in mediis: ⁊ incōtradictione. Unꝰ aūt motꝰ dicitur multipliciter. ſcilicet genere. ſpecie. numero. Sed ſimpliciter vnꝰ eſt: quiſubſtantia quidē vnꝰ eſt: aut numero. Sunt aūt tria ſecundū numeꝝ circa que dicimuſ motū vnū .ſ. qd̓ mouet̉Ex quo ⁊ in quo ⁊ qn̄. Om̄e aūt motū ſimpliciter vnuꝫneceſſe eſt continuū eſſe: ſi diuiſibile eſt. Si aūt cōtinuꝰeſt: erit vnꝰ: qꝛ vnū ſunt extrema. Multī aūt ⁊ nō vnuiquoꝝ quies eſt mediū: dicitur aūt vnus etiā ꝑfectꝰ ſiueſecundū genꝰ ſiue ẜm ſpeciē ſiue ẜm ſubſtantiā ſit. Aliquando aūt etſi imꝑfectus ſit: vnꝰ dicitur ſi ſoluꝫ continuus ſit. Preter dictos aūt motꝰ dicitur vnꝰ motus regularis .i. equalis et ꝑfectuſ. Irregularitatis aūt differentia eſt. aliquādo quidē ab eo ī quo mouetur. Impoſſibile eſt enī regularē eſſe motū: in nō r̄gulari magnitudine: vt reflexi motꝰ aut obliqͥ. Aliqn̄ aūt velocitate ettarditate determinatur. Cuiꝰ enī eadē velocitas eſt: regularis eſt. Cuiꝰ aūt nō: irregularis.¶ X.¶ De ſpeciebꝰ mutationis et motus.

Uoniā aūt oīs mutatio eſt ex quodā in qd̓daꝫmutabit mutans quadrifarie. aut enī ex ſubiecto in ſubiectū. aut ex nō ſubiecto in non ſubiectum. aut ex ſubiecto in nō ſubiectū. aut ex nō ſubiectoin ſubiectū. Dico aūt ſubiectū affirmatōe monſtratuꝫ:quare neceſſe eſt ex his que dicta ſunt tres eſſe mutationes. Nā illa que eſt ex nō ſubiecto in nō ſubiectū: nōeſt mutatio: qꝛ nō eſt ſecundū cōtra poſitionē. Neqꝫ eicōtrarietas: neqꝫ cōtradictio eſt. Ex nō ſubiecto quidēin ſubiectū mutatio ẜm contradictioneꝫ: generatio eſt.Et alia quidē ſimplex generatio eſt: vt que eſt ex nō eēſimpliciter in ſubſtantiā ẜm quā ſimpliciter fieri ⁊ nonfieri dicimꝰ: Alia vero quēdā cuiuſdā: vt ex nō albo inalbū. Que vero eſt ex ſubiecto in nō ſubiectū: corruptōeſt. Simpliciter quidē illa: que ex ſubſtātia in nō eſſe eſtQuedā aūt eſt que eſt in oppoſitā negationē: ſicut dictum eſt ⁊ in generatōe. Quoniā aūt impoſſibile eſt: qd̓nō eſt moueri. generatio motꝰ nō eſt: fit enī qd̓ non eſt.Sed neqꝫ corruptio motꝰ eſt. contrariū eniꝫ motui: autmotus: aut quies eſt. Corruptio aūt generatōi ꝯtrariaeſt. Cū aūt om̄is motꝰ mutatio quēdā ſit: ⁊ triū p̄dictarum mutationū generatio ⁊ corruptio motꝰ nō ſit: queſunt ſecundū contradictōeꝫ: neceſſe eſt ex ſubiecto ī ſubiectū cōmutatōꝫ motū eſſe ſolū. Subiecta aūt dico: autcōtraria: aut media. priuatio eī ponatur contrariū. Cūqꝫ diuiſa ſint p̄dicamenta ſubſtantia ⁊ qualitate ⁊ cēteris: ſecundū ſubſtantiā nō eſt motꝰ: qꝛ ſubſtantie nullūeſt contrariū. Sed neqꝫ in ad aliquid: cōtingit em̄ altero mutante. veꝝ eſſe alteꝝ nichil mutans. Quare ſecūdum accidens motꝰ hoꝝ eſt ſemꝑ: neqꝫ agētis neqꝫ patientis. Neqꝫ om̄e qd̓ mouetur ⁊ mouet: qꝛ motꝰ nō eſtmotus neqꝫ generatōis generatio: nec om̄ino mutationis mutatio. Cū enī om̄e qd̓ mouetur tripliciter moueatur. Aut in eo ꝙ ẜm accidens. aut in eo quo ꝑs aliqͣ.aut quo ꝑ ſe. Secundū accidenſ ſolūmodo cōtingit mutari mutatione: vt qui ſanꝰ ſit: currat aut diſcat. Secūdum accidens aūt mutatōeꝫ ſuꝑius diuiſimꝰ. Quoniāergo nō ſubſtātie: nec ad aliquid: nec alicuiꝰ ceteroꝝ: relinquitur ẜm quale ⁊ ꝙͣtum ⁊ vbi: motū eſſe ſolūmodo.In vnoquoqꝫ enī hoꝝ eſt cōtrarietas. Motꝰ ergo ẜmquale eſt alteratio. Motus aūt ſecundū ꝙͣtum cōmuninomine caret. Sed aūt augmentū eſt: aut decrementū.Qui aūt ſecundū vbi ⁊ ꝓprio ⁊ cōmuni noīe caret: ſedloci mutatio dicitur. Eſt aūt motꝰ aut ex cōtrario in cōtrariū: aut ſimpliciter: aut ſic. Immobile aūt eſt: qd̓ omnino impoſſibile eſt moueri: vt ſonꝰ inuiſibilis: ⁊ qd̓ inmulto tꝑe vix mouetur: aut qd̓ tarde incipit. qd̓ diciturgrauiter moueri: ⁊ qd̓ aptū natū eſt moueri et poſſibilenō mouetur aūt tunc cū aptū natū eſt: ⁊ vbi: ⁊ ſic. XLI¶ De contrarietate motus ad quietē et motuum et quietum ad inuicem. ¶ Idē in libropredicamentorumUnqꝫ motus ſpecies ſint ſex motui quideꝫ cōmuni: contrariū eſt quies. Motibus aūt ꝑticuaribus que ꝑ ſingula ſunt .ſ. generatōni corruptio. augmentatōi diminutio: ſecundū locū aūt mutationi ſecundū locū quies videtur opponi. et forte in contrarium locū mutatio: vt ei que eſt ſuꝑius: ea que eſt inferius. Alteratōi vero nō videtur aliquid eſſe cōtrariūniſi forte ſecunduꝫ qualitatem quies. vel in cōtrariumqualitatis mutatio. Eſt enī alteratio mutatio ſecundūqualitatem. ¶ Actor. Nota ꝙ motus dupliciter cōſiderari poteſt. Aut ſecundum ꝙ eſt actus imꝑfectus cuiuſqꝫ rei naturalis. Et eſt via deducēs ſibi naturalia in eē⁊ ſic tranſcendens. Aut ſecundum ꝙ eſt ꝑfectio naturalis potentie: et ſic opponitur quieti contrarie. Quippegeneratio ⁊ corruptio nō ſunt ꝓprie motus: ſed mutationes. Augmentum eſt ab imperfecto ad perfectum.diminutio vero ecōtra ¶ Areſtotiles in. v. phiſicoruꝫ