LiberQuartus

eſſe ſuoꝝ corpoꝝ: nec ſaluarentur niſi ꝑ animā ſenſibilē⁊ imaginatōeꝫ. Corpꝰ aūt celeſte qd̓ eſt intranſmutabile ab alio extrinſeco nō indiget aīa ſenſibili nec imaginatiua in eſſe ſuo: ſed tm̄ anima ip̄m mouente in loco ⁊virtute: que nō ſit corpꝰ: nec ſit in corꝑe ẜm diuiſionemip̄ius ad largiendū ip̄i ꝑmanentiā eternā: ⁊ motū eternum qui nō habet principiū neqꝫ finē: p̄terea rabanusceli inquit animalia ſūt app̄henſores creatoris: nec ſūtcorꝑa motiua: ſicut ignis ⁊ terra: vt putant inſipiētes.Sed aīalia obedientia creatori. laudātqꝫ ip̄m ⁊ cantātei canticū laudemqꝫ ſublimē. hec verba ponit in ſecunda collectōe ducis neutroꝝ. Itē auicenna. v. li. de naturalibus. et in libro de celo ⁊ mundo exp̄ſſe dicit: ꝙ celuꝫhabꝫ animā ⁊ fantaſiā cui obedit vniuerſa materia mūdi: ſicut corpꝰ animalis obedit aīe ip̄iꝰ. ⁊ ſicut animatūcorpus immutatur ẜm imagines delectabilis vel triſtiſapp̄henſas ab aīa ip̄iꝰ animalis. Ita elementoꝝ materia mutatur ad imaginatōeꝫ motoris celi. Ideoqꝫ fiūtqn̄qꝫ terremotꝰ ac ſciſſure terre ī inferioribꝰ ¶ XXv.¶ Rationes ad oppoſitūContra vero multe ratōes poſſunt induci Nāin libro de anima ꝓbatur ꝙ nullū corpus ſimplex aīatum eſſe poteſt. Et huiꝰ ratio eſt: qꝛ cūanima diuerſas habeat potentias: oportet in organisaliquā eſſe diuerſitatē: que ꝑficitur ẜm illaꝝ diſtinctōꝫCū ergo ſimplex corpꝰ ſit celū: nō poterit eſſe animatūCeteꝝ vbicūqꝫ eſt intellectꝰ ibi eſt ſenſus ⁊ vegetatio:ſed nō econtra: vt ꝓbatur in eodeꝫ libro. Si ergo in celo eſt anima que eſt intellectꝰ: ut a quibuſdā ſuppouiturerit ibi etiā vegetatio. ⁊ ꝑ hoc nutritiua que eſt vna devegetabilibꝰ potentiis. hec aūt in celo nō poteſt eſſe: qꝛquidquid nutritur eſt corruptibile: celū aūt incorruptibile. p̄terea intellectꝰ non ꝑ̄ficitur in actu: niſi ꝑ abſtractionem a fantaſmatibꝰ. Si ergo celū habet intellectūaut intellectꝰ ille nunꝙͣ erit in actu: ſed quaſi dormiensAut habebit fantaſiā ⁊ aīam ſenſibilē: quoꝝ vtrunqꝫabſurdū eſt ponere. p̄terea dicit yſaac in libro diffinitonum. Ꝙ intellectꝰ celi vl̓ anima intelligit vniuerſa: qd̓vtiqꝫ videtur falſum eſſe: qꝛ ſcientia rei in vniuerſali n̄eſt niſi ſciētia rei in potentia. In ſuꝑioribꝰ quippe nonſunt inferiora niſi in potentia. Cū ergo celū nō habeatpotentias ꝑ quas deſcenditur ad ꝑticularia: nunꝙͣ videtur ſcire rem in ꝓpria natura. deniqꝫ cū intellectus celiſit oꝑis ſui directiuꝰ: videtur ꝙ ſemꝑ erret in ꝑticularibus. Cū intellectus p̄determinās opus nulla ratōe deſcendere poſſit ab vniuerſalibus ad ꝑticulare hoc vel illud cū hic ⁊ nunc: ceteriſqꝫ diſpoſitōibus ꝑticularibusẜm hoc ergo corꝑis illiꝰ mobilis intellectꝰ ab humanointellectu deficeret in duobꝰ. Nā ex ꝑte intellectus ſpeculatiui deficeret: qꝛ ſciētia eiꝰ eſſet in potētia cum vniuerſali tm̄ eſſe: ⁊ eſſet imꝑfecta: qꝛ nunꝙͣ propter qͥd. Etex ꝑte quoqꝫ practici qui determinat opus: deficeret ꝑerrorem: qꝛ nō eſt opus circa vniuerſalia: ſed circa particularia.¶ XXVI.¶ Qualiter ſana fide poſſit dici celū habereanimam.Os itaqꝫ cū ſacris doctoribuſ ꝯfitemur celosanimas nō habere nec eſſe animalia: ſi aīa ẜmꝓpriam rationē accipiat̉. Ueruntn̄ ſi volumusph̓os in hac ꝑte cū ſanctis doctoribꝰ ad idem reduceredicere poſſumꝰ ꝙ intelligentie ſunt in orbibꝰ: primo deſeruientes motori in motu orbiū: ⁊ ille dicuntur animeorbium. Nec ſunt vniuoce cū intelligentiis hoīm: quianō efficiunt̉ ꝑ abſtractōeꝫ a fantaſiis: ſed reuertunt̉ ſuper eſſentiā ſuā. ac ꝑ illā ſuꝑ alia reditōe completa. vn̄de in libro de cauſiſ legitur: ꝙ oīs intelligētia intelligiteſſentiā ſuā: ⁊ om̄is qui eſſentiā ſuā ſcit: eſt rediens adillā reditōe completa. Ideoqꝫ intelligentie ille non ha

bent niſi duas potentias. intellectū .ſ. ⁊ appetitū mouētem ẜm locū. vnde nec habent comꝑatōeꝫ ad orbes ẜmillā rationē anime: quā ponit philoſophꝰ. Anima eſt endelichia corꝑis organici phiſici potentia vitā habētisIſta quippe ratio ꝯuenit aīe rationali ac ſenſibili ⁊ vegetabili ꝑ prius ⁊ poſteriꝰ. Nā intellectꝰ quidē nulluscorꝑis eſt actꝰ: qꝛ nō vtitur organo corꝑis nec in ſe necin ſuis oꝑibꝰ. Alioquin nō haberet oꝑationē extra corpus: ⁊ oporterꝫ ip̄m deſtrui deſtructo corꝑe: ſicut ī brutis deſtruitur vegetabilis ac ſenſibilis. Comꝑatur aūtad corpꝰ ẜm areſtotilē. vt nauta ad nauē: ⁊ hoc ẜm rat.onem mouendi ip̄m atqꝫ regendi: ſicut habet̉ in. ii. li. d̓anima. In libro quoqꝫ de cauſis legitur: ꝙ om̄is intelligentia diuina ſcit res ꝑ hoc ꝙ eſt intelligētia: ⁊ regitꝑ hoc qd̓ eſt diuina: Ibiqꝫ dicitur intelligentia diuinaꝑticipans diuinas bonitates a motore primo: qui deuſeſt.XXVII.¶ Qualiter in hoc ſancti cum philoſophiſ cōcordant.Ed fortaſſe dicit aliquis ꝙ nequaꝙͣ eſt adherēIdum in hac ꝑte philoſophiſ. nec illis. vt ait auguſtinus. credendū eſt de celo: qui alieni fuerīta patre qui eſt in celo. Ad hoc poſſumus reſpondere: ꝙnec ip̄i philoſophi ꝯtradicunt quibuſdā ſanctis negantibus celū animā habere: niſi in ſolo nomīe. Nā etſi abhorreāt hi nomē aīe .ſ. ſancti: bene tn̄ concedūt: ꝙ q̄daꝫintelligentie vel angeli mouent celū ⁊ ſidera nutu dei.vnde ⁊ gregoriꝰ ſuꝑ illud iob: ſub quo curuātur qͥ portant celū. dicit. angeli ſancti orbem portāt: qui regendimūdi curas adminiſtrāt. ¶ Hieronimꝰ ſuꝑ illud eccleſiaſtes. Luſtrans vniuerſa in circūitu ꝑgit ſpūs. tradit.ſolem hic ſalomon ſpūm noīat: eo ꝙ animet: ⁊ inſpiret:⁊ viuificet oīa ⁊ regat. ⁊ annos ⁊ orbes ſuo curſuʰ compleat. Auguſtinꝰ quoqꝫ ſuꝑ geneſim ad litterā pro dubio relinquit. Utꝝ ſtelle ſint aīalia vel animate: qd̓ vtiqꝫ ſi ꝯtra fidē catholicā eſſet. debuiſſet. vt videt̉ determinauiſſe. Sicut itaqꝫ ẜm catholicaꝫ fidē ponimꝰ quoſdam angelos miracula facere: ⁊ nature legibꝰ occurrere. Ita nō eſt cōtra naturā: quoſdā angelos naturaꝫ inmouendo ⁊ gubernādo celoꝝ ſperas iuuare. Quos videlicet angelos mouentes ſperas philoſophi vocāt animas vel intelligentias: ſancti vero cauentes: ne forte videātur celos animalia dicere: ⁊ concedāt illos animashabere negant motoreſ illos aīas eſſe: p̄cipueqꝫ. vt eſtimo. in deteſtationē ydolatrie: qua ſolent celeſtia corꝑagentiles vt deos adorare. Et etiā vt falſe videātur machameticoꝝ opiniones de fato ⁊ cōſtellatōe. Secundūhoc ergo nō eſt inter philoſophos ⁊ ſanctoſ in hac ꝑtecōtradictio. Dicebāt enī antiqui deos ⁊ angelos aīasmundi. Un̄. vt dicit auguſtinꝰ in li. iiii. de ciuitate dei.hi ſoli vident̉ aduertiſſe quid eſſet deꝰ: qui crediderūtip̄m eſſe ſubſtantiā vel aīam: mundū motu ac ratōe gubernantē. Ac ꝑ hoc etſi nondū tenebāt qd̓ veritas habet .ſ. ꝙ deus nō aīa: ſed anime cōditor eſt. tn̄ ſi contrap̄iudicium cōſuetudinis ſue liberi eſſent. vnū deuꝫ eſſecolendū faterent̉ atqꝫ ſuaderent: motu .ſ. ⁊ ratōe mundum gubernantē. nec ip̄m aīam: ſed potiꝰ etiā aīe creatoreꝫ. Ꝙ aūt ita ſenſerint philoſophi ſicut dixi .ſ. ꝙ intelligentie quas dicūt aīas orbiū. nō ſint vniuoce cū intelligentiis hoīm. patet ex verbis eoꝝ. Naꝫ. verbi gratia. rabanus in ſecūda collatōne ducis neutroꝝ. Scitoinquit ꝙ celū habet aīam: qd̓ cuꝫ dicimꝰ auditor putatꝙ ſit ſicut aīa hoīs vel aſini. Sed nō eſt hec ratio dictiQuin potiꝰ ratio eius eſt: ꝙ motus eiꝰ localis oſtenditꝙ in ip̄o eſt principiū a quo ſine dubio mouetur. Et illa virtus prima dicitur anima. Eandeꝫ quoqꝫ ſententiam dicit auerrōis: auicenna et plures philoſophi. Un̄et ex verbis ſuprapoſitis ſumptis ex libro de ſubſtātia