Liber ITercius
inquit terrā. Mala eſt hec gloriatō tua Terrā circūis⁊ ad celū nō reuerteris. Circūis aūt nō terrenis greſſibus: ſed ſpūalibꝰ ſeductionibꝰ. Terrā circūis tanꝙͣ ſpiritus volās. Et ea q̄ dicūtur voce: cuncta audiens: ⁊ q̄oꝑibus fiunt videns. Ea quoqꝫ q̄ in corde tractant̉ neſciens. Si em̄ cogitationes hoīm dyabolꝰ ſciret: nichilboni facere ꝑmitteret. Sed oīa bona mox vt cogitatōecepta eſſent deſtrueret. ¶ Caſſianꝰ vbi ſupra. Ꝙ autēſpūs immundi cogitatōes noſtras aliqn̄ ſentiūt: hoc exindiciis ſenſibilibꝰ forinſecꝰ colligūt. Ip̄as quoqꝫ cogitationes quas ingerūt vtꝝ ſuſcepte ſint vel quēadmodum ſuſcepte ſint: nō ꝑ ip̄iꝰ anime naturā .i. nō ꝑ illuminteriorē anime motū in medullis ip̄iꝰ: vt ita dixeriꝫ latitantem. Sed ex motibꝰ ⁊ indiciis corꝑis dep̄hendūt.vtputa cū caſtrimargiā ſuggeſſerint. ſi viderint ad feneſtrā monachū: vel ad ſolē vel ad coquinam curioſiusaſpectantē: vel ſi audierūt eū de cibo loquentē: cognoſcunt deſideriū gule fuiſſe ſuſceptū. Si fornicatōem ingeſſerint: ⁊ viderint eū carne cōmotū petulanter aſpicere. aut loqui. aut tangere intelligūt in penetrabilibꝰ aīelibidinis iaculū fuiſſe defixū: ⁊ ſimiliter in alijs viciis.Qd̓ etiā a viris prudentibꝰ aliqn̄ dep̄henditur. Sicutlatrones in domibꝰ quas furtim aggredi cupiūt occultas ſolent explorare diuitias quas ꝑ ſparſas harenaꝝminutias ad eaꝝ circūitum dep̄hendūt. Cogitationesaūt q̄ de internis aīe ſenſibꝰ nondū ꝓdierunt adire velcognoſcere om̄ino nō poſſunt.CXXI.Cur nō omittant̉ a nobis videri Idē ibidē.Anta vero ſpirituū denſitate aer eſt ꝯſtipatuqui eſt circa terraꝫ. In quo non quieti ocioſiqꝫverſantur: vt ſatis vtiliter eos noſtris aſpectibus ꝓuidentiā diuina ſubtraxerit: aut em̄ terrore ꝯcurſus eoꝝ: aut horrore vultuū. in quo ſe ꝓ volūtate ſua cūlibitū fuerit tranſformāt: intolerabili formidine hoīesꝯſternarentur. Aut certe nequiores quotidie eoꝝ exēplis fierent: fieretqꝫ inter hoīes quedā ꝑnicioſa et demones familiaritas ⁊ exicialis ꝯiunctio: qualis eſſe ſolet inter ip̄os maleficos. Si em̄ flagicia q̄ inter eos cōmittuntur iugiter cōſpicerēt. Nullo tꝑis puncto a ſceleribꝰ deſinentes eos cernerēt: quos nulla carnalis laſſitudo: nulla occupatō rei familiaris aut ſolicitudo victꝰquotidiani ſicut nos unꝙͣ ceſſare cōpellit. Om̄s aūt impugnationes quibꝰ hoīes impetūt: etiā ꝯtra ſe inuicemindefeſſo conamīe aſſidue exercēt: ⁊ illaꝝ victoria gaudent: aut diminutōe cruciātur.CXXII.¶ Qualiter energuminos et cultores ſuosvexent ¶ Idem.Uida energumini ſic a demonibꝰ vexantur: vtea q̄ gerūt vel loquūtur nequaꝙͣ intelligāt: quidam vero norūt ⁊ poſtea recordātur: qd̓ euenitnō ꝑ aliqua anime diminutōeꝫ. Neqꝫ ꝑ talis malignſpūs infuſionē: vt aīe ſubſtātiā penetrās: ⁊ velut ei vnꝰtus ⁊ qd̓āmodo indutꝰ ea ſermones ac verba ꝑ os patientis emittat: hoc em̄ nullo modo ab eis fieri poſſe credendum eſt. Sed cōtingit hoc ꝑ corꝑis debilitatē. cumſcꝫ in illis membris in quibꝰ vigor aīe cōtinetur: immūdus ſpūs inſidiēs: eiſqꝫ importabile pondꝰ imponensobſcuritate teterrima: intellectuales eiꝰ ſenſus obruitatqꝫ intercipit. Qd̓ n̄ nūqͣ etiaꝫ vini febriſqꝫ vicio: ſeunimii frigoris alijſqꝫ valitudinibꝰ extrinſecꝰ ſuꝑueniētibus accidit. Sola em̄ trinitas ita eſt intellectualis nature penetratrix: vt nō ſolū ꝯplecti eā ⁊ ambire ſed etiāillabi ei poſſit eiqꝫ infundi. ¶ Actor. Energumini ꝓpͥedicunt̉ quoſ demones vexant̉ interiꝰ: vt nō poſſint oꝑationes virtutū naturaliū exercere: ꝑ ratōe liberi arbitriiTales em̄ nō dicunt̉ obſeſſi: ſed energumini. ꝓpter interiorem oꝑatōeꝫ dyaboli. Nā energīa dicit̉ vis q̄daꝫpoteſtatiua ⁊ laborioſa: impellente dyabolo in homineinteriꝰ facta. Quoꝝ aūt corꝑa dyabolꝰ nō intrat: ſꝫ ex
terius manens vexat: impediens qn̄qꝫ ne videāt vl̓ audiant vel hmōi. tales ꝓprie dicūtur obſeſſi ad modū caſtri. Solent aūt demones cultores ſuos vexare corꝑaliter: vt in vitā beati bartholomei legitur. Et quaſi egritudines corꝑis dolores immittere: vt cū eis ſacrificaſſent: ip̄i ab eoꝝ vexatōne ceſſantes: viderentur eos ꝓpiciando ſanauiſſe: vt ſic eoſ magis in errore ydolatrie cōfirmatos diutiꝰ detineātQ I1CQualiter ſimulacris aſſideant¶Gloſa ſuper abacuc ſecundo.Piritꝰ immundꝰ aſſidere ſimulacris poteſt: ſedintrinſecus eſſe nō poteſt ¶ Actor. Subintelligendū eſt ꝑ modū viuificatis: ſicut aīa in corꝑeNā poteſt quidē demon intrare ſimulacꝝ lapideū: ⁊ inde reſpōſa dare: ſed nō ei adherere ita vt illud viuificꝫ⁊ ſenſificet: vt vnā potentiā cū eo faciat: ſicut anima cūcorꝑe. Et hec expoſitio ꝓphetalis bene cōſonat textuiqui dicit oīs ſpūs nō eſt in viſceribꝰ eiꝰ: poſſet etiaꝫ demon includi in aliquo vaſe: ſicut includebantur ꝑ incantationes ſalomonis. Sed nichilominꝰ poſſet videre eaque eſſent extra vas: qꝛ nō agit nec videt ꝑ diſtantiā ſiue ꝑ mediū cū ſit ſpūs: ſed immediate. Dicitur tamē ꝙaīam hoīs in ergaſtulo corꝑis incluſam: videre nō porꝓpter vmbrā ip̄iꝰ corꝑis: qd̓ tantis tenebris aīaꝫ inuoluit. vt nec ip̄a clare videat: nec ab alijs ſpiritibꝰ videripoſſit. niſi a deo ⁊ ab angeliſ. qui etiā hoc habent ꝑ gratiam nō a natura. vnde humanuꝫ corpꝰ comꝑatur lapidi oleotropio quē qui ſecū habet ab alijs hoībꝰ viderinō poteſt: ſic aīa corpꝰ humanū gerens nō poteſt videri ab alijs ſpiritibꝰ. Iā potiꝰ videre poteſt ea q̄ ſūt dyaboli .ſ. imaginatōes quaſ illi anteponit: ſicut ille qui eſtin loco tenebroſo videre poteſt eū qui eſt in lumine velextra tenebras: nec ecōtra. Ꝙ aūt nō poteſt dyaboluseā videre dū eſt in corꝑe: nō impedit corꝑis diſtātia ſꝫvmbra. Nā ſi eſſet incluſa in dolio vel in alio vaſe poſſꝫeā videre: ſicut etiā ablata vmbra videt eam. qn̄ exutaeſt corpore.¶ CXXIIII.¶ Qualiter homines etiā bonos vexent eteis obediant ¶ Caſſianꝰ vbi ſupra.On ſunt aūt deſpiciendi: qui diuerſis tentatōnibus a demonibꝰ vexant̉. In quibꝰ duo debemus credere. Et ꝙ .ſ. ſine dei ꝑmiſſione nullusab eis om̄ino temtetur. Et ꝙ oīa nobis a piiſſimo pr̄e⁊ medico: ꝓ noſtris utilitatibꝰ irrogant̉. Nā plerūqꝫ ꝓleuiſſimis etiā delictis: ſancti hoīes ⁊ ꝑfecti corꝑalitervexandi tradūtur ſathane: ut ſi quid in eis purgandūeſt ante mortē purget̉. Sicut abbaſ moyſes vir ſanctiſſimus aliqn̄ diſputās cōtra abbatē machariū quadamopinione p̄uentus. vnū ſermonē macharii paulo duriꝰrep̄hendit. Et cōfeſtim tā diro demoni traditus eſt: uthumana ſtercora ori ſuo ingereret. Cōtinuoqꝫ orantemachario dicto: citiꝰ curatus eſt. Sic ⁊ ꝓpheta in libroregū leoni traditꝰ eſt ad deuorandū: ꝓpter inobediētieculpā: quā tn̄ nō de induſtria neqꝫ de vicio ꝓprie volūtatis cōtraxit: ſed ab alio ꝓpheta fuerat circuuentus.Sciendū eſt aūt ꝙ maligni ſpūs duobꝰ modis obediūthoībus. aut enī ſanctitati fideliū diuina gratia ⁊ virtute ſubdunt̉ inuiti. aut ſacrificiis impioꝝ ſeu carmībꝰ qͥbuſdā deliniti: velut familiaribꝰ adulātur. ¶ CXXV.Utrū corpora demones habeant.¶ Auguſtinus ſuꝑ geneſim. iij. libroHiloſophi dixerūt demones eſſe aīalia aerea.qꝛ corpoꝝ aereoꝝ natura vigēt. Et proptereamorte nō diſſoluūtur: qꝛ p̄ualet in eis elemētū:qd̓ ad faciendū aptius eſt ꝙͣ ad patiendum: qui ſi antetranſgreſſionē celeſtia corpora gerebāt. Non miꝝ ſi expena conuerſi ſunt in aereā qualitatē: ut iā poſſint a ſuperiori elemento. id ē. ab igne pati. ¶ Idem in libro de