Druckschrift 
1 (1481)
Entstehung
Einzelbild herunterladen
 

TerciusLiber

ꝑſecutione violentꝰ Auguſtinꝰ de. lxxxiii. queſtionibus. Sententia eſt quibuſdā ſapientis nomine fonteꝰ:quā paganꝰ quidaꝫ ſcripſit de mente mundanda ad videndū deū. Sed xp̄ianꝰ baptizatꝰ et mortuꝰ eſt. Agiteinquit o miſeri hoc agite: vt nunꝙͣ hoc domiciliū polluat malignꝰ ſpūs: ne ſenſibꝰ immixtꝰ inceſtuet aīe ſanctitatem. lucemqꝫ mentis obnubilet. Serpit hoc maluꝫom̄s aditꝰ ſenſuales: dat ſeſe figuris: accomodat coloribus: adheret ſonis: latet ira fallaciaqꝫ ẜmonis. Odoribus ſe ſubiicit: infundit ſe ſaporibꝰ: ac turbidi motuſilluuie tenebroſis affectōnibus tenebratos ſenſus: quibuſdā nebulis implet: om̄s meatꝰ intelligentie quospandere ſolet lumen rationis radiꝰ mentis. Hylariꝰſuꝑ beati immaculati. Poſuerūt inquit peccatores laqueum michi. Sermo. cogitatio. opꝰ noſtꝝ: ſemꝑ adīacentes habet laqueos. quos nobis angeli tranſgreſſores extendūt: ſed ille cuiꝰ aīa in manibꝰ dei eſt ſꝑ deumcogitās: ab his euolat: vt dicat. Aīma noſtra ſicut paſſer ereꝑta eſt de laqueo venantiū. CvI.De ꝓceſſu eorū in temtatōibus hominū. Caſſianus vbi ſupraOn ſunt aūt om̄s demones eiuſdē ferocitatisaut deſiderii: neqꝫ vniꝰ fortitudinis atqꝫ nequitie. Inſipientibꝰ quoqꝫ infirmis: niſi inferiores ſpiritꝰ in certamine comꝑantur. Quibꝰ ſuꝑatisgradatim ſemꝑ aduerſus adlethas xp̄i. robuſtiori pugna ſuccedit. comꝑatione viriū aūt ꝓfectus humani: etiā difficultas colluctatōis auget̉. Noſter archagonita xp̄s exequat colluctantiū vires: et immoderatos eoꝝ refrenat: et repellit incurſus faciēs temtatione exitū vt poſſimꝰ ſuſtinere. habent aūt ip̄i ſicutꝭ etnos in pugna ſua laborē: et anxietatē in ꝯflictu: in ſuperatōe triſticiā confuſionē: ſicut gaudiū de victorianichil aūt ledere poſſunt niſi ſibi ꝯſentientes. Nūc etiam debiliores ſunt ꝙͣ olim fuerūt inter anachoritarumprincipia: vix em̄ aliquis etiā ſtabilis etate prouectꝰ:tunc poterat habitationē ſolitudinis tolerare. In ip̄isaūt cenobiis in quibꝰ cōmorabantur. x. vel. xii. Ita eorum atrocitas graſſabat̉: et frequētes ac viſibiles eorūſentiebant̉ aggreſſus: vt auderēt om̄s ꝑiter noctibꝰobdormire. ſed viciſſim alijs ſomnuꝫ deguſtantibꝰ. alijpſalmis oratōibꝰ vel lectionibꝰ intendebāt. autēnunc lentiꝰ nobiſcū pugnāt: aut de negligētia noſtra fitqꝛ dedignātur ꝯtra nos confligere: aut de virtute crucis dominice: vbiqꝫ penetrat choruſcat. Intantumem̄ tepent nōnulli vt neceſſe ſit eos remiſſioribus monitis palpari dūmodo ꝓfeſſionē locū relinquant:ne circūeuntes vagi craſſioribus viciis implicētur: magnuſqꝫ fructꝰ ab eis obtineri credit̉: ſi ſolūmodo ſe etiāqͣlibet ignauia valeāt in ſolitudīe ꝯtinere CXVI.M ſemel victi fugiunt confuſi.Origenes ſuꝑ numeri.Uto aūt ſancti repugnātes aduerſus iſtosincentores minuāt exercitiū demonū: velut ꝙͣplurimos eoꝝ exterminēt: ne vltra phas ſit illi ſpiritui qui ab aliquo ſancto caſte pudice viuendovictꝰ eſt: iteꝝ aliū hoīeꝫ impugnare. Petrꝰ lombardus. Hoc aūt quidā intelligendum putāt tm̄ de illo vicio in quo ſuꝑatus eſt. Actor. Alioquin ſequereturdyabolꝰ princeps qui temtauit xp̄m ſit tentaturusantixp̄m: qd̓ falſum eſt. Sed iſta ſolutio videtur ſufficere: qꝛ dyabolꝰ temtauit xp̄m de tribꝰ viciis ſub quibus om̄ia vicioꝝ genera continentur .ſ. de ſuꝑbia. auaricia. et concupiſcētia carnis. Ideo dicitur illū a quovictꝰ eſt de eodē vicio poteſt ampliꝰ temtare: ſꝫ alios bene poteſt. vnde veꝝ eſt dyabolus xp̄m a quo victus eſt ampliꝰ nunꝙͣ temtabit: ſed alios fortiſſime temtabit in fine ſeculi ẜm auguſtinū: ita vt moueātur ſi fieri poteſt etiā electi. Qd̓ aūt dicit origenes; opinio non

cXVIII.aſſertio eſt.Ꝙdemones miſcent ſe humoribus Auguſtinus de diuinatōne demonū.Emones terrenoꝝ amatoribus malefacta ſuadent: miris inuiſibilibꝰ modis ſubtilitateꝫcorpoꝝ ſuoꝝ: corꝑa humana ſentiētia penetrando: ſe cogitatōibꝰ eoꝝ quedā imaginaria viſamiſcendo: ſiue vigilantiū ſiue dormientiū. Actor. Licet aūt dyabolus qn̄ ſuggerit anime mala ingrediaturcorpꝰ: tn̄ fit homo demoniacꝰ: qꝛ demoniacus ꝓpriedicitur: qui habens demonē in corꝑe ita p̄ſſus eſt traditus ei: vt habeat libertatē aliquid faciēdi: nec vtatur libero arbitrio. Sꝫ dyabolꝰ oꝑetur. Nec oportet vnꝰ ſpūs ſit intra aliū .i. dyaboluſ intra animādiffuſa eſt totū corpꝰ: qꝛ ſpūs eſt quantꝰ quantitate: ſed virtute. vnde multi ſpūs poſſunt in eodē loconec tn̄ vnꝰ in altero. Dicitur tn̄ dyabolꝰ ſe inſerere ſangͣuinibꝰ .i. humoribꝰ: qꝛ in virtute imaginatiua abundat humoribꝰ. imprimit imagines reꝝ delectabiliū: exquibꝰ ſurgūt male cogitatōes aīa circa eaſ occupat̉Et ita agit in immediate: ſed mediante ſanguinbus quibus ſe immiſcet: maxime qn̄ de gula luxuriatemtat. Ip̄is em̄ humoribꝰ mediantibꝰ excitatur anīain carnis cōcupiſcentia. Caſſianꝰ vbi ſupra. eſtaūt miꝝ ſpūm poſſe ſpiritui inſenſibiliter cōiugari adſuadendū ſibi placita ſunt. Eſt enī inter eos ſicut inter hoīes quedā ſubſtantie ſimilitudo vel cognatio. Altrinſecꝰ vero eos ſibi ipſis inſeri vel vniri: ita vt alteralteriꝰ capax ſit: impoſſibile eſt. hoc enī ſoli deo ꝯuenitqui incorporeꝰ ſimplex eſt.XIX. illabātur humanis mentibꝰ Gennadius de eccleſiaſticis dogmatibuſ.Emones energiā oꝑationē non credimꝰ aīeſubſtātialiter illabi: ſed applicatōe opp̄ſſionevniri. Beda ſuꝑ actꝰ apl̓oꝝ. Mentē hoīaiuxta ſubſtātiam non poteſt implere niſi creatrix trinitas. Implet aūt ſathanas cor alicuiꝰ. quidē ingrediens aditū cordis: ſed fraudulenta deceptōe animamin affectōeꝫ malicie trahēs: cogitatōnes incentiuavicioꝝ quibꝰ plenꝰ eſt. Impleuit ergo cor ananie: intrando: ſed malicie ſue virus inſerendo Actor. Unde dicitur dyabolꝰ eſſe malaꝝ cogitationū immiſſor enī immittit ip̄as cogitatōes peccata ſunt: quiaſic eſſent imputāde ip̄i anime: ſed vt ſupra dictū eſtimprimit tantū imagines: ex quibꝰ ſurgūt cogitatōnes aīma circa eas ſponte negociatur. Et forſan dicitureas imprimere: qꝛ miſcet ſe virtuti imaginatiue format eas in ſeip̄o. Et inde reſultat in imaginatōne .ſ. hominis ſicut ſpeculū ſi admoueatur ſpeculo: forma imp̄ſſa in vno reſultat in alio. licet aīa credat eas tantūmodo in ſeip̄a formari: ꝓpter vehementē applicatōeꝫ maligni ſpūs ad: qui ſolū vt dictum eſt ip̄as imagines imprimit. Sed etiā male cogitata incendit: et ideodicitur incenſor Hieronimꝰ ſuꝑ matheū libro. ii. Decorde enim exeūt cogitatōes male ⁊cꝭ. Ex hac ſentētiaarguendi ſunt qui cogitationes a dyabolo immitti putant: ex ꝓpria voluntate naſci: dyabolꝰ quidē adiutor incentor malaꝝ cogitationū eſſe poteſt: ſed actoreſſe poteſt:¶CXX.Qualiter deprehendūt hominū cogitationes. Idem ibidem.Ec debemꝰ opinari euꝫ cordis occulta rimari.Sed ex habitu corꝑis et geſtibꝰ eſtimare: quidIverſemꝰ intrinſecus. verbi gratia. ſemꝑ in inſidiis poſitus: ſi pulcrā mulierē nos crebro viderit reſpicere: intelligit cor amoris iaculo vulneratū. Et leuē cogitationū noſtraꝝ ſcintillam: fomitibus ſuis inflamat. Origenes ſuꝑ iob li. i. Itaqꝫ ſicut dictū ē circūiui