LiberTercius

in ytalia audiebamꝰ talia de quadaꝫ regione illaꝝ partium: vbi ſtabularias mulieres imbutas his malis artibus: in caſeo dare ſolere dicebāt: quibꝰ vellent ſeu poſſent viatoribꝰ. vnde in iumenta ilico verterentur et neceſſaria queqꝫ portarent: poſtqꝫ ꝑfuncta oꝑa ad ſe redirent: nec in eis vitā beſtialē fieri: ſed rationalem ẜuari.Sic appulleius in libris aſini aures ſibi accediſſe ſcripſit: vt accepto veneno: humano animo permanente aſinus fieretαVI.¶ Quid de talibus ludificationibus ſenſit auguſtinus ¶ Idem in eodem.Irmiſſime credendū eſt deū oīa facere poſſe q̄voluerit: ſiue in iudicādo: ſiue in p̄ſtando Necſane demones naturas creant: ſi aliqd̓ tale faAciunt: ſed ſpecietenꝰ: que a vero deo creata ſunt cōmutant: vt videant̉ eſſe qd̓ nō ſunt. Nō itaqꝫ ſolū aīm ſednec corpꝰ quidē vlla ratōe credideriꝫ: demonum arte ⁊poteſtate in mēbra ⁊ lineamenta beſtialia veraciter poſſe ꝯuerti. Sed phantaſticū hoīs qd̓ etiā cogitando velſomniādo ꝑ innumerabilia reꝝ genera variatur: ⁊ cumcorpꝰ nō ſit: corpoꝝ ſimiles formas celeritate mira capiens: ſopitis aut opp̄ſſis corporeis hoīs ſenſibꝰ: ad aliorum ſenſum neſcio quo modo ineffabili figura corꝑeapoſſe ꝑduci: ita vt ip̄a corꝑa hoīm alicui iaceāt viuētiaquidē. Sꝫ multo grauiꝰ ac vehementiꝰ ꝙͣ ſomno ſenſibus ſuis obſeratis. Phantaſticum aūt illud veluti corporatū in alicuiꝰ aīalis effigie: mirabili modo ſenſibuſalienis appareat: taliſqꝫ etiaꝫ ſibi homo eſſe videat̉. ſicut aliꝰ ſibi videre poſſet in ſomnis: ⁊ portare onera q̄onera ſi vera ſunt corꝑa portant̉ a demonibꝰ: vt illudatur hoībus partim vera oneꝝ corpora: ꝑtim iumentoꝝfalſa cernentibus.AVII.¶ Exempla quibus eius ſeutētia coꝓbaturAuguſtinus ibidemAm quidā nomine p̄ſtantius: patri ſuo ꝯtigiſſe indicabat. vt venenū illud in domo ſua ꝑ caO ſeum ſumeret: et iaceret in lecto ſuo quaſi dorAmiens qui tn̄ a nullo poterat excitari. Poſt aliquos ātdies eū velut vigilaſſe dicebat: ⁊ quaſi ſomnia narraſſeque paſſus eſt ⁊ caballū ſe ſcilicet factū annonam interiumenta alia portaſſe militibꝰ. qd̓ ita vt narrauit compertū eſt factu fuiſſe que tn̄ ſua ſomnia videbantur. Indicauit ⁊ aliꝰ ſe domui ſue ꝑ noctē anteꝙͣ requieſceret:vidiſſe venientē ad ſe quendā ph̓m ſibi notiſſimū: ſibiqꝫexpoſuiſſe nōnulla platonica q̄ antea rogatꝰ exponerenoluiſſet. Et cū ab eodē queſiſſet. Cur in domo eius fecerit: qd̓ in domo ſua petenti negarit. Non feci inquitſed me feciſſe ſomniaui: ac ꝑ hoc alteri ꝑ imagineꝫ fantaſticam exhibitū eſt vigilāti: qd̓ alter vidit in ſomnis.¶ Ualeriꝰ maximus in li. i. Duo familiares archadesiter vna facientes megariā venerunt: quoꝝ alter ſe adhoſpitem cōtulit: alter in tabernā diuertit. Hic qui ī hoſpicio erat: vidit cōmitē ſuū orantē: vt ſibi cauponis inſidiis circūuento ſuccurreret: poſſe em̄ eiꝰ accurſu celeri imminēti ꝑiculo ſe ſubtrahi. Quo viſu ꝓſiliit excitatus ⁊ tabernā illā qua ille diuerterat petere conatꝰ eſt.Deinde ꝓpoſitū hoc humaniſſimum tanꝙͣ ſuꝑuacuumdamnauit ⁊ lectū ac ſomnū repetiit. Tūc idē ei ſauciuſoblatꝰ obſecrauit: vt qm̄ vite ſue auxiliū ferre neglexiſſet: necis tn̄ vltionē nō negaret. Corpꝰ em̄ ſuū a caupone trucidatū iā plauſtro ad porta ferri ſtercore cooꝑtūItaqꝫ tam ꝯſtantibꝰ familiaris p̄cibus compulſus: ꝓtinus ad portā cucurrit: ⁊ plauſtꝝ qd̓ in quiete demōſtratum erat comprehendit: cauponemqꝫ ad ſupplicium ꝑduxit.¶ AVIII.Exemplū helinandi ad idē¶ Helinandus. xiij. libro cronicorūImile quiddāⁱ de fantaſtico homīe memini meaudiuiſſe ab ebando patruo meo: qͥ fuit came

rariꝰ he inrici remēſis archiep̄i. fratris ludouici regisfrancoꝝ. Dicebat em̄ ꝙ eodē heinrico tꝑe quodā eſtatis ſomnū meridianū in itinere carpente: quidaꝫ milesinter ceteros aꝑto ore dormiebat poſt prandiū: de cuiꝰore viſa eſt ab alijs vigilantibꝰ: quedā alba beſtiola inmodū muſtele exiiſſe. Et vſqꝫ ad riuulū illic ꝓpe currētem veniſſe. Cūqꝫ tranſire vellet: nec poſſet: ⁊ diſcurrebat ꝑ ripam huc ⁊ illuc: ſi forte tranſitū inueniret. Quidam aūt aſpicientiū currēs euaginatū gladiū loco pontis in tranſuerſuꝫ eiuſdē riuuli qui valde anguſtꝰ eratpoſuit: moxqꝫ beſtiola deſuꝑ currens: riuulū tranſiuit:⁊ longiꝰ vltra tranſcurrens nō comparuit. poſt aliquodſpaciū rediēs ad eundē riuulū: querebat tranſitū Quonō inuento ille gladiū vt priꝰ in tranſuerſum riuuli poſuit: et illa cito tranſiens ad os dormiētis a quo exieratcucurrit: ⁊ alijs videntibꝰ intrauit. mox ille exꝑgefactꝰeſt: ⁊ interrogatꝰ vtꝝ aliquid dormiēs vidiſſet. Reſpōdit multū ſe ꝑ ſomniū fatigatū fuiſſe: ⁊ multas vias ⁊ir̄ficiles ambulaſſe: ꝑ quandā aquā bis ſuꝑ pontē ferreūtranſiuiſſe. Ex quibꝰ dictis ſocii crediderūt veꝝ fuiſſeqd̓ ille ſomniauerat. Hoc idē de gunciano rege legiturEcce qd̓ ait auguſtinꝰ vbi ſupra veꝝ eſſe comperimusfantaſticū .ſ. hominis. ad aliorū ſenſum neſcio quo ineffabili modo figura corporea poſſe ꝑduci. Qd̓ aūt illudfantaſticū in aliena forma .ſ. muſtele: vigilāti apparuithoc factū eſt vel diuinitꝰ vt vigilans inſtrueretur ſcꝫ intellectꝰ: ſpūm dormiētis ad modū hmōi animalis ingenioſum eſſe ⁊ ſubdolū. vel qd̓ in eos quibꝰ p̄ualere poterat crudelis erat: ſicut muſtela mureſ ꝑſequitur: aut aliquid tale qd̓ eius nature ꝯgruat: aut inſtinctu dyabolihoc faciebat: vt qui hoc viſebat falleretur: putanſ ſpiritum hoīs corporeū eſſe: ⁊ cuꝫ corꝑe ſimul deficere: ſicutepicuri putarāt ⁊ quidā heretici.¶ IX.¶ Aliud exemplū eiuſdē de falſa tranſmutatione. ¶ Idem in eodemOrro de fantaſtica mutatione hoīm in beſtiasrecentior eſt memoria noſtroꝝ fere temporumqͣm vt inter obliterata poſſit neſcire. Refert eīguilhermus malmeſberienſis monachꝰ in hiſtoria ſuaꝙ tꝑe petri damiani erāt due vetule in ſtrata publicaqua romā itur: quales auguſtinꝰ appellat ſtabularias.id eſt. tranſeūtes hoſpicio ꝓ mercede ſuſcipientes. Nāſtabulū ꝓprie hoſpiciū venale ⁊ publicū he vno comorantes tugurio: vno quoqꝫ imbute maleficio: hoſpitemſiqn̄ ſolus ſuꝑueniebat in equū vel ſuem vel aſinū mutabant: et mercatoribꝰ vendentes: precium habebant.Quadā die iuuenē quendā hyſtrionicis geſtibꝰ victumexigentē hoſpicio ſuſceptū: aſinū fecerūt: multū inde lucrantes ꝑ aſinū .ſ. qui miraculo geſtuū deſtinabat tranſeuntes. Nā quocūqꝫ modo p̄cepiſſet anus mouebaturaſinus. Nō em̄ amiſerat intellectū ſed loquelā: multuꝫinde queſtū conflauerāt vetule. Audiens hoc vicinusdiues: aſinū emit magno p̄cio: dictūqꝫ eſt ei ab illiſ vetulis vt cuſtodiret eū ne in aquam intraret: ſeruatuſqꝫaſinus diu ab aqua. Tandē incautiorē nactus cuſtodiain lacum ꝓximum ſe ꝓiecit. Et ibi ſe diu volūtans: aſininam figurā ꝑdidit ꝓpriāqꝫ recepit Cunqꝫ cuſtos eiꝰſciſcitaretur ab eodem obuio: ſi aſinū vidiſſet: ille ſe eēdixit: famulꝰ ad dn̄m retulit. dn̄s ad apl̓icum leoneꝫ vrum ſeculo ſanctiſſimū. Conuicte anus idem fatentur.Dubitantem papā cōfirmauit petrꝰ damianꝰ vir eruditiſſimus: ꝓducto exemplo de ſymone mago qui fauſtinianum videri fecit in figura ſymonis. Hoc exempluꝫ inducit prefatus guilhermus ad probanduꝫ ꝙ nichil qd̓per nigromantia fit: poteſt per aquā fallere intuentemGixerat enim prius quoddaꝫ genus pulueris eſſe locupletiſſimi qui quidquid contigit in aurū conuertit. Nōꝙ ita pro vero ſit. ſꝫ quia ita eſſe videtur: qd̓ ad aquasdiluitur.¶ C3.