LiberTercius

Ꝙ malū cognoſcit̉ ꝑ bonū et ecōuerſo.¶ Auguſtinus de ciuitate dei li. xij.Auſas vero taliū defectōnū inuenire velle. tale eſt: ac ſi quiſꝙͣ velit videre tenebras. vel auVire ſilentiū: quoꝝ vtrūqꝫ nobis notū eſt: nō inſpecie: ſed in priuatōe ſpeciei. Ea vero q̄ ita ſciunt̉ qd̓āmodo neſciendo ſciuntur: vt ſciendo neſciātur. Cū eniꝫacies oculi corꝑalis currit ꝑ ſpecies corꝑales: nuſꝙͣ tenebras videt: niſi vbi ceꝑit nō videre. Ita etiā ſilentiūnullo modo. niſi non audiendo ſentitur. Sic ſpeciesintelligibiles mens quidē noſtra intelligendo cōſpicit.ſed vbi deficiūt neſciendo ꝯdiſcit. ¶ Ambroſiꝰ vbi ſupra. Itaqꝫ ſicut iā dictū eſt: boni diffinitōe malicia dep̄henditur: ac ꝑ diſciplinā boni malū reꝑitur: bonū aūtnulliꝰ eget ſibi abundat. ¶ Hieronimꝰ ad ruſticū d̓ peintentia. Scire nō poſſumꝰ egrotatōis mala: niſi cū ſanitas fuerit ꝯſecuta. Et ꝙͣti boni virtꝰ habeat viciumde monſtrat ¶ Idē cōtra origenē de reſurrectōe Sꝫ neqꝫ vim antidoti ſcire poteris niſi venena perſpexeris.Idē ſuꝑ pſal. cxxxvi. Beniqꝫ neſcit aliquis quātumſanitas valeat ſi nō egrotet. ¶ Idē ſuꝑ eccl̓ia. Itaqꝫ cōtraria cōtrariis intelligūtur. Un̄ ſalomon equalis fuitſtudii ſcire ſapientiam. erroreſqꝫ ⁊ ſtulticiā: vt in alijsoꝑandis: in alijs declinādis eiꝰ vera ſapientia ꝓbaret̉¶ Ambroſiꝰ in libro de ꝑadiſo. Obiiciūt aūt quidam.ꝙ primꝰ homo cui dictū eſt a dn̄o. In quacunqꝫ die cōmederis morte morieriſ. Mortē quā nō guſtauerat ſcire nō potuit: Et ſi neſciebat: timere nō poterat: fruſtraergo deꝰ mortē ei ꝓ terrore obiecit: qua ille nō timebatSꝫ hoc facile ex cōmuni vſu nature abſolui poteſt. Eſtem̄ natura inſitu oībus animātibꝰ. vt etiā q̄ nōdum ineſſe ſibi exꝑta ſunt: quaſi noxia reformident. vnde eniꝫcolumbe in ip̄o ortus ſui viſu terror accipitris. vnde lupi ouibꝰ formidabiles. ⁊ pullis milui. Ꝙ ſi etiā irratōnalia animātia: ſenſum fugiendi naturaliter accipiunt:ꝙͣto magis in primo hoīe ratōis vtiqꝫ pleniſſimo. naturalis quedā mortis opinio debuit eſſe vitāde ¶ Auguſtinus ſuꝑ gen̄. li. viii. Sed quomodo inquiūt intelligere poterat: qd̓ ei dicebat̉ de ligno ſcientie boni et mali.qn̄quidem ip̄m malū quid eſſet om̄ino neſciebat: miruꝫquidē eſt quemadmodū reꝝ quaſ habet amiſſionē etiāinexpta naturā deuitat Quis em̄ pecora docuit deuitationem mortis: niſi ſenſus vite. Quis paruulū adhereſcere baiulo ſuo: ſi eū fuerit ex alto iacere minitatꝰ Sicillis primis hoībus vitā erat dulcis: quā ꝓfecto amittere deuitabant. Idqꝫ ip̄m quibuſcūqꝫ modis vel ſonisſignantē deū: intelligere poterāt. nec aliter eis poſſet ꝑſuaderi peccatū. niſi priꝰ ꝑſuaderet̉ eos ex illo facto nōeſſe morituros .i. illud qd̓ habebant: ⁊ ſe habere gaudebant nō amiſſuros. Si quos ergo mouet: qūo poterātintelligere minantē deū. videāt nos oīm inexꝑtoꝝ nomina: nō niſi ex cōtrariis q̄ iā nouimꝰ ſi priuationumſunt. aut ex ſimilibus ſi ſpecieꝝ ſunt ſine vllo eſtū dubitationis agnoſcere.XAIV.Ꝙ nichil eſt ſummū malū. ¶ Auguſtinꝰde ciuitate dei li. xij.Ature porro quibꝰ inſunt vicia: ſi bone non eſſent: eis vtiqꝫ vicia nocere nō poſſent. Naꝫ qͥdeis nocendo faciūt: niſi ꝙ eis integritatem adimunt. Ꝙ ſi om̄ino deſit malū nichil adimēdo nō nocꝫac ꝑ hoc nec viciū eſt: nō em̄ viciū eſſe poteſt: ⁊ non nocere. Sola ergo bona alicubi eſſe poſſūt Sola vero mala nuſꝙͣ poſſunt: qꝛ nature etiā mala voluntate viciateinꝙͣtum viciate ſunt: male ſunt. Inꝙͣtum vero nature:bone ſunt. Et cū naturā vicioſa in peiꝰ eſt. excepto eo ꝙnatura eſt: etiā hoc ibi bonū eſt: ꝙ impunita nō eſt: hocem̄ iuſtū eſt: ⁊ om̄e iuſtū ꝓculdubio bonū. ¶ Idē in libro de moribꝰ manicheoꝝ. Aliud ſiquidem eſt qd̓ ſumme ⁊ ꝑ ſe bonū eſt: cui noceri nō poteſt. Aliud qd̓ ꝑtici

patione bonū eſt: cui noceri ꝑ defectū poteſt. Cuius defectus nō eſt auctor: qui eſt auctor eſſentie. mutant̉ aūtquedā in meliora: et ideo tendūt ad eſſe: nec dicūtur iſtamutatōe ꝑuerti: ſed potiꝰ reuerti ⁊ cōuerti. ꝑuerſio aūtꝯtraria eſt ordinatōi: hec vero q̄ tendūt ad eſſe: ad ordinationem tendūt quā cū fuerint cōſecuta: ip̄m eſſe conſequūtur ꝙͣtum id creatura cōſequi poteſt. Ordo eniꝫad conuenientiā quandā qd̓ ordinat: redigit. Nichil āteſt ꝙͣ vnū eſſe. Itaqꝫ inqͣtum quidqꝫ vnitatē adipiſcit̉intantū eſt: vnitas em̄ eſt oꝑatio cōuenientia ⁊ concordia: qua ſunt: inꝙͣtum ſunt ea q̄ compoſita ſunt. Namſimplicia ꝑ ſe ſunt: qꝛ vnū ſunt. que aūt nō ſunt ſimplicia: cōcordia ꝑtium imitant̉ vnitatē: ⁊ inꝙͣtum eaꝫ aſſequuntur intantū ſūt ⁊ vnū ſunt. Ordinatio ergo eſſe cogit. Inordinatio nō eſſe: q̄ ꝑuerſio etiā corruptio noīat̉ſed nō poteſt venire ad ſummū malū: quo ꝑducere nititur. dei em̄ bonitas eo rem ꝑduci nō ſinit: ⁊ oīa deficiētia ſic ordinat: vt ibi ſint vbi cōgruēter eſſe poſſint: donec ordinatis motibꝰ ad id recurrāt vnde defecerunt:qd̓ nō eſt intelligendum generaliter ſicut origenes extimauit: ſed tantū de his que recurrēt. Illa aūt etiā q̄ nōrecurrēt. congruētiſſime in pena ꝓ meritis ordinantur¶ Idē in ſoliloquioꝝ pͥmo. Deꝰ igitur eſt qͥ malū nō facit: ⁊ facit eſſe vt nō peſſimū fiat.XAVI.De malo duplici .ſ. culpe et pene.¶ Petrus lombardus.Riuatio eſt corruptio boni: dicitur ⁊ peccatuꝫ⁊ pena. peccatū ẜm efficientiaꝫ .i. actiue: qꝛ priuat ⁊ corrūpit bonū. Pena aūt ẜm effectuꝫ .i.paſſionē: que eſt effectꝰ peccati. Et alteꝝ quideꝫ dei eſtſcilicet pena. Alteꝝ vero dyaboli vel homīs vel culpeQuedā tn̄ ſunt culpe: vt ſint etiā peccatoꝝ pene. ¶ Auguſtinꝰ in encheridion. Ad irā vero dei ꝑtinet iuſtam.quidquid ceca ⁊ indomita cōcupiſcētia libenter faciūtmali. Et quidquid manifeſtis aptiſqꝫ penis patiuuturmulti ¶ Idē cōtra fauſtū li. ii. Itaqꝫ vt dicit apoſtolusꝙ princeps huiꝰ ſeculi excecauit mētes infideliū. ſi qͥsintellexerit dyabolū. hoc enī malis eū ꝑſuaſionibꝰ facere nō negamꝰ: quibꝰ qui cōſentiunt iuſticie lumen amittunt. id etiā fit deo retribuente qd̓ iuſtū eſt. veꝝ hoc homines ꝑturbati nō nunc intelligunt in vno eodēqꝫ oꝑemalo: nō poſtea cōſequente alia q̄ erit manifeſta: ſed qͣdaꝫ cōtinuo comitate vindicta. aliud venire de aſtutiaſuadentis. aliud de nequicia volentis. aliud de iuſticiapunientis. Cū dyabolus ſuggerit: homo conſentit: deꝰdeſerit. ¶ Idem ſuꝑ gen̄. li. viii. Maluꝫ quidem niſi experimento nō ſentiremꝰ: qꝛ nullū eſſet ſi nō feciſſemus.Neqꝫ e nim aliqua natura eſt mala. Sed amiſſio bonihoc nomen accepit. homo enī cū ſit bonū mutabile: melius bonū fit: cū bono incōmutabili adheſerit. Amādo⁊ ſeruiendo ei rationali ⁊ ꝓpria voluntate. Ideo quippe ⁊ hec magni boni natura eſt: qꝛ ⁊ hoc accipit: vt poſſit ſummi boni adherere nature. Quo ſi noluerit bonoſe priuat: ⁊ hoc eī malū eſt. vnde etiā ꝑ iuſticiaꝫ dei cruciatus cōſequitur. Quid enī tā iniquū eſt vt bene ſit deſertori boni. Nullo modo hoc fieri poteſt. Sed aliquādo amiſſi ſuꝑioris boni nō ſentitur malū. cum habeturqd̓ amatur inferiꝰ bonū. Sed diuina iuſticia eſt vt quivoluntate amiſit qd̓ amare debuit: cum dolore amittatqd̓ amauit. cū naturaꝝ creator vbiqꝫ laudetur Adhucenī bonū eſt ꝙ dolet bonū amiſſum Nā niſi aliqd̓ bonūremanſiſſet in natura: nulliꝰ boni amiſſi dolor eſſet ī pena. ¶ Auguſtinꝰ de ciuitate dei li. xix. Proinde nec ipſius dyaboli natura inꝙͣtum natura maluꝫ eſt: ſꝫ ꝑuerſitas eā malam fecitXAVII.¶ Ꝙ malū culpe ordinatur ꝑ malū peneTaqꝫ dyabolꝰ in ordinis tranquillitate non ꝑmanſit. Et bonuꝫ quod illi eſt in natura non ei