LiberTercius

benignitatis īuideat. deinde ꝙ nequaꝙͣ ſibi ip̄i hac ſaltem occaſione ꝓuideat vt ad pn̄iam ꝓuocetur ¶ XC.¶ De obſtinata eiꝰ ſuꝑbia ¶ Gregoriꝰ vbi sͣ.Ic quidē vt iā ſupradictū eſt ꝑ naturam factꝰeſt: vt conditorem ſuū caſte timere debuiſſet timore ſecuro videlicet. Sed qm̄ ei a quo ꝯdituſfuit ſubeſſe deſpexit: tanto magis infra ſe cecidit. ꝙͣtomagis ſe ꝯtra gloriā ſui conditoris erexit: factuſqꝫ eſtvt nullū timeret. nullū videlicet: qꝛ nec etiā deū. Sꝫ neqꝫ hoc ip̄ꝫ qd̓ paſſurꝰ eſt metuit: appetitū nāqꝫ celſitudinis vertit in rigorem mentis. Et qꝛ ius queſite poteſtatis nō obtinuit: quaſi qd̓dam ſuꝑbie ſue remediuminuenit inſaniā ſenſibilitatis. Quia vero ꝓfectu tranſgredi cuncta nō potuit: deſpectu ſe ꝯtra cuncta p̄parauit. Cuiꝰ adhuc ſuꝑbia deſcribit̉. cū ſubdit̉ omne ſublime videt .i. cunctos velut infra ſe poſitos quaſi de ſublimi reſpicit: qꝛ dū cōtra auctorē ꝑ intentioneꝫ nititur.Eſtimare ſibi quēlibet parē dedignat̉. Qd̓ etiā apertemembris eiꝰ ꝯgruit: qꝛ omnes iniqui ꝑ tumorē mentisclati: cunctos quos cernūt ſuꝑbie faſtū deſpiciūt. Et ſiqn̄ exteriꝰ venerātur: intꝰ tn̄ in ſecreto cordis vbi ī ſuaeſtimatōe magni ſunt: cunctoꝝ vitam ſibi poſtponuntReprobi tn̄ cū vnū vel minimū bonū ſuū incauti ꝯſpiciunt mala multa grauia in quibꝰ ſunt non agnoſcunt.At electi ad qd̓libet remiſſiſſimū malū ſuū: deo diſpenſantē ex infirmitate trepidāt: vt magna bona ad q̄ ꝓuecti ſunt nō amittāt. Sicqꝫ fit vt iſtos mala adiuuent illos vero bona grauēt. Quia videlicet ⁊ male bono vtitur reprobꝰ. ⁊ bene malo vtitur iuſtꝰ. Recteqꝫ in finelocutōis dn̄ice. vnū aliqd̓ aꝑte de leuiathan exprimiturvnde membra eiꝰ nobis breuiter ſignificent̉. Naꝫ ſubditur ipſe eſt rex ſuꝑ vniuerſos filios ſuꝑbie. Suꝑbiactiā euidentiſſimū eſt ſignū reproboꝝ: at cōtra humilitas electoꝝ. Cū em̄ qua quiſqꝫ mentē habeat agnoſcitur: ſub quo rege militet inuenit̉. vnuſquiſqꝫ em̄ quaſiquendā titulū portat oꝑis: ꝑ quē facile oſtētat: ſub cuius ẜuiat poteſtate rectoris.¶ XTI.Qualiter ſit in demonibus malum.¶ Auguſtinꝰ de ciuitate dei li. xij.Reatura igit̉ q̄ in tanta nature excellentia creata eſt vt licet mutabilis ſit. adherendo tn̄ immutabili bono beata fit. Eiuſqꝫ indigentie explende nō ſufficiat niſi deꝰ ꝓfecto nō illi adherere vicium eſt. Om̄e autē viciū nature nocet: ac ꝑ hoc ꝯtra naturam eſt. Ab illa ergo q̄ adheret deo: non natura differt iſta: ſed vicio. Et ſicut beatitudinis illiꝰ cauſa eſtadherere deo: ſic ecōtra amiſſionis illiꝰ cauſa eſt nō adherere deo. hoc em̄ adepto illa beata eſt: quo amiſſo illa miſera eſt ¶ Dyoniſiꝰ in libro de diuinis nominibꝰDemones mali eſſe dicūtur: eo ꝙ infirmātur circa oꝑationem naturalē. falſa ergo ꝯuerſio eſt eis malū. ⁊ a cōnaturalibꝰ ſuis egreſſio ⁊ informitas. et impotentia. etimꝑfectio. infirmitas. ⁊ fuga. ⁊ caſus. fugit em̄ optimemalū natura: ⁊ ẜm ꝙ malū nulliꝰ eſt genitiuū. aut nutritiuuꝫ. aut ſaluatiuū. aut factiuū. quid itaqꝫ eſt in demonibus malū: furor irrationabilis. amens ꝯcupiſcentia.fantaſia ꝓterua: q̄ tn̄ in aīalibꝰ nō ſunt mala ſed naturalia. Nō em̄ oīa oībus ⁊ omnino eadē ẜm id ip̄m: mala ſunt: demoni em̄ malū eſt ꝯtra deiformē intellectū eēanime cōtra ratōeꝫ: corꝑi cōtra naturā. ¶ Auguſtinusde natura boni. Omnia ꝙͣto magis ordinata ſpecioſamoderata ſunt: tanto magis bona ſunt. Malū ergo nichil aliud eſt ꝙͣ corruptio modi vel ſpeciei vel ordīs naturalis. ¶ Idē ad oroſiū. Malū natura nō eſt: ſed priuatio boni hoc nomē accepit: deniqꝫ bonū poteſt eſſe ſine malo. Malū nō poteſt eſſe ſine bono. ¶ Idē in encheridion. Quid eſt qd̓ malū dicit̉: niſi priuatio boni. Sicem̄ ⁊ corꝑibꝰ aīalium nichil aliud eſt aut morbis vl̓ vulneribꝰ affici ꝙͣ ſanitate priuari.¶ XAIII.

¶ De cauſa vel origine mali ¶ Dioniſiꝰ vbisͣOnū quidē vniuerſaliter ex vna ⁊ tota cauſa ēmalum aūt ex multis ⁊ ꝑticularibꝰ. ¶ Actor.Quia videlicet ab vnitate cadens in multa defluit. Unitas em̄ vt ait auguſtinꝰ eſt oꝑatio ꝯueniētia⁊ concordia qua ſunt ⁊ inꝙͣtum ſunt: ea q̄ cōpoſita ſūt:Nā ſimplicia ꝑ ſe ſunt: qꝛ vnū ſunt ¶ Auguſtinꝰ in encheridion. Dubitare nō debemꝰ cauſam reꝝ bonarumque ad nos ꝑtinent: nō eſſe niſi bonitatē dei. Malarūvero ab immutabili bono deficientem boni mutabilisvoluntatē: priꝰ angeli: poſtea hoīs. hoc eſt primū creature rationalis malū .i. prima priuatio boni. ¶ Idē deciuitate dei li. xii. Nemo ergo querat cauſam efficientem male volūtatis. Nō enī eſt efficiens ſed deficiensqꝛ nec illa effectio eſt ſed defectio. Deficere nāqꝫ ab illo qd̓ ſumme eſt ad id qd̓ minꝰ eſt. hoc eſt incipe habere voluntatē malā. deficit̉ aūt nō ad malū ſed male: nōad naturas malas: ſed ꝯtra ordines naturaꝝ: ab eo qd̓ſumme eſt ad illud quod minꝰ eſt. Demones ergo maliſunt mala ꝓpria voluntate: quā bona natura non fecitniſi cū a bono ſponte defecit vt mali cauſa nō ſit bonūſed a bono defectꝰ. ¶ Baſiliꝰ in hexameron li. ii. Malicia ergo nō ex aliquo alio mutuat ſubſtantiā ſed ipſaſui genitrix eſt. labes aīaꝝ. mortis effectrix. ꝓbitati cōtraria. quā ⁊ ſubſiſtere ⁊ a deo factā eſſe ꝑuerſi contendunt. Nos aūt maliciā naſcendi principiū a deo nō accepiſſe hac ratōe firmamꝰ: qꝛ nichil eoꝝ q̄ ſūt cōtrariaſibi poteſt quippiā generare diſſimile: ſue ergo malicieſe auctorē eſſe quiſqꝫ cognoſcat¶ XAIIII.Ꝙ malum non niſi in bono coaleſcit.¶ Auguſtinus in encheridion.Uecūqꝫ ergo ſunt vicia animoꝝ naturaliū ſūtpriuatōnes bonoꝝ: ꝙͣdiu natura corrumpiturineſt ei bonū quo priuetur: ac ꝑ hoc nullum eſtquod dicitur malū ſi nullū ſit bonū. Uicioſa ergo natura inꝙͣtum natura bonū eſt. Inꝙͣtum vicioſa mala eſt.Quaꝓpter in his cōtrariis q̄ mala ⁊ bona vocantur: illa dyaleticoꝝ fallit ratio. quā dicūt nulli duo ſimul ineſſe cōtraria. hec enī duo ita ſimul ſunt: vt ſi bonū noneſſet in quo malū eſſet. ꝓrſus malū eſſe nō poſſet: qꝛ nonmodo nō eſſet: ſed vnde oriretur corruptio nō haberet:qꝛ ſi bonū nō eſſet nec corrumꝑetur. Nichil enī aliud ēcorruptio ꝙͣ boni exterminato. Ex bonis ergo orta ſūtmala. et niſi in aliquibꝰ bonis nō ſunt. ¶ Idē in eodēIdeo malū eſt nature corruptio: qꝛ priuāt̉ eā qualicunqꝫ bono. Nā ſi nullo priuat bono: nō nocet. Nocet aūtAdimit igitur bonū ¶ Idem in libro de natura. Abſtinere a cibo nō eſt aliquā ſubſtātia: ⁊ tamē ſubſtātia corporis ſi omnino a cibo abſtineat langueſcit ⁊ frāgitur.ſic peccatū nō eſt ſubſtantia: eo tn̄ corrumpitur natura¶ Idē in aduerſariū legis ⁊ ꝓphetaꝝ. Ip̄a quoqꝫ vicia creaturaꝝ: teſtimoniū ꝑhibent bonitatiⁱ naturarumqd̓ enī ꝑ viciū malū eſt. ꝓfecto ꝑ naturā bonū eſt. viciūquippe cōtra naturā eſt: qꝛ nature nocet nec vtiqꝫ nocoret: niſi bonū eiꝰ minueret. ¶ Ambroſiꝰ in libro de yſaac et anima. Ex bonis ergo mala ſunt orta: nō enī mala ſunt niſi q̄ bonis priuātur. ꝑ mala tn̄ factū eſt: vt bona eminerent. Ergo indigentia boni malicia eſt: ⁊ diffinitione boni malicia dep̄henditur. Quoniā ꝑ diſciplinam boni malū reꝑitur. Bonū aūt nulliꝰ eget: ſibi abūdat. Menſurā aūt ⁊ ꝑfectionē finem quoqꝫ tribuit omnibus. In quo vniuerſa conſtāt: ⁊ de quo oīa pendent.¶ Dyoniſius vbi ſupra. Fugit aūt vt dictū eſt optiminaturā malū: et ẜm ꝙ malū nullius eſt generatiuū. autnutritiuū. aut factiuū. aut ſaluatiuū. ¶ Criſoſtomꝰ ſuꝑmattheū libro ſecundo. De re nimiꝝ in qua eſt malumſubtrahit ſe bonū ꝓpter inhabitās malū. ſicqꝫ bonorecedente: res vadit ad nichilū.¶ XAIIII.