Druckschrift 
1 (1481)
Entstehung
Einzelbild herunterladen
 

TerciusLiber

coloratū lucidū ꝓprie mittit formā ſuā a quolibet puncto ip̄iꝰ: omnē lineā rectā. deniqꝫ ꝓprium eſt lucis extendi ẜm lineas rectas. ſiue lux fuerit eſſentialiſ. ſiue accidentalis. ſiue debilis. ſiue fortis. Cūqꝫ alia mediāteluce videātur. lux ſeip̄a. nulloqꝫ alio modo videtur: luxmaxime ſe oībus exhibet: eſt principiū cognitōis ſenſualis oīm: maxime in viſu. Nichilominꝰ maxime incognita eſt inter oīa. Auguſtinꝰ in libro confeſſionū.Lux oculis egris odioſa eſt: que puris eſt amabilis. Philoſophꝰ. Luce vita nichil iocundiꝰ. nichil extīgui faciliꝰ. Radiꝰ lux qn̄ ꝑpendiculariter deſcēdit indomū cadit in terrā. generat ex ſe radiuꝫ reflexū: quiſcilicet radiꝰ reflexꝰ de neceſſitate reuertit̉ eandē viā quā deſcendit radiꝰ. ſi aliā rediret augulū acutum faceret. Et ita duo radii .ſ. generās generatꝰ fiūtvniꝰ radiꝰ. Itē radiꝰ penetrās foramē quadratum velalio modo angulare. facit in obiecto remoto lucē rotundam. Radiꝰ deſcendēs ſuꝑ corpus claꝝ politū. generat ſplendorē reſultantē: ſed ſi deſcendat ſuꝑ corpꝰ oꝑacum impolitū nequaꝙͣ: lux debilis valde apparet inlocis obſcuris: et latet in locis luminoſis. Corpus celeſte. verbi gratia. vt ſol quaſi cōtrario modo dat lucē ſuam calorē. magis trāſparentibus: magis dat deluce: minꝰ de calore. Econtrario magis opacis copulentis plꝰ dat de calore: minꝰ de luce Cūqꝫ in aereexiſtente in domo in quā cadit radiꝰ ſolaris nichilvideatur adeſſe. ſuꝑueniente radio ſolis tot ibi corporaminuta apparent: vt nemo ſit qui ea numerare poſſit. Hugo de tribꝰ diebꝰ. Quid luce pulcriꝰ colorēin ſe habeat. oīm tn̄ colores reꝝ ip̄a qd̓ammodo illuminando colorat. Sol ſicut auꝝ rutilat. Luna pallet qͣielectꝝ. Stellaꝝ quedā flameo aſpectu radiāt. quedā luce niueā micant. Quedā vero alternatim: nūc roſeum:nunc viridē: nunc candidū fulgorē demonſtrāt Philoſophus. Umbra vero eſt lucis priuatio que fit obiectum corꝑis tenebroſi corꝑi lucido. vmbra lineamentacorꝑis retinet detineri poteſt. fugientē ſe ſequitur ſequentē fugit: facit apparere pulcꝝ qm̄ occultat maculatum. vmbra tanto eſt breuior ꝙͣto ſol altior. Inſenſibiliter perit que moto corꝑe in radio ſolis alia et aliaſemꝑ erit. nec eſt vmbra terre: hac vmbra ſola lunaceleſtibꝰ corꝑibꝰ inuoluitur. LXXXIIII. De diſtinctione corꝑalis ac ſpiritualis lucis a tenebris. ActorOrro lucem illā primariaꝫ vt ex p̄dictis patetdiſtinxit deꝰ a tenebris. quiditate. loco. tꝑehec ſiquidem ab inuicē diuiſa ſunt eſſentialiterqꝛ lux habitꝰ eſt: tenebre vero priuatio. Temporaliteraūt: qꝛ lux in die. tenebre in nocte. localiter quoqꝫ: quia lux eſt in vno emiſperio: tenebre in alio Hugo deſacramentis li. i. Ergo illud primū momentū tꝑis quādo creata ē oīm viſibiliū inuiſibiliūqꝫ natura. nec noxfuit: nec dies. et tunc tempꝰ fuit qꝛ mutabilitas. poſteavero ꝯtinuo luce facta: diuiſe ſunt te nebre lux. Etpus diem noctē diſtingui cepit. Et vt mihi videtur in eodeꝫ ꝓrſus momento tꝑis: quo viſibiliter corporaliter diuiſa eſt lux a tenebris. Inuiſibiliter quoqꝫboni angeli diſcreti ſunt a maliſ. illis in tenebris peccati cadentibꝰ. iſtis ad lucē iuſticie ꝯuerſis vt lux eſſent tenebre: ſic em̄ ꝯſonare debuerūt: exemplaria operum dei: vt viſibilia erāt oꝑa ſapientie inuiſibiliūuectus ſequerentur: ẜm ip̄a vtrobiqꝫ oꝑabatur ſapientia. ibi iudiciū exercuit: hic formauit exemplum. Iohānes criſoſtomꝰ in ſermone de ieiuniis. Cur ergo priꝰ de angelis ꝙͣ de viſibilibꝰ creaturis aliquidliquidū .ſ. exp̄ſſum inſinuauit moyſes. qꝛ loquebat̉ iudeis rudibꝰ .ſ. de egipto eductis: quos tūc oportuit excelſiorem viā ad creatoris cognitōeꝫ: ſed planiorem .i. creaturas viſibiles adducere Auguſtinꝰ ſu

per geneſim. Itaqꝫ ſicut dicit ſcriptura prior oīm creata eſt ſapientia .i. intellectualis angelica vita: quidēinformis ac tenebroſa fluitaret: ſi ad creatorē cōuerſa formā ſapientie caꝑet: ac lux in eo fieret. Idem inlibro de ciuitate dei. xi. Si aūt ad illoꝝ dieꝝ oꝑa pertinent angeli moyſes in principio geneſeos deſcribit.ip̄i ſunt lux illa: diei nomen accepit: cuiꝰ vnitas vtmendaretur eſt dictꝰ dies primꝰ: ſed dies vnuſ. Neetiā aliud dies primꝰ ſecundꝰ ac ceteri. ſed ideꝫ vnusip̄e ſepties repetitꝰ: ꝓpter ſenariā cognitionē operuꝫfecit deꝰ. Et ſeptima quietis: qua in ſeip̄o a ſuis oꝑibꝰrequieſcit deꝰ. em̄ in verbo dei facti ſunt lux. profecto ꝑticipes facti ſunt lucis eterne eſt dei ſapiētia: etdicitur filiꝰ illuminās omnē hoīeꝫ angelū mundum.vt ſit in domino lux: a quo ſi auertitur angelus fit imLXXXV.mundus.De lucifero et primo de illius ſtatu. Petrus lombardusNter hos itaqꝫ celeſtes ſpūs: de quibꝰ dictū eſt ſupra.fuit vnꝰ om̄ibus alijs cadentibꝰ excellentior: nec interſtantes aliquis eo fuit dignior ſicut teſtimoniiſ ſcripturarum monſtrat̉. Scriptū eſt em̄ in iob ip̄e eſt principium viaꝝ dei. Gregoriꝰ in moralibꝰ li. xxxii. Neqꝫetiā nunc mira ꝯtra dei electos exercere poſſet. ſiex magna ꝯditione natura eiꝰ ſubſiſteret. Idcirco ergoad multā fortitudinē ſufficit: qꝛ in natura reꝝ huncconditor primū fecit. vias quippe dei eiꝰ actōnes accipimꝰ. vnde recte principiū viaꝝ dei vehemoth dicit̉qꝛ nimiꝝ cuncta crearet: hunc primū ꝯdidit queꝫ reliquis angelis eminentiorē fecit. Cuiꝰ eminentiā ꝓpheta demonſtrat dicens. Tu ſignaculū ſimilitudinis dei:licet em̄ homo ad ſimilitudineꝫ dei creatꝰ ſit: angelo tn̄aliquid maiꝰ tribuit̉: ad ſimilitudinem dei ꝯditꝰ:ſed ſignaculuꝫ ſimilitudinis dei dicit̉: vt videlicet quoſubtilior eſt in natura eo in illuꝫ ſimilitudo dei pleniusexp̄ſſa credatur. de quo etiā ꝓphetaꝫ dicit̉ om̄e lignūparadiſi eſt ſimile ei: qꝛ cetera celeſtiū virtutū agminaͣ: ꝙͣuis excelſa ſint: huic tn̄ p̄lata ſunt nec equataItem ad ꝓphetā dicitur oīs lapis p̄cioſus oꝑimētum tuū. lapides angeloꝝ ordines intelligimꝰ quibꝰvehemoth iſte opertꝰ fuiſſe deſcribitur: qꝛ eos quaſi veſtem ad ornamentū habuit: quoꝝ claritatem trāſcēdit: eoꝝ comꝑatione clarior fuit. Ideꝫ in li. xxxiiii.Alibi quoqꝫ de ip̄o in eodem libro legitur: eſt poteſtas ſuꝑ terrā que illi comꝑetur: poteſtas nimiꝝ eiusſuꝑ terra cunctis eminentior ꝑhibetur: qꝛ ſi actionisſue merito infra hoīes cecidit. Om̄e tn̄ hoīm genus nature angelice conditōe tranſcendit: qui ꝙͣuis beatitudinem ꝑdidit. nature tn̄ ſue magnitudineꝫ amiſit: quahumana oīa ſuꝑat: licet ſanctis hoībus meritoꝝ ſuorūſubiectione ſubiaceat. Sed quo altior eſt dyaboli natura eo maior eſt innocentis hoīs gloria. De hinc etiā deillo dyabolo ſubditur: qui factꝰ eſt vt nullū timeret: ſicquidem naturā factꝰ eſt. vt conditoreꝫ ſuū caſte timere debuiſſet: timore .ſ. ſobrio timore ſecuro. timorequem foras charitas mittit: ſed timore in ſeculū ſeculiꝑmanente queꝫ charitas gignit. LXXXVI. De caſu ipſius Petrus lombardus.Ic itaqꝫ yſidoro teſte. poſtꝙͣ creatꝰ eſt emītiam nature ꝓfunditatem ſcientie ſue perpendens: intantū ſuꝑbiuit etiaꝫ deo voluit ſimilis eſſe. imitationeꝫ ſed equalitatem potentie. ettante ſuꝑbie merito deiectꝰ eſt Bernardꝰ clareuallenlenſis. Lucifer ſiquideꝫ ille qui mane oriebatur: pro eo ſimilitudineꝫ vſurpare voluit altiſſimi rapinā: arbitrans ſe eſſe equalem deo. qd̓ eſt vtiqꝫ filii: p̄cipitatꝰ illico corruit: qꝛ pater filio zelans in ip̄m vindictā exercuit: et mendax eſt. ſe fore ſimilē altiſſimo iactauitet mendacii pater hominem quoqꝫ venenauit: ſue