LiberTercius

ſed tantū ad colorem vel tm̄ ad lumen. Nos autē beneconcedimꝰ ꝙ viſus ẜm actū: nō eſt niſi vnius viſibilis.Color em̄ ẜm actū cū lumine quo agit. eſt vnū viſibileNā ⁊ materia ⁊ forma non faciunt duo: ſed vnū tm̄ inſubſtantia Cū ergo in viſu lumen ſit vt forma: color utmateria: erit ex duobꝰ illis vnū viſibile ſecundū actumet ſic vnꝰ actꝰ numero: nō habet duplicē terminū. Uerumtamen vt ſuꝑius dictū eſt. lumen ⁊ color nō eodemmodo ſe habent ad viſū. ſed vnū .ſ. color ſe habet vt obiectum terminās viſuꝫ. Alteꝝ aūt vt actꝰ in quo colormouet viſum. ſiue vt cuius actu viſio ad obiectum terminatur.LXXII.¶ De forma ſpeculi luminoſa vtruꝫ habeataliquod eſſeOrro de forma in ſpeculo reſultante: merito q̄tri poteſt. Utꝝ ſit lumen vel color vel forma vl̓potiꝰ habeat aliqd̓ eſſe: videt̉ ꝙ nō ſit. Nam ſieſt: aut eſt corpꝰ: aut nō. Si eſt corpꝰ: tunc duo corporaſunt in eodē loco: qꝛ ſpeculū ꝓpter ip̄aꝫ nō occupat maiorem locū. p̄terea cū om̄e corpꝰ habeat ꝓfundū. ſecundum hoc oporteret ꝙ forma illa nō videretur iacēs ſuper ſpeculū ſed eleuata ſuꝑ ſpeculi ſuꝑficiē ẜm ipſiuscorꝑis ꝓfunditatis quantitatē: qd̓ cū appareat falſū eēformā illā corpꝰ eſſe videt̉ impoſſibile. Si vero dicat̉ ꝙnō ſit corpꝰ cū ſuꝑ ſpeculū motu locali moueri videtur:ẜm hoc nō corpꝰ motu corꝑis mouebitur. contra qd̓ legitur in ſex principiis. ꝙ impoſſibile eſt nō corpꝰ moueri corꝑe .i. motu corꝑis. Et etiā ī ſexto phiſicoꝝ: ꝙ omne qd̓ mouet̉ eſt corpꝰ. Et iteꝝ om̄e qd̓ mouet̉ eſt ī loconichilqꝫ niſi corpꝰ eſt in loco: p̄terea ſi mouetur conſtatꝙ ꝑ ſe nō mouetur. vt iā ꝓbatum eſt: ergo ꝑ accidens.At vero qd̓ ꝑ accidens localiter mouetur. motu eiuſ inquo eſt mouetur: ſicut anima ꝑ corpꝰ. Cū ergo non ſitniſi tm̄ in ſuꝑficie ſpeculi: ⁊ in extremitate ꝑſpicui tangentis ſpeculū: mouetur illoꝝ motū tm̄. At econtra videmus ꝙ ſpeculo manente īmoto: ⁊ ſimiliter extremitate ꝑſpicui: mouetur imago ad motū aſpiciētis in ſpeculo. Nō ergo videtur moueri ꝑ accidenſ. Et ita videturnō eſſe corpꝰ: ſed nichil. huic tn̄ obuiat manifeſte ſenſuſ⁊ ratio: qꝛ forma hec actu agit viſuꝫ īmutando: qd̓ vtiqꝫ nō faceret ſi nichil eſſet. p̄terea ſi nichil eſſet nec perſe nec ꝑ accidens videri poſſet. Dicimꝰ ergo ꝙ ipſa aliquod eſt ens. nō tn̄ corpꝰ nec ſubſtātia: ſed accidēs: necmotu locali mouetur: ſed potiꝰ generat̉: ſicut ſuꝑius delumine diximꝰ: qd̓ ſemꝑ nouā eſſentiā habet generatā.ad nouā p̄ſentiā illuminātis. Ita dicimus de imaginepeculi ꝙ ſꝑ generat̉ ad p̄ſentiā aſpicientis. LXXIII.¶ Quibus modis predicta forma generaturin ſpeculo.Orma tn̄ illa generatur in ſpeculo tribꝰ modiſſcꝫ ex motu aſpicientis: et ex motu ſpeculi: ⁊ exImotu aeris intermēdii: quod ideo contingit: qꝛrecta oppoſitio exigit̉ ad īmutationē ſpeculi. Et ita p̄tmutare formā: vel ex ꝑte ſitus aſpicientis: vel ex parteſpeculi. Ideoqꝫ corrūpitur vna: ⁊ generatur aliā. Medium aūt quod eſt deferēſ: illā corrupit ſi ip̄m variaturSed ad eiꝰ mutatōꝫ forma moueri nō videtur. Et hoccōtingit duabꝰ ex cauſis. Una eſt qꝛ tranſitꝰ imaginiſꝑ mediū ſicut ⁊ luminis: eſt ſubito. Sed aeris mutatiode loco ad locū nō eſt ſubito. Alia eſt qꝛ mediū eſt receptibile forme: ſed nō ſubſtātiabile: ſicut legitur in librode ſenſu ⁊ ſenſato. Ideoqꝫ ſtatim qn̄ mediꝰ aer exit extra rectā oppoſitōeꝫ inter ſpeculū ⁊ aſpicientem formanō apparet ampliꝰ in eo. In aqua vero ſecꝰ eſt qm̄ illamagis ſeruat. vnde in aqua motā facies maioris quantitatis apparet: qꝛ ꝑs aque q̄ mouetur extra rectaꝫ oppoſitōeꝫ formā in materia diu tenet: cū ꝑte forme q̄ eſtin recta oppoſitōe. ideo facit formā maioris quātitatiſapparere: vl̓ etiā duas vel tres formas qn̄qꝫ. Sic ergo.

patet ꝙ illa forma nec ꝑ ſe nec ꝑ accidens mouetur: ſedſemꝑ noua generatur. ꝑ hoc de facili poſſet reſponderiad obiectōeꝫ q̄ poſſet fieri forma illū ſitū variat: qꝛ mōin vna ꝑte ſpeculi: modo in alia. vnde cum om̄e tale ſitcorpꝰ mobile: videtur illa corpꝰ eſſe. Nō enī vt dictumeſt mouetur ꝑ loci mutatōeꝫ: ſed ꝑ generatōeꝫ ⁊ corruptionē. voluerūt tn̄ quidā dicere: ꝙ illa nichil eſt abſolute: ſed eſt quedā cōparatio aſpicientis ad ſpeculuꝫ: ſicut etiā vmbra eſt priuatio lucis ex obiectu corꝑis oꝑaci ad lumen reſultans. At vero nō eſt ſimile de vmbraqꝛ in ea nō reſultat imago rei opace exp̄ſſe ẜm oīa lineamenta: ſed ꝯfuſe tantum: ẜm ea q̄ primo intercipiūt luminis tranſitū. In imagine vero ſpeculi exp̄ſſe reſultātoīa. Ceteꝝ vmbra ſemꝑ ꝓiicitur poſt corpuſ opacū. itaꝙ corpꝰ opacū ſemꝑ eſt inter vmbrā ⁊ corpꝰ luminoſuꝫAt vero imago q̄ eſt in ſpeculo ſic ſemꝑ reſultat ex co.qꝛ lumē directe illuminat faciē aſpiciētis in ſpeculuꝫ ſine om̄i vmbra media inter ip̄m ⁊ aſpiciētē. LXXIIII.Qualiter illa forma ſit ī ſpeculo vt ī ſubiecto.Taqꝫ ſuppoſito .ſ. ꝙ illa forma aliquid ſit. ⁊ ꝙOaccidens ſit. reſtat videre in quo tanꝙͣ in ſubiecto ſit. videtur aūt ꝙ nō ſit in ſpeculo: qꝛ dicitph̓s in topicis: ꝙ motis nobis mouētur oīa q̄ in nobiſſunt. Si ergo eſſet ī ſpeculo: moueri deberet vt videturſpeculo moto. Uidemꝰ aūt ecōtra ꝙ apparet illa veniens ac recedens ⁊ ſitū variās ad motū aſpicientis ſpeculo manente immoto. Un̄ ⁊ ph̓s in .vi. li. phiſicoꝝ dicit: ꝙ impoſſibile eſt ſoluere ꝯceſſo ꝙ ibi vera forma ſitSi vero nō dicatur ibi forma eē incredibilis erit errorin vultu ſequente ſenſum. licet hoc ꝓbabilius ſit dicereibi etiā innuit ꝙ in extremitate aeris ſpeculū tangētisſit: ſed hoc videtur falſum eſſe: qꝛ tūc etiā videretur ſin̄ſpeculo qd̓ nō poteſt eſſe. preterea vnūquodqꝫ in illo eſta quo nō differt ꝑ ſitū ⁊ locū: vt ī ſubiecto. Et nos quidem hoc ꝯcedimꝰ: ꝙ aūt nō mouetur motu ſpeculi: ſedcorrūpitur ⁊ in altera ꝑte generatur. hoc ideo cōtingitqꝛ ſuū generās eſt extra ſpeculū .ſ. aſpiciens oppoſituꝫſpeculo ẜm reſpectū ſuū: ſicut etiā de generatōne lucisſupradictū eſt. Ꝙ aūt ſit in extremo aere ſpeculū tangente: ſicut in ſubiecto error eſt. Quin potiꝰ eſt in ipſoſicut in extremitate ꝑſpicui: qd̓ ei ꝯfert actū: viſuꝫ īmu¶ LXV.tandi ſicut de colore ſupradictū eſt.¶ Ꝙ eadē forma ſit habitꝰ vel diſpoſitio.Orro ſi eſt accidēs in ſpeculo ſicut in ſubiecto:neceſſe eſt eā eſſe in aliquo p̄dicamento. Et primo quidē videtur eſſe paſſio vel paſſibilis qualitas: quia paſſionem infert ſenſui. et ipſum immutat.At vero oīs paſſio vel paſſibilis qualitas. habet ꝯtrarium in ſpecie. hanc aūt formā patet ꝯtrariū nichil habere. Alia vero ratōe videtur eſſe forma vel circa hocaliquid conſtās figura. Nā illud quod in ſpeculo videtur apparet vt forma. aut figura aſpicientis: ſub ꝙͣtitate terminata. Nos aūt dicimꝰ eā quidē eſſe in p̄dicamēto qualitatis. Nō tū in ſpecie tercia vel quarta: ſed inprima q̄ eſt habitꝰ vel diſpoſitio. Nō enī eſt ꝓpria forma vel imago: ſed ſpecies imaginiſ ⁊ forme. taliſqꝫ ſpecies q̄ poteſt eſſe in anima ut in ſubiecto. Ideoqꝫ nō ꝓprie longa vel lata eſt. Sed longitudinis ⁊ latitudinisſpeciem habet. Si enī eſſet in ea longū ⁊ latū: cū illa lōgitudo ⁊ latitudo nō terminetur ẜm terminos aeris vl̓ſpeculi ſed aſpicientis. oporteret ꝙ longitudo ⁊ latitudo eiꝰ extra ip̄m eſſet quod incōueniens eſt. Ideoqꝫ eſtneceſſe dicere ꝙ reuera nō eſt ibi longū ⁊ latuꝫ. ſed ſpecies longi ⁊ lati: ꝑ quā figura cognoſcatur aſpicientisCunqꝫ tales ſpecies ſint habitꝰ vel diſpoſitōes: erit illa forma habitꝰ uel diſpoſitio. Eſt enī in anima ut habitus: ⁊ in ſpeculo et aere ſicut diſpoſitio. Sed hoc concedimus ꝙ illud quod ꝑ ſe tanꝙͣ primū agens. ſenſusimmutat: ſit paſſio vel paſſibilis qualitas ut eſt color.