Druckschrift 
1 (1481)
Entstehung
Einzelbild herunterladen
 

LiberTercius

Ideoqꝫ ſuꝑficies coloratur. ſicqꝫ color albus efficiturItē eſt frigidū fugans calidū in ꝓfundum: qd̓ in ꝓfundo multiplicatū inflamat incendit humidū. Tandemqꝫ poſtꝙͣ exalauerit humidū exurit ꝑtes terreſtreſ: relinquitur color niger: ſicut patet in floribꝰ quos pruinaoccupat in arboribꝰ: frigꝰ em̄ pruine fugās intrinſecus naturale calidū ip̄iꝰ floris inflamat humidū. ideoqꝫflos cadens: primo eſt ſubtꝰ rubeus vbi ramū ꝯtingit.deinde niger fit humidū euolauerit: qꝛ tūc relinquitur niſi terre combuſtū. his itaqꝫ modiſ alijs multis generat̉ album nigꝝ in corꝑe terminato. At veroph̓i hāc generatōeꝫ determināt: qm̄ ip̄a eſt per accidenſ. nec principia eodē ſūt ordinata ſtantia. iōqꝫ eſt terminabilis artē illa generatio ℟XV.De mediorum colorū generatōe.Ste igitur eſt vnꝰ modꝰ generādi colores in corꝑe terminato extremos. ẜm illud eſſe coloꝝ quo trāſmutantcorꝑa terminata: ſenſus tantūmodo. Porro de colorum medioꝝ generatōe. videtur ph̓s in libro ſenſu ſenſato dicere: generant̉ albi nigri mixturā: acalternoꝝ coloꝝ ſuꝑenatatōeꝫ qd̓ tn̄ videtur improbari poſſe ratōe multiplici. Si em̄ miſcētur colores ad inuicem: aut miſcent̉ ẜm ſe: aut accidēs .ſ. per mixtōemeiꝰ in qua ſunt materie. At vero nichil eſt miſcibile ẜmſe: niſi qd̓ ẜm ſe eſt in minima diuiſibile. At vero nullaqualitas diuiſibilis eſt ſe. dicit etiā ph̓s in li. i. de generatione corruptōe: nichil miſcet̉ niſi qd̓ eſt in minima diuiſibile. In eodē quoqꝫ libro dicit ph̓s qualitātes ſiue paſſiones ſunt immiſcibiles Si ꝓpter hoc dicatur extremi colores mixturā materie in qua ſuntmiſcentur. tūc querit̉ quid mouet ad mixtionē illā. cumcolores vt ꝓbatū eſt ſunt qualitates actiue vel paſſiue. Nos aūt dicimꝰ illa quideꝫ per mixturā fit generatio eſt ſecundꝰ modꝰ generādi colores in corꝑe terninato. Et qm̄ extremi colores ſunt ſimplices īmixtipter hoc iſto modo generātur extremi: ſed medii.Ad mixtionē aūt bene concedimꝰ oportet cōmiſceriꝑtes materie coloꝝ. et colores ad mixturā mouētſed calidū frigidū: humidū et ſiccū. vt priꝰ dictū eſt:porro videtur eſſe falſum: qd̓ dicit generari medios colores in ſuꝑenatatōe coloꝝ alternoꝝ. em̄ color ſuꝑenatat colori: nec vnꝰ miſcetur alteri: nec materia eiꝰ: ſedvterqꝫ manet diſtinctꝰ: et ſic ꝯſtituūt terciū. Ceteꝝ illorum alternoꝝ coloꝝ aut vterqꝫ eſt in materia tranſparenti: aut vterqꝫ eſt in terminata. aut vnꝰ in terminataet aliꝰ in trāſparenti. Si aūt dicat̉ primo modo: tūc ſequitur vterqꝫ traducit viſum. Ideoqꝫ immutabit ẜm aliquē colorē mediū. ſicut patet in aere in vitropuro. Si ſecūdo modo tunc ſuꝑior operiet inferiorē: ita mediꝰ reſultabit: ſed tm̄ ſuꝑioris materie color viſum immutabit. Si tercio tunc aut ſuꝑior erit in materia terminata: et inferior in trāſparenti aut ecōtra. Sipͥmo modo tunc iteꝝ inferiorē oꝑiet: ita mediꝰ reſultabit. Si ſecūdo modo tunc viſus ſuꝑioreꝫ penetrabit: et in inferiori ſtabit atqꝫ ab illo ſolo immutabitur.ſicqꝫ iteꝝ mediꝰ color non reſultabit. Nos aūt hoc ſoluendo dicimꝰ in ſupenatatōe coloris vnius materiaſuꝑ aliā ponitur: et oportet ſemper ſuꝑioris materiaperuia ſit. qm̄ alias inferiore oꝑiret: ſicut obiectuꝫ eſt.At peruiū duobꝰ capitur modis. Uno modo peruiumabſolute ſine colore ſicut eſt aer. Et ẜm hunc modū ſuperenatatio nōfit: qꝛ ſic reſultaret mediꝰ color ex ſuperiori inferiori. Alio modo peruiū colore: et ẜmhoc mediꝰ reſultat ex ſuꝑiori inferiori: ſicut patet inhumano vngue̓: qꝛ .ſ. habet colorē peruiū: et ſanguīs ſb̓tus colorem terminatū. Ideoqꝫ mediꝰ color reſultat exvtroqꝫ. Idē etiā patet in picturis: .ſ. pictores faciūtaliquid apparere colorē aque: vt qn̄ faciūt imaginesvelut in aquis ſtantes. Dicendū eſt itaqꝫ in ſuꝑena

tatione color ſuperior eſt tranſparens ſimpliciter ſꝫſecundū quid. LXVI. De mixturis colorū et proportionibus ſecundum quas diſtinguitur varietas colorumet numerusIt aūt mixtio duobꝰ modis ẜm ꝓportioneꝫ debitam: et ſine ꝓportōne. Porro ſecundū fit acHhūc duobꝰ modis ẜm philoſophū .ſ. ꝓportōemarithmetrice: et ẜm ꝓportionē muſice. Itē ſecunduꝫportionē arithmetrice duobꝰ modis. vno modo .ſ. pereque diſtantiā: et ſic eſt niſi vnꝰ modꝰ vnū mediūinter duo extrema. In hac enī ꝓportione mediū habetſe ad vtrūqꝫ extremoꝝ ſicut ſubduplū ad duplū. vnūad duo: qd̓ ex hoc patet: qꝛ mediū tantuꝫ habet de vnoꝯtrario ꝙͣtum de alio. Et ſic albū plus duplo habet dealbo ꝙͣ mediū: et hoc vocatur eque diſtās. ſi autē fit mixtura ſecundū debitā ꝓportionē: ſed eque diſtantiam: tūc ꝯtingit miſceri niſi duobꝰ modis. Uno.ſ. ſecundū ꝓportionē extremi ad mediū eque diſtans: hanc mixturā generatur mediū: qd̓ eſt viciniuſ extremo ꝙͣ medio eque diſtāti Qd̓ ſic poteſt ꝓbari. Mediūillud in extremo accipit naturā extremi. Naturā veroalteriꝰ extremi accipit niſi acceptōe vna .ſ. ſecundū eſt in medio eque diſtanti. Sic ergo vicinior eſt vniextremoꝝ ꝙͣ alteri extremoꝝ: qꝛ natura vniꝰ extremoꝝin ip̄o ſe habet ad naturā alteriꝰ extremoꝝ: ſicut duplūad dimidiū: et duo ad vnū. Secundꝰ modꝰ ꝓportioniseſt ſecundū oꝑatōeꝫ medit eque diſtātis ad eque diſtans: et ſic relinquitur vnꝰ color qui vicinior eſt medioeque diſtanti ꝙͣ extremo. Qd̓ etiaꝫ ꝓbatur in iſta cōmixtione mediū ꝯſtitutū duplici acceptōe naturā accipitmēdii .ſ. a medio eque diſtati a medio eque diſtātiAt vero acceptōne ſimplici tantū: accipit naturā extremi .ſ. in vtroqꝫ medio: quoniā extremū non eſt niſi in ſeet in medio. ergo illud accipiat naturā extremi tantum in medio et in ſe: accipit extremū niſi vna acceptione. Natura vero medii eſt immediate in ipſomedio eque diſtanti: ſed etiā in medio eque diſtanti.Ideoqꝫ dicitur accipit naturā medii ac ꝯſequens vicinius eſt medio. In iſtis ꝓportionibꝰ diſtinguit̉ coloꝝvarietas numerꝰLXVII. De numero colorum et varietateUm aūt dicat areſtotileſ in libro de ſenſu ſenſato: ſeptenario numero determinantur colores: videntur eſſe multo plures. Habemus enīalbū ſubalbū: pallidū ſubpalliduꝫ: ac liuidū ſubcitrinum: rubeū ſubrubeū. In viridi quoqꝫ ſunt varietates multe Eſt p̄terea color purpureꝰ. ſanguineꝰ. glaucus. flauꝰ. ac niger: et hmōi diuerſitates multe. Itē dicuntur eſſe quidā colores aſimetri: quidā ſimetri. Autergo menſura coloris ad viſuꝫ attenditur: qꝛ .ſ. viſuimenſuratur: aut oīs color qui in lumine eſt erit ſimeteret ille ſolū qui in tenebris aſimeter. At vero aſimetruꝫnunꝙͣ poteſt ſimetꝝ eſſe Ideoqꝫ ſecundū hoc color quieſt in tenebris poſſet eſſe viſibilis adueniēte luminequod eſt manifeſte falſum. Porro ſi dicatur attenditur cōmenſuratio ad delectationē eſt in viſu: tunc ſequitur quod oīs color mediꝰ ſimeter ſit: et nullꝰ aſimeter: qꝛ delectatio ſemꝑ eſt in medio nunꝙͣ in extremocorrumpēte. Nos itaqꝫ de coloꝝ numero dicimꝰ:ſunt niſi ſeptē in ſupradictis ꝓportionibꝰ. eīꝫ ſuntniſi tria ꝓportionū genera. vnū .ſ. extremi ad extremū:et ſecundū hoc reſultant tres colores .ſ. duo extremi. etvnus eque diſtans. Aliud eſt extremi vniꝰ ad mediumeque diſtans. et ſic reſultant duo .ſ. vnus qui vicinior ēextremo in ꝑte vna: alter qui vicinior eſt in ꝑte altera.Terciū eſt medii eque diſtantis ad mediū eque diſtans. et ſic iteꝝ duo reſultant. vnus .ſ. qui vicinior eſt