LiberTercius

potentia aūt actiua ⁊ exemplaris ſoli luci cōuenit. Sꝫnotandū ꝙ in luce poteſt eſſe potentia exemplaris nontn̄ actiua ſufficienſ ad cognoſcendū ꝓpter defectū ſimplicitatis ⁊ complementi: ⁊ ideo ꝑ auxiliū principii naturalis agentis: eſt in ea cognitio nō ꝑ ſe: qd̓ ſubſtātieſenſitiue conuenit. Eſt em̄ aīa ſenſibilis ſubſtantia ſimplex: cuiꝰ eſt potentia exemplaris non actiua. ⁊ ideo indiget naturali principio agēti. qd̓ eſt calor: ſine quo nichil eſt ſentire. Si aūt luci debetur virtꝰ cognoſcitiua:quāto ſimplicior ⁊ purior eſt: tanto magis in ea ſpecieſreꝝ apparent: ſicut in ſpeculo materiali: quāto magispolitū ⁊ puꝝ: eo magis apparent imagines. quāto etiāſimplicior ⁊ purior eſt virtꝰ cognoſcitiuā. tanto ſubſtātia eiꝰ ſe extendit ad plura: ſicut elementū quāto ſimplcius tanto virtuoſiꝰ: ⁊ potentiā habet ad plura q̄ depēdent a ſua potentia. hoc etiā manifeſtū eſt in principiiſꝑ comꝑatōem ad cōcluſiones. Principia em̄ ꝙͣto minora ſunt ꝙͣtitate: tanto maiora poteſtate. Et iteꝝ ex cōparatōe ceutri ad circūferentia: ꝙͣto em̄ punctꝰ ſimplicior: tanto circūferētia maior ſiue diſtātia ipſiꝰ a cētroplureſqꝫ linee ab ip̄o ad circūferentiā ducūtur. deniqꝫlux inter oīa app̄henſioni eſt maxime delectabilis: ſecūdum naturā vero calor. delectatio vero maxime eſt ī cōiunctōe cōuenientis cū ꝯueniente. Si ergo ſubiectū cognitionis vel virtꝰ cognitiua eſt lux: ex vnionē lucis exterioris cū ip̄a erit delectatio maxima. Agentiuꝫ veroẜm naturā primū ⁊ maxime ꝑfectum eſt: ⁊ ideo virtutinaturali ineſt ip̄iꝰ appetitꝰ: ſicut vnumqd̓qꝫ appetit bonum. Calor eī eſt nutriens ⁊ ſuſtentans ⁊ ꝓducēs vnūquodqꝫ ad ꝑfectōeꝫ: ſicut in libro de aīalibꝰ dicit̉. hocaūt qd̓ dictū eſt ex comꝑatōe ſenſuū ad inuiceꝫ manifeſtari poteſt. Uiſus em̄ inter omnes ſenſus plus habetde actione aīali ⁊ maxime cognoſcitiuꝰ eſt: plurimas eīnobis oſtendit differētias. Tactꝰ aūt plꝰ habet de oꝑatione naturali ⁊ minꝰ diſcretiuꝰ eſt: oꝑatō aūt viſus fitmediante luce: ⁊ ip̄a lux eſt ei maxime delectabilis: vnde ceci lugubrē vitā agūt. Tactꝰ aūt oꝑatio fit mediāte calore. Eſt em̄ maxime ſenſus alimenti cuiꝰ motuſ acalore ꝑficitur. Ideoqꝫ tactui calor eſt maxīe delectabilis: patet ergo ꝙ virtuti cognitiue: lux maxime delectabilis ⁊ cōueniens ē: virtuti aūt naturali ⁊ eiꝰ appetituralor.XXXVIII.¶ De multiplici lucis cōmendatione.Erito ergo lux inter corꝑa primū obtinet locuꝫvt dicit auguſtinꝰ: qꝛ oīs ſubſtātia duabꝰ ſubſtantiis cōmunis vtraqꝫ prior eſt ẜm naturamLux aūt ſubſtātia eſt cōmunis igni ⁊ ſtellis: que omniaalia corꝑa p̄cedūt: quaꝝ primū oīm corpoꝝ eſt lux. Etip̄a eſt nobiliſſimuꝫ corpoꝝ: qꝛ ſpūali creature viciniſſima eſt: q̄ eſt nobilior oīm corꝑe. Ip̄a enī eſt quaſi vincūlum aīe ⁊ corꝑis: ⁊ quaſi mediū cōmunicas naturaꝫ extremoꝝ vt dicatur corpꝰ ſpūale. Un̄ dicit auguſtinus.ſuꝑ geneſim: ꝙ lux eſt corpoꝝ ſubtiliſſimū: ⁊ ob hoc aīeviciniſſimū: ideoqꝫ ꝑ ip̄am agit aīa oꝑatōes ſuas ī corpore Itē ip̄a eſt oīm corpoꝝ pulcerrimū: qꝛ pulcritudoeſt ex ſimilitudine ⁊ ꝯueniētia ꝑtium in habentibꝰ: partes. Sicut ergo deꝰ cū ſit vera lux oīm pulcerrimus eſtqꝛ nichil in eo diſſimile vel diſcōueniens eſt. Sic ⁊ luxcorꝑalis inter corꝑa pulcerrima eſt: qꝛ ꝑtes omnes habet ſimilimas. Itē ip̄a eſt oīm corpoꝝ optima: cū eī bonum ſit qd̓ ſui cōmunicatiuū eſt. Inter oīa corꝑa lux ſe⁊ ſuā pulcritudinē maxime cōmunicat: vnꝰ enī lucis pūctus vel ictꝰ ſubito totiꝰ mundi ſpaciū replet. Igit̉ ītercorꝑa ſumme bona eſt. In hoc etiā ſpiritui ſimilima eſt.ſ. deo qui vbiqꝫ eſt. ⁊ aīe que totū corpꝰ replet. p̄tereaip̄a eſt bonitaſ oīs nature corporee: qꝛ nullū corpus ſucōmunicatiuū eſt niſi ꝑ lucē. ⁊ qd̓ in vno tantū loco eſtꝑ ſubſtātiā. ip̄a lux in infinitis locis facit eſſe ꝑ formāQuoniā igit̉ etiā punctꝰ lucis ſuā pulcritudineꝫ q̄ ma

cima eſt: ſuāqꝫ bonitatē toto mūdo cōmunicat. ⁊ om̄iacorꝑa ſuas inuicē facit pulcritudines cōmunicare: ipſaſola eſt qua totus mundꝰ bonꝰ ⁊ pulcer eſt. Un̄ ambroſius. Ip̄a facit vt cetera mūdi membra digna ſint laudibꝰ. Et cū ſuā bonitatē ac decorē oībus cōmunicet: ineoꝝ tn̄ feditate nō cōmunicat. Nō enī fedat̉ vel inficit̉per immundiſſima: que pertranſiens nullo etiaꝫ modocorrumpitur.XXXIX.¶ Queſtio de luce vtrū ſit corpꝰ an qualitas.Trum tn̄ lux ip̄a ſit ſubſtātia vel accidens. inter autores videt̉ eſſe diſſenſio. Nā auguſtinꝰad voluſianū eā inter corꝑa deputat dicēſ: duoinquā liquores ita miſcētur vt neuter integritatē ſuaꝫſeruet. quāꝙͣ in ipſis corꝑibus aeri lux incorrupta miſceatur. Idē in libro de libero arbitrio dicit: ꝙ lux incorꝑibus primū locū tenet: ad hoc etiā rationes inducipoſſunt. Omne nanqꝫ accidēs cauſat̉ a vera forma ſuiꝑ ſe ſubiecti. Lux aūt cauſat̉ in aere non ab aere: vel aforma aeris: ſed potiꝰ a ſole quare nō eſt in aere ſicut īꝑ ſe ſubiecto: nec in alio eſt aſſignare. Nō enī illa eadēnumero eſt in ſole ergo nō eſt accidēs. Itē qn̄ lux aereꝫꝑtranſit: vel eadē lux numero primo eſt in aere oriētali:et deinde in occidētali: ⁊ tūc nō eſt accidēs. quoniā accidens nō ꝑmutat ſubiectū. Aut vna eſt lux in ꝑte orientali. alia quoqꝫ ab ea genita in ꝑte occidentali: vtroqꝫenī modo opinatur a diuerſis: et tūc etiā ſequitur ꝙ nōſit accidens: qꝛ gignit. Nō enī accidenſ agere p̄t aliqͥdextra ſuū ſubiectu: alioquin nō eſſet totū eiꝰ eſſe in ſubiecto eſſe. p̄terea nuſqͣ duo accidētia eiuſdē ſpeciei ſpecialiſſime: ſimul ſunt in eodem ſubiecto ẜm eandeꝫ ꝑtē.vt due albedines due aūt luces in eadeꝫ aeris ꝑte ſiml̓ſunt: vt patet in diuerſis candelis accenſis quaꝝ luceſcū ſint eiuſdeꝫ ſpeciei ſimul in eadem aeris ꝑte manēt.nec admiſcentur ad inuiceꝫ nature aeris vt in ꝑſpectīadicitur Alioquin oīa ꝯfuſe viderentur ⁊ nulla diſtincteItem nichil reſiſtit luci nec facit eā reuerti niſi corpusopacū. Igitur ſi totū ſpaciū a terra vſqꝫ ad ſolem eſſetvacuū: nil impediret quin ſub illo vacuo ſol illuminarꝫterrā. Igitur lux eiꝰ trāſiret ꝑ vacuū. Ibi aūt nō eſſetaccidens: alioquin in aliquo ſubiecto eſſet in vacuo: etita nō eſſet vacuū Lux igitur accidens nō eſt. Igit̉ ſubſtantia eſt: vtiqꝫ non incorporea: qꝛ tunc eſſet ſpūs: autvegetabilis: aut ſenſibilis: aut intellectualis. igitur eſtcorpus. Ecōtra vero dicit Iohānes damaſcenus. ꝙ lumen eſt qualitas ignis. Areſtotiles dicit ꝙ non eſt corpus: neqꝫ defluxꝰ a corꝑe. Itē ſi lux eſt corpꝰ cum ⁊ aerſit corpꝰ erūt duo corꝑa ſimul in eodem loco qd̓ eſſe nōpoteſt. Alioquin iā nō ſunt duo ſꝫ vnū vt videtur. Nālinea longitudinis vtriuſqꝫ vna eſt. Nā que linee ſiml̓ſunt vna ſunt Nā linea linee ſuppoſita nō eſt niſi lineaSimile eſt de linea latitudinis ⁊ ſpiſſitudinis. Corpusaūt nō eſt niſi hec trina dimenſio. igitur vnū corpꝰ ſūt:ſi ſunt in eodem loco. Item ſi lux eſt corpꝰ: eſt materia⁊ forma. Sed lux ꝯtinue fit: nō enī lux primo facta manet adhuc. nec illa etiā que fuit heri. ſed in momēto fitet in inſtāti corrumpitur. Cū ergo lux a ſole fit: exit abeo nō ſemel tantū ſed cōtiuue: nō tantū forma: ſed etiāmateria lucis. Igitur aliquid continue deperit de ſoleſic tandem in nichilū rediget̉. Si aūt dicitur ꝙ materiam habet a corꝑibus alijs. Ecōtra ſic opponitur. Materia formā vna habens nō recipit aliā niſi prima corrumpatur. Aeris ergo materia nō recipit formā lucisniſi corrūpatur aereitas: ſed lux ſubito fit in aere ergoſubito corrumpit̉ aer: qd̓ nō ꝯcedūt naturales. Et etiācū lux ſubito corrūpatur: nec eſſe erit aut ſubito in eiuſmateria fieri forma aeris aut aliquādiu manere locumſine corꝑe. aut aereꝫ ſubito corrupte lucis locū occupare: et tūc etiā aeris motꝰ erit ſb̓ito. Itē ſol gignit luceꝫ