TerciusLiber

ſolis diurna lux. Nec miꝝ in aquis illā lucem poſſe lucere: cū ⁊ nautaꝝ oꝑatione ſepiꝰ illuſtrent̉: qui in ꝓfundum merſi miſſo ex ore oleo aquas ſibi illuſtrāt. qͥ multo rariores fuerunt a principio ꝙͣ modo ſint: qꝛ nondūꝯgregate erāt in vno loco. ¶ Hugo in libro de ſacramētis. Hāc lucē que ſolis vicem ⁊ locū tenebat ibi pͥmuꝫapparuiſſe veriſimile eſt. vbi ſol quotidiano curſu circūuectꝰ oriens emergit: vt eodē tramite lux circūcurrēsatqꝫ primo ad occaſum deſcendēs veſꝑam faceret: deinde reuocata ad ortū mane ¶ Beda ſuꝑ geneſiꝫ. Decebat em̄ vt dies a luce inciꝑet̉ ⁊ in mane ſequētis dieitenderet: vt oꝑa dei in luce inchoata ⁊ in luce completaeſſe ſignificarentur. Occidente itaqꝫ luce paulatim: etpoſt ſpaciū diurne longitudinis inferioreſ ꝑtes ſubeunte: factū eſt veſꝑe: mane aūt eodē ſuꝑ terra redeunte ⁊aliū diē inchoāte expletꝰ eſt dies vnꝰ vigintiquattuorhoraꝝ. fuitqꝫ nox illo triduo omniuo tenebroſa: q̄ poſtcreata ſydera aliqua luce claruit. ¶ Petrꝰ lombardusMane ergo primꝰ dies non habuit: qꝛ nec dies p̄ceſſerat q̄ ſequentis diei initio terminare tur. ⁊ eo p̄cipue qꝛluce apparente mox ſuꝑ terrā: plenꝰ atqꝫ clarꝰ dies extitit: qui nō ab aurora ſed plena luce inchoauit ⁊ ī mane ſequentis diei ꝯſummatꝰ eſt. Reliqui aūt dies mane habuerūt ⁊ veſꝑam: quoꝝ quiſqꝫ a ſuo mane incipiens vſqꝫ ad alteriꝰ diei mane tendebat̉. hic eſt naturalis ordo diſtinctōis dieꝝ: vt diſtinguātur ⁊ computent̓a mane vſqꝫ ad mane. poſtea vero in miſterio factū eſtvt computentur a veſꝑa vſqꝫ ad veſꝑam: ⁊ adiūgaturdies p̄cedenti nocti in computatōe. Cū iuxta naturalēordinem: p̄cedens dies ſequenti nocti adiungi debeatqꝛ homo a luce ꝑ peccatū corruit in tenebras ignorantie peccatoꝝ: deinde ꝑ xp̄m a tenebris ad lumen rediitUnde apoſtolus. Eratis aliquando tenebre: nunc aūtlux in domino.¶ XXXV.De nobilitate lucis et eius influentia:¶ Ex libro qui dr̄ memoriale rerū difficiliuꝫRima ergo ſubſtantiaꝝ eſt lux non trāſlatiueſed ꝓprie vt ait auguſtinꝰ ſuꝑ geneſim: ex quoſequitur naturā lucis ꝑticipare ⁊ alia. Naꝫ inuiſibilia dei ꝑ ea que facta ſunt: intellecta ꝯſpiciuntur⁊ qd̓ in eis maxime apparet diuinū ⁊ nobile hoc ē luxet oīs quidē ſubſtātia influēs in aliā eſt lux in eſſentia:vel naturā lucis habens. Lucis ergo ſunt ꝓprietates.ſimplicitas ⁊ puritas: et ſui multiplicatio virtꝰ em̄ eiꝰeſt ẜm expanſionē. deriuatōeꝫ. et multiplicatōeꝫ. Un̄ ⁊fontis habet ꝓprietatem: puritas aūt ⁊ impuritas lucidi ſunt differentie ꝓprie. Ex quo ſequitur terrā eſſe fecem elementoꝝ. Om̄e em̄ qd̓ lumine caret a ratōne influente priuatū eſt: qd̓ magis habet de luce: pluſ habetde ratōe in aliud influentē. lucis em̄ ꝓprietates ſūt vtdictū fuit. ſimplicitas ⁊ ſui multiplicatio. qd̓ aūt hmōieſt: diffuſiuuꝫ eſt ſui eſſe et influens in aliud. vnūqd̓qꝫergo ꝙͣtum habet de luce tm̄ retinet eſſe diuini: qꝛ deuſeſt lux. Et vnaqueqꝫ ſubſtātia plus habens de luce ꝙͣalia dicitur ip̄a nobilior. In oībus em̄ attenditur nobilitas ẜm appropinquātōeꝫ maiorē et ꝑticipationē eſſediuini. hoc etiā patet ꝑ inductōeꝫ in primis corporibꝰcū ad inuicem comꝑantur. aquā eſt nobilior ꝙͣ terra: qꝛplus habet de luce ꝙ terra. Similiter aer ꝙͣ aqͣ: ⁊ ignisꝙ aer: et corpꝰ quintū ꝙͣ oīa alia. Ideo dicitur inter illa primū ac nobiliſſimū. Itaqꝫ ꝑfectio oīm eoꝝ q̄ ſuntin ordine vniuerſi eſt lux. Nobilitas em̄ in vnoquoqꝫattenditur ꝙͣtum ad id qd̓ in ip̄o eſt optimū ⁊ ꝑfectumIdeoqꝫ aūt dico in ordine vniuerſi: qꝛ ſubſtātie materiales vt ſunt elemēta dupliciter poſſūt cōſiderari. Autinꝙͣtum entia naturalia: trāſmutabilia ad inuicē. Et ſiceoꝝ ꝑfectio nō eſt lux. Sed qualitates cōtrarie ꝑ quāsagunt et patiuntur ad inuiceꝫ. Aut inꝙͣtum ꝑtes ſuntin ordine vniuerſi et vna influentiā ab alia recipit: ⁊ ſic

eaꝝ ꝑfectio eſt lux. Et hoc modo vnuꝫ eſt ſicut formaalteꝝ ſicut materia. vnū ſicut locꝰ: alteꝝ ſicut locatumSic ergo vnūqd̓qꝫ primoꝝ corpoꝝ eſt locꝰ et forma inferioris ſeip̄o ꝑ naturā lucis. Eſt etiā cōtinens et ꝯſeruans illud. Continēs quidē ꝑ ratōeꝫ ambitꝰ quē habꝫꝓpter ſimplicitatem: corꝑi em̄ ſimplici debetur extēſioet ſimpliciori maior vt aque ꝙͣ terre: qꝛ ſimplicior eſt etigni ꝙͣ aeri. et corꝑi quinto ꝙͣ oībus alijs. qd̓ em̄ ſubtilius eſt: in multiplici analogia ſe habet reſpectu groſſioris: et hoc ratōe ſimplicitatis. lux aūt om̄i corꝑe ſubtilior eſt et ſimplicior inter oīa: ideoqꝫ ei debetur extēſiomaxima. Sic ergo illud vltimū cuiuſlibet inferioris vltimum dico ꝑ comꝑationē ad qd̓ determinatur ei locꝰ.eſt continens illud et ambiens ꝑ naturaꝫ lucis. Conſeruans aūt ꝑ influentiaꝫ quā habet ſuꝑ illud. et hoc quoqꝫ ꝑ naturā lucis: vt ſupradictū eſt. Itaqꝫ et cōtinere ⁊conẜuare debetur corꝑi primo per naturā lucis: ⁊ ſimiliter alijs ꝑ participatōneꝫ eiuſdeꝫ. Ꝙꝫ ergo vnūqd̓qꝫcorpꝰ in ordine vniuerſi ſit locꝰ et forma alteriꝰ: hoc eidebetur per naturā lucis: formā enī appello. conſeruāsextrinſecū.¶ XXXVI.De proprietate lucis viuificatiuaReter ſupradictas aūt lucis ꝓprietates q̄ apIparent in rebꝰ inſenſibilibꝰ. ſunt ⁊ alie occultōres in ſenſibilibus. Lux enī in om̄i viuente eſtprincipiū motus et vite calore diſponēte. Et hec eſt prima eiꝰ oꝑatio in rebꝰ ſenſibilibꝰ: ꝙ .ſ. motū et vitā oꝑatur in viuentibꝰ. Cui cōſonat areſtotiles li. ii. de celo etmundo. Dicens ordinē primū eſſe cauſam vite omnisviui. Operationē enī et virtuteꝫ non habet niſi ꝑ naturam lucis quā .ſ. multiplicat et diffundit oībus iſtis inferioribus vnde patet eā habere virtutem viuificatiuāNā et ideꝫ areſtotiles in libro de aīalibus loquens degeneratōe eoꝝ q̄ fiunt ex putrefactōe. dicit ꝙ quedamgenerātur in terra ex humido quoniā in terra eſt parsaque: in aqua pars aeris et in eis eſt calor aīe. Et ita fiunt arbores. Et aliquo modo dicitur ꝙ omnes iſte resplene ſunt virtute aīe. Ideoqꝫ ſic ſuſtentātur cibo ſcd̓mvirtutem nature retentā in corꝑe. Nō aūt retinetur niſi qn̄ calefiunt humores naturales et efficiūtur ſpume.hec aūt virtꝰ eſt ab orbe primo quā habet originaliterei inſitā a deo. Un̄ dicit auguſtinꝰ ꝙ oīm reꝝ q̄ corꝑaliter et viſibiliter oriuntur. quedā in huiꝰ mundi corporeis elementis ſemina latent. q̄ deꝰ eis originaliter dedit. Sic ergo luci poteſt ineſſe virtus viuificās. Quodetiā apparet ꝑ ratōeꝫ vite. Eſt enī vitā virtutis diffuſiue ſui eſſe in aliud et omnē hmōi ꝓprie eſt lux. vel naturam lucis habens vt ſupra dictuꝫ eſt. Itaqꝫ in omni viuente lux oꝑatur motū et vitā .i. motū vitalem ſiue mouet corpus ip̄m viuificādo ⁊ hoc calore diſponente materiam .ſ. ad hoc vt ſuſcipiat oꝑationem virtutis: ſicutcalor diſponit ferrū ad hoc vt imp̄ſſioneꝫ a fabro ſuſcipiat: licet aūt in oībus iſtud vite principiū ſit ſemꝑ coniunctum .i. lucis natura. nō tn̄ in oībus oꝑatur vitā qꝛdebita diſpoſitio deeſt ex ꝑte materie. ¶ XXXVII.¶ De operatione lucis eiuſdē vi cognitiua.I aūt exordiū cognitōis inſpicimꝰ: dicemuſ ꝙlux eſt ip̄a virtꝰ cognitiua. principiū enī cognitionis eſt lux. ſenſitiue aūt operatōis calor. Inip̄a quoqꝫ luce cū virtute viuificatiua eſt virtꝰ exēplaris ẜm quā in ea ſpecies reꝝ apparere poſſunt qd̓ ip̄iꝰꝓpriuꝫ eſt: ſicut patet in materiali ſpeculo: qꝛ per naturam lucis reꝝ intentōes ſuſcipit: nō tn̄ cognoſcit: qꝛ inip̄o nō eſt virtus viuificans actualiter ordinata ad rerum exemplaria. Et ideo nō poteſt ſe cōuertere ſuprarecepta: vt de ip̄is iudicꝫ quod poſſibile eſt in ſola ſubſtantia ſimplici viuēte. Ex viſione nanqꝫ potentie actiue cū exemplari ad quod eſt ordinata: relinquitur delectatō in qua eſt virtꝰ cognoſcitiua: ſicut poſtea patebit