TerciusLiberI

numeꝝ ſanctoſpiritui qd̓ammodo dedicatū cōmendatſcriptura vt nouit eccleſia.XXX.Quo tꝑe creauit deus hunc mundum.¶Guilhhermus de conchis.Ebrei ⁊ latini dicūt in vere factā mundi creationem: Hoꝝ talis eſt ratio. Quidquid oriturex equalitate ⁊ temꝑie oritur: quēadmodū qͥdquid moritur: ex inequalitate ⁊ diſtemꝑie morit̉. Nullum vero tempus anni p̄ter ver tꝑatum eſt. In eo ergonec in alio prima creatio facta eſt. Itē res noue ⁊ tenere feruorē eſtatis: ſiccitatē autumni: frigꝰ ⁊ pluuias inhyeme pati nō poſſent. quēadmodū videmꝰ ꝙ ſi nouellis vitibꝰ frigꝰ accedat illas mortificat. Egiptii verodicūt in iulio creatōeꝫ mundi factā eſſe: quos ſecutꝰ macrobiꝰ ait. in natali die mundi cancꝝ geſtaſſe lunaꝫ: leonem ſolem. Hoꝝ eſt ratio in prima creatōe mundi tātꝰfuit humor ꝙ terra fuit aquis cooꝑta. Tantꝰ vero humor ſine maximo calore deſiccari vel tꝑari non potuit.Ergo in tꝑe anni: in quo eſt maximꝰ calor facta eſt mūdi creatio: ſicut aūt noſtri cōmunis anni prima ꝑs: resnouas creat. ſecūda augmētat: tercia minuit ⁊ deſiccatquarta mortificat: ſic magni ⁊ mundi anni prima parsvim habuit creādi. ſecūda vero augmentandi: extremedue vim habēt minuendi ⁊ mortificandi. vnde finē mūdi credimꝰ inſtare: qꝛ ꝙͣtitates corpoꝝ diminutas ⁊ abbreuiatas credimꝰ ⁊ videmꝰ. Terra magnos homineseducat atqꝫ puſillos. Si aūt in potentatibꝰ octogintaanni: et ampliꝰ eoꝝ labor et dolor: cū antiqui quingentis ⁊ eo ampliꝰ annis viuebāt. Et quēadmodū incipiēte nouo anno videmꝰ ea q̄ mortua ſunt reuiuiſcere: ſic īprincipio ſequētis ſeculi qui mortui ſunt reuiuiſcere potuerint: īmo ratio eſt ꝙ reuiuiſcāt: et quēadmodū ī hocp̄ſenti ſeculo aīa cuiꝰ locꝰ ꝓprius eſt celū iuncta corpori potuit in terra eſſe. ſic corpꝰ iunctū aīe ꝑ vim ip̄iꝰ poterit celos habitare. Nō em̄ magis eſt cōtra naturamcorpꝰ in celo eſſe ꝙͣ aīam in terra ¶ Comeſtor. Qd̓ aūtquidā dicūt vt p̄dictū eſt .ſ. mundū in vere factū ſumūtex eo qd̓ in mūdi creatōe dictū eſt. ꝓducat terra herbāvirentem: qꝛ videlicet viror ⁊ fructificatio illiꝰ tēporiſeſt. Alii vero qꝛ legūt ibidē lignū faciens fructū: vbi etadditur: herba afferentē ſemen. dicūt eū in auguſto ſb̓leone factum. verum in marcio factum dogmatizat eoXXXI.leſia.¶ Qualiter deꝰ in verbo ſuo fecit oīa oꝑa ſuaOn aūt totiens dixit deꝰ fiat hoc vl̓ illud: quotiens in textu repetitur dixit deꝰ: vnū quippeIverbū ille genuit in quo dixit oīa priuſꝙͣ factaſunt ſingula. Sed eloquiū ſcribētis ad paruuloꝝ capacitatem deſcendēs: dū ſigillatim genera creaturaꝝ inſinuat ꝑ ſingula reſpicit vniuſcuiuſqꝫ generis rationē inverbo dei eternā. Nec illa repetita ip̄e tn̄ repetit et dixit deꝰ ¶ Petrꝰ lombardꝰ. Dixit deꝰ fiat: nō tꝑaliternō ſono vocis: ſed in verbo ſibi coeterno .i. verbum genuit ſine tꝑe in quo erat: et diſpoſuit ab eterno vt fierꝫin tꝑe: ⁊ ī eo ſactū eſt. Hic aūt queri ſolet quomodo hocaccipiendū ſit. ꝙ dicitur pater oꝑari in filio vel ꝑ filiuꝫvel in ſpirituſancto. Nā ſuꝑ illud pſal. Uerbo dn̄i celifirmati ſunt ⁊cꝭ. Dicit auguſtinꝰ ꝙ pater oꝑatur ꝑ verbum ſuū ac ꝑͦ ſpūmſanctū. qd̓ ideo dictū eſt: vt in patremonſtret̉ autoritas: nō em̄ pater a filio: ſed qꝛ filius apatre oꝑatur: ⁊ ſpūſſanctꝰ ab vtroqꝫ. Ideoqꝫ filius perſpūmſanctū etiā legit̉ oꝑari: qꝛ cū ſpūſancto oꝑat̉ hocip̄m a filio habēte vt oꝑetur: ſic ergo ⁊ pater ꝑ filiū etꝑ ſpūmſanctū oꝑari dicit̉: qꝛ cū eis oꝑatur hoc ip̄m abeo habentibꝰ vt oꝑentur. ¶ Iohānes criſoſtomus ſuꝑepl̓am ad hebreos. Nō igitur vt hereticꝰ ſuſpicat̉ tāꝙͣpatris aliqd̓ inſtrumentū filiꝰ extiterit: neqꝫ ꝑ eū paterfeciſſe dicitur tanꝙͣ ip̄e facere nō poſſet: ſed ſicut pater

ꝑ filium iudicare dicitur: qꝛ genuit eū iudicē: ſic etiā dicitur oꝑari ꝑ filiū: qꝛ genuit eum opificē. Si em̄ cauſaeius pater eſt: ẜm ꝙ pater eſt: multo ampliꝰ eoꝝ cauſaeſt q̄ ꝑ filiū facta ſunt.XXXII.¶ De oꝑe prime diei id ē de luce. ¶ ActorX p̄cedentibus vero patet de oꝑe prime diei.duas eſſe opiniones. quidam nanqꝫ vt hugo ⁊petrꝰ comeſtor. aiūt celū ⁊ terrā ⁊ lucē opꝰ fuiſſe prime diei: et ẜm hoc dicitur ꝙ celum ⁊ terra creataſunt in termino initiali tꝑis. ⁊ poſtmodū aliquāto tꝑisſpacio interpoſito in quo non erat neqꝫ dies neqꝫ noxqꝛ nōdum erat lux: nec priuatio lucis creata fuit lux intali loco quo potuiſſet ꝑueniſſe ab oriente: in illo ſpacōſi fuiſſet creata in oriente in initio tꝑis. Itaqꝫ illud ſpacium computatur in prima die tanꝙͣ ꝑs eiꝰ .i. in ſpaciovigintiquattuor horaꝝ. Sic ergo lux ip̄a nō eſt creatain principio diei .i. illiꝰ ſpacii de quo dictū eſt. Nec eſtcreata in oriente vbi ſol quotidie apparet in mane: ſedaliquantuluꝫ ſuꝑius .ſ. vbi poſſet ꝑueniſſe interuallo tēporis qd̓ fluxit a creatōe celi ⁊ terre: vſqꝫ ad creationēip̄iꝰ lucis: ſi creata eſſet primo in oriente: vt dictuꝫ eſt aprincipio tꝑis. Alii vero vt petrꝰ lombardꝰ dicūt ꝙ primā dies initiū habuit a luce: ⁊ ꝙ ip̄a lux primo apꝑuitin oriente vicē ⁊ locū ſolis tenens: ⁊ ẜm hoc oportet dici ꝙ celū ⁊ terra creata ſunt ante omnē diem: qd̓ etiā dicunt auguſtinꝰ ⁊ yſidorꝰ. Sic ergo ſola lux fuit opꝰ prime diei. Sed querit̉ qūo tūc ip̄a fecit primā diem. Nāſi fuit cauſa efficiens dei ip̄iꝰ naturaliter p̄ceſſit diem.nō ergo fuit opꝰ ip̄iꝰ. Reſpōdemus ꝙ dies diuerſimode accipitur. dicit̉ em̄ dies lux q̄ illo triduo tenebras illuminauit: vt cū dicitur appellauit lucē diem. Aliqn̄ illuminatio aeris: ⁊ ẜm hoc dici poteſt ꝙ illa lux fuit cauſa efficiens diei ⁊ p̄ceſſit eū naturaliter. Aliqn̄ etiā dicitur ſpaciū vigintiquattuor horaꝝ: et ſic accipitur cūd̓r factū eſt veſꝑe ⁊ mane dies vnꝰ. ¶ XXXIII.Cur ōpera ſua deus inchoauit a luce.¶ Rabanus ſuꝑ gen̄.Pera igit̉ eiꝰ qui eſt vera lux a luce inchoātur⁊ in luce cuncta cōplentur. ¶ Petrꝰ lombardꝰCongrue mundi ornatꝰ a luce cepit vt cetera q̄creanda erāt viderent̉. ¶ Actor. Abſqꝫ luce em̄ ceteraopera dei deformia ⁊ tenēbroſa remanſiſſent. Ideo aūta luce inchoauit: vt oſtenderet oꝑa ſua eſſe opera lucisnō tenebraꝝ: qꝛ nichil agit perperā: ⁊ ideo tenebras n̄querit ſed lucem diligit. Oīs em̄ qui male agit odit lucem ⁊cꝭ. Sic etiā exemplo ſuo docuit hoīem in luce operari: qꝛ ſi quis ambulauerit in die nō offen. ⁊c̓. ¶ Petrus cōmeſtor. Ueꝝ quid opꝰ fuit tunc creaturas ꝑ lucem facere viſibiles: cum nodum eſſet homo qui viderepoſſit: nec deꝰ nec angelꝰ per lucē iſtā videāt corporalēSciendū ꝙ quattuor ſunt q̄ in viſione concurrūt .ſ. viſibile viſiuū. ⁊ lux per quā viſiuū videt viſibile: ⁊ medium. Et cuꝫ oīa corpora aliqͥd ſint hoꝝ quattuor: lux inter hec oīa primatū tenet: tanꝙͣ oīm nobiliꝰ. Eſt eīꝫ perfectio viſibilis viſui et mēdii. Sūt aūt tria genera corporum viſibiliū .ſ. luminoſum qd̓ dat lumen: et oꝑacuꝫqd̓ in ſuperficie nō in ꝓfunditate lumen recipit: et dyaphonū qd̓ ẜm omnē ſui partē lux ſubintrare p̄t. Et hecoīa exigūtur ad hoc vt aliqͥd videatur. ¶ XXXIIII.¶ De qualitate et officio ac circuitu eiuſdeꝫlucis. Petrus comeſtorUcem aūt vocat ſcriptura quandā nubem lucidam illuminātem ſuperiores mundi partes:Iclaritate tn̄ tenui vt diluculo fieri ſolet: et hocad modū ſolis circūagitata p̄ſentia ſui emiſperiū ſuperius et inferiꝰ viciſſiꝫ illuminabat. ¶ Petrꝰ lombardꝰCum aūt tunc abyſſus omnē terre altitudineꝫ tegeret.dici pōt in illis partibꝰ lux eſſe facta quas nūc illuſtrat