TerciusLiber

ſpaciū in quo vna celi ꝯuerſio integra ꝑficitur. In hacip̄a prima cōuerſione celi. ſuperiꝰ elementū .i. ignis illuminauit ſuꝑiora aeris. Nā hec eſt natura celeſtis igniſvt ſua cōuerſione illuminet aera. Mediante vero aerecalefaciat aquea ⁊ terrea. Sunt em̄ due virtutes ignisſplendor et calor. ſplendor eī naturaliter efficit in aerecalorē: quem in aqueis et terreis exercet. Naꝫ calor eſtvirtꝰ ignis diuiſiuā ſolidoꝝ. Si vero calor in aere ſentitur hoc contingit ex eo ꝙ ip̄e aer ex inferioribus elementis ſpiſſatꝰ eſt. Prima igitur die creauit deꝰ materiam et lucem .i. illuminatōeꝫ ex cōuerſione elementi ſuperioris .ſ. ignis in ip̄o aere innatā. Aere vero ex ſuꝑioris elementi virtute. illuminato ⁊ ignis illuminatio cōſequebatur naturaliter: vt ip̄ius aeris illuminatōe mediante: calefaceret ignis terciū elementū .i. aquā ⁊ calefaciendo vaporaliter ſuꝑ aera ſuſpenderet. Eſt em̄ natura caloris aquā in minutiſſimas guttas diuidere acvirtute ſui motꝰ ſuꝑ aera eleuare: ſicut apparet ī fumocaldarii ⁊ in nubibꝰ celi. Sicut em̄ pͥma cōuerſio ignisilluminauit aera ⁊ ſpaciū illius cōuerſionis prima diefuerat. Sic eiuſdē ignis ſecūda cōuerſio mediāte aereaquā calefacit. Et poſuit firmam̄tū inter aquā ⁊ aquāEt huiꝰ ſecūde cōuerſionis ſpaciū: ſecūda dies diciturAqua vero ſuꝑ aerē vaporaliter ſuſpenſa. ordo naturalis exigebat vt aqua labili diminuta appareret terra.Nā ē caldario ꝙͣto maior fumꝰ aſcendit tanto qd̓ cōtinetur in ip̄o minoratur. Similiter ſi ſuꝑ menſā aliquāſuꝑficies aliqua cōtinetur ip̄iꝰ aque ⁊ ignis ei ſupponatur. mox illa aque ſuꝑficiēs ꝑ ſuppoſitū caloreꝫ attenuatur: ⁊ in ea quedā macule aride apparent. aqua inquibuſdā locis cōtracta ⁊ globata: ſic ergo aer qui firmamentū appellatꝰ eſt. inter vtrāqꝫ aquā poſitꝰ ac perhoc maiori calore agitatꝰ: terciā conuerſionē integra fecit. In quā terrā quibuſdā inſulis circūquaqꝫ diſtinxitNā labili aqua munita apparuit arida: ſed nō cōtinuavt oſtenſum eſt. In eadē etiā ꝯuerſionē cōtigit vt ſuꝑioris aeris calore immixto humori terre ex aquis nuperdiſcooꝑte ip̄a terra conciꝑet vim ꝓducendi herbas etarbores. Que vis ex calore celi naturaliter ꝓceſſit ī terra ex aquis nuꝑ diſcooꝑta. hoc tercie conuerſionis ſpacium: eſt tercia dies appellata.¶ XXVII.¶ Ratio ordinationis quarte diei.Oſtea vero firmamento inter aquas poſito exip̄is aquis circūpoſitis tantꝰ calor innatus eſtvt ꝑ eū aquā labilē in ſe contraheret ac ſic ari-da appareret: cōtigit naturaliter vt ex illa multitudīeaquaꝝ ad firmamentū ꝑ tercie diei calorem contractaſtellaꝝ corꝑa crearentur. Ꝙ em̄ ſtellaria corꝑa ex aqͥsmaterialiter facta ſunt certo argumento cōprobari poteſt. Nā duo ſuꝑiora elementa .i. ignē ⁊ aerē ex ſua natura ita abſqꝫ ſpiſſitudine eſſe manifeſtum eſt vt nichileoꝝ ex ſe ſed accidente viſui ꝑuium ſit. Ꝙ em̄ quidaꝫrudes dicūt ſe videre celū qn̄ purꝰ eſt aer cū aliquid viride ſe ꝯſpicere dicūt. Illud falſiſſimū eſt. Nā vbi viſuſdeficit: ibi error ſenſus dat imaginatōeꝫ videndi quodnō videt. ſicut aliqͥs clauſis oculis videt̉ ſibi tenebrasvidere. Nā ꝙͣuis viſus ex luce oculoꝝ ſumat exordiuꝫnichil tn̄ valet niſi ex alicuiꝰ ſpiſſitudinis obſtaculo reꝑcutiatur. Si ergo aer iſte inferior: qui eſt inter nos etparietem nō poteſt uiſui obſtare ad ſentiendū. Multominus ſuꝑior qui purior ē. vn̄ ꝓprie aer celū dicitur. eoꝙ a viſibꝰ noſtris celatur. Conſtat ergo ꝙ om̄e corpusviſibile alicuiꝰ denſatōis eſt: que ex ſpiſſitudīe aque vlterre cōtingit. Nā nubes ex vapore aquaꝝ denſate viſibiles apparēt. Flame vero q̄ in nebuloſo aere vel aliqͣ materia q̄ ꝯburitur fuerit ex vaporibꝰ ſubſtantiā hn̄tRadiꝰ quoqꝫ ſolis qui ꝑ feneſtrā decurrere videt̉. nonaliunde eſt viſibilis niſi ex athomis in radio decurrētibus et ad lumen ſolis relucentibꝰ. Omne ergo corpus

qd̓ apparet viſibile in firmamento celi ex aqua vel terre denſitate viſibile eſſe neceſſe eſt Sed terra nō poteſtvel ꝑ calorē vl̓ aliquo alio modo vſqꝫ ad firmamentuꝫeleuari. hoc enī aque nature ꝓprium eſt. Oīa itaqꝫ illaque in celo viſibilia apparent ex aquis naturale principium ſortiuntur. Cuiuſmodi ſunt nubes. fulgura. ⁊ comēte. Similiter ⁊ ſtellaria corꝑa. Item om̄e nutribileex eodē nutriri ex quo materialiter cōſtat: phiſica teſtatur. ſed corꝑa ſtellaria ex humore nutriri dicūt philoſophici. ergo ex humore cōſtant naturaliter. Spaciū igit̉quarte cōuerſionis ī qua ſtellaria corꝑa ex aquis ſuſpēſis vaporaliter conglobata ſunt. quarta dies appellatur.XXVIII.¶ Eiuſdē rōis ꝓſecutio quātū ad alios diesTellis ergo creatis ⁊ motū in firmamento facientibꝰ. ex eaꝝ motu calor adductꝰ et ad vitalem vſqꝫ calorem ꝓcedens aque primo incubuit elemento .ſ. et terre ſuꝑiori. Et inde aīalia aque creata ſunt et volatilia. Et ſpaciū huiꝰ quinte cōuerſionis:dies quintꝰ appellatū eſt. Mediāte vero humore vitalis ille calor vſqꝫ ad terrena ꝑuenit. Inde aīalia terrecreata ſunt: in quoꝝ numero homo ad imagineꝫ ⁊ ſimilitudinem dei factꝰ eſt. et huiꝰ ſexte cōuerſionis ſpaciūſexta dies vocatur. Sic ergo leuiſſimi celi et vltimi nullo modo ſtare valentes: prima cōuerſio illuminauit aera. Aer vero illuminatꝰ calefaciens aquā ſuꝑ ſe ſuſpēdens: factꝰ eſt firmamentū. Firmamentū vero ex ſuꝑiori vapore vim caloris in ſe cōtinens fecit aridā apparere: ⁊ vim fecunditatis terre inſeruit: tunc vero ex multitudine aquaꝝ in ip̄o firmamento ſuſpenſa. ſtelle createſunt: ac ſic ex motu ⁊ calore ſtellaꝝ generatio aīaliū inaquis ſumpſit initiū. Mediātibꝰ vero aquis ad terrāvſqꝫ ꝑuenit. Ultra hos modos creandi corporea ſiueceleſtia ſiue terreſtria nullꝰ modꝰ reliquꝰ eſſe poterat.Sic ergo dn̄s in ſeptimo die requieuit .i. a nouo creationis modo ceſſauit: elementis ſingulis ornatu ſuo ⁊ adſe inuicē cōcordia ꝑfecte attributa.¶ XXIX.Itē alia ratio ſcd̓m aug ¶ Augꝰ ſuꝑ gen̄ li. v.Eus oꝑatus eſt ſimul oīa vnde inciperēt om̄īatꝑa: p̄ſtans eis etiā ordinē nō interuallis tēporum ſed connexione cauſaꝝ: vt ea que ſimul facta ſunt: ſenario quoqꝫ illiꝰ diei numero p̄ſentato perficerentur. Nō itaqꝫ tꝑali ſed cauſali ordine priꝰ facta ēinformis formabiliſqꝫ materies: et ſpūalis ⁊ corꝑalisde qua fieret qd̓ faciendū eſſet In his vero que ex īformitate formata ſunt primꝰ factus eſt dies. Oportebatem̄ vt creature primatū obtineret illa natura q̄ creatorem ꝑ creaturā: nō creaturā ꝑ creatorē agnoſcere poſſꝫSecūdo firmamentuꝫ vnde corporeꝰ incepit mundus.Tercio ſpecies maris ⁊ terra ⁊ natura lignoꝝ ⁊ herbarum potentionaliter. Accepit em̄ terra ad dei verbumomnes numeros eoꝝ quos ꝑ tꝑa exercet ẜm genꝰ ſuū.Et poſtꝙͣ hec velut habitato reꝝ cōdita eſt: quarto dieluminaria ⁊ ſydera creata ſunt: vt priꝰ ꝑs mūdi ſuꝑior:rebꝰ que intra mundū mouerentur viſibilibꝰ ornareturQuinto aquaꝝ naturā: qꝛ celo aeriqꝫ coniungitur produxit ad dei verbū indigenas ſuos potentialiter. Sexto terra terreſtria: tanꝙͣ vltimū elementū vltimo: ⁊ hocpotentialiter in numeris qui poſtea ꝑ congruos motustempoꝝ viſibiliter explicarētur. Huc omnē ordinē creature dies ille cognouit. Et ꝑ cognitioneꝫ hanc ſexiēsqd̓āmodo p̄ſentatꝰ tanꝙͣ ſex dies exhibuit: cū ſit vnuspies q̄ facta ſunt in creatore primo ⁊ in ip̄is conſequeter agnoſcens: nec in ip̄is remanens: ſed eoꝝ ſimilitercognitōeꝫ poſteriorē ad dei dilectōeꝫ referēs: veſperamane ⁊ meridiem in oībus p̄buit: nō ꝑ moras tempoꝝſed ꝑ ordinē conditoꝝ. poſtremo quieti ſui creatoris q̄in ſe requieſcit ab oībus oꝑibus ſuis noticiā rep̄ſentaſbn̄dici ⁊ ſanctificari ob hoc meruit: vn̄ ip̄m ſeptenariū