LiberTercius

ſiue ad implendā in infimis rebꝰ pulcritudineꝫ tꝑalemque ꝑ ordinatas vices quorūqꝫ mutabiliū ceſſionibusſucceſſionibuſqꝫ ꝑagitur: ſicut patet in rebꝰ terrenis atqꝫ mortalibꝰ. Ueſꝑa vero in oībus quaſi quidā ſit ternunus conditōis ꝑfecte. Mane vero incipientis exordium oīs em̄ creatura certis ſuis initiis ⁊ terminis cōrinetur. ꝑfectus aūt oꝑbꝰ dei ſeptime dies quietis habet mane ⁊ nō veſꝑam. perfecta quippe creatura quoddam habet initium ſue ꝯuerſionis ad quietē ſui creatoris: qꝛ rei cuiuſqꝫ ꝑfectio. non tam in vniuerſo cuiꝰ ꝑseſt. ꝙͣ in eo a quo eſt: in quo ip̄m vniuerſum eſt. ꝓ ſui generis modulo ſtabilitur: vt quieſcat .i. vt momēti ſui odinem teneat: dū em̄ ip̄e manet in ſe: quidquid ex illo ēretorquet̉ ad ſe. vt om̄is creatura ⁊ in ſe habeat natureſue terminū quo nō ſit qd̓ ip̄e eſt. ⁊ in ip̄o quietis locuꝫin quo ſeruet qd̓ ip̄a eſt. Initiū ergo quietis huiꝰ creature in deo. illo mane ſignatū arbitror quod factuꝫ eſtpoſt veſperā ſexte diei: qꝛ nō poſſet in eo niſi ꝑfecta requieſcere. Sex ergo diebꝰ ꝯſummata: cepit in eo a quofacta eſt requieſcere ⁊ vt requieſcere poſſet inuenit. tanto ſtabiliꝰ ⁊ firmiꝰ ꝙͣto nō ip̄e huiꝰ: ſed ip̄a illiꝰ ad quietem ſuā indiguit. Sed qꝛ vniuerſa creatura quidquidquibuſlibet mutatōibus erit: nō vtiqꝫ nichil erit. Ideovniuerſa creatura ſemꝑ in creatore ſuo ꝑmanebit. Et ꝑhoc poſt illud mane nulla veſꝑa fuit. ¶ XXIII.Aſſertio aliorū doctorū et rn̄ſio ad auguſtinūE due expoſitōes auguſtini qꝛ litterales ſuntfundamentū hiſtorie nō auferunt. Sed alij vtſupra dictū eſt cōmuniter tradūt ⁊ aſſerunt: ꝙoꝑa illa dei primaria: ꝑ interualla ſex dieꝝ facta ſunt.quā ſententiā Hieronimꝰ Gregorius Beda: ⁊ pluresalij cōmendant ⁊ p̄ferunt. Nec obſtat ꝙ ſcriptū eſt: creauit oīa ſimul: qꝛ ꝑ oīa intelligit materia ⁊ ſimilitudīeꝫoīm. Materiā ꝙͣtuꝫ ad corꝑalia q̄ ex ea formant̉ ꝑ ſexdieꝝ interualla. Similitudinē ꝙͣtū ad ſpūalia: qꝛ ſextadie creata eſt anima humana: cuiꝰ ſimilitudo iā p̄ceſſitin angelica creatura: potuit quidē deꝰ oīa facere ſimulin eſſe completo. ſed voluit per ſucceſſiones ſex dierumꝓpter ſenarii miſteriū: qui numerꝰ ꝑfectꝰ eſt: vt oꝑa ſuaoſtenderet ꝑfecta eſſe. Nec aliquid ibi deeſſe. vel etiamꝓpter ſex mundi etates p̄ſignandas. In illis em̄ ſex diebus primariis quaſi in radicibꝰ tempoꝝ creauit deuſres tꝑales ⁊ mutabiles ex quibꝰ voluerent̉ ⁊ excurrerēttꝑa per ſex mūdi etates: quibꝰ cōpletis. aīe ab oꝑbꝰ ſeculi in ſeptima etate requieſcēt: ſicut deꝰ a ſuis ſeptimadie. Un̄ ſcriptū eſt. Ammodo iaꝫ dicit ſpūs vt requieſcant a laboribꝰ ſuis. Nec lux prima die facta eſt ſuperflue: ſed vtiliter .ſ. vt in agendo viciſſitudinē diei ac noctis. ſuppleret vicē ſolis: qui quarto die creandꝰ erat etnō ante. Et huiꝰ tātio patebit inferiꝰ in ordinatōe dierum. nec oportebat ꝙ alicui viciſſitudinē illā p̄beret. ſꝫqn̄ illuminabat ſuꝑius emiſperiū in quo homo habitaturus erat. tūc reputabat̉ eſſe dies. qn̄ aūt inferius noxſicut modo eſt de ſole. Nec poſt eā ſuꝑflue factꝰ eſt ſolqꝛ lux illa tenuis erat ⁊ inſufficiēs ad ꝑfectā illuminationem mundi ſenſibilis. Et forte nec illuminabat niſi ſuperiores ꝑtes ſicut nūc ſtelle de die. Ideoqꝫ factus eſtſol in poteſtatē. id eſt. potentem illuminatōeꝫ ⁊ virtuoſam dei ipſiꝰ.¶ XXIIII.¶ Idem ad idem.Reauit aūt deus cū luce tenebras .i. vmbrā exobiectōe corpoꝝ luci: et creatas diuiſit. locoruꝫdiſtātia ⁊ qualitate .ſ. vt nuſqͣ ſimul eſſent. ſedſemꝑ diuerſa emiſperia eregione viciſſim ſibi vendicarent. Ideo aūt de tenebris non dicitur ſicut de luce vtdit deꝰ ꝙ eſſet bonū: qꝛ tenebre nichil aliud ſunt ꝙͣ luq̄carētia: vel aer ſine luce: de aere aūt nō oportebat hocibi dicere: qꝛ hoc reẜuabat̉ diei tercie: in qua aer diſpo

fitus eſt: qui liber ab aquis notā nobis formā accepit:ſicut aqua a terra. Un̄ de his tribꝰ ſimul dicitur viditdeꝰ ꝙ eſſet bonū. Noctē vero ꝑ dies ſequētes nō nominat: qꝛ nō oportebat: ex quo ſemel in oꝑe prime diei nominata eſt: ſed noīatur tm̄ initiū ⁊ finis diei .ſ. veſpe etmane: qꝛ in die fecit deꝰ cuncta oꝑa illa primaria: nonnocte ſicut credit̉: ꝓpter miſteriū .ſ. qꝛ in luce operandūeſt: ẜm illud. Ambulate dū lucē habetis ⁊cꝭ. Nō aūt innocte .i. in tenebris culpe. vel etiā poſt lucē huiꝰ vite dicente dn̄o. Me oportet oꝑari ⁊cꝭ. Preterea licet ad litteram prima die facta ſit illa lux corꝑalis ⁊ diuiſa a tenebris: nichilominꝰ poteſt ſub eiſdē verbis miſtice intelligi diuiſio angeloꝝ bonoꝝ et maloꝝ. Tradunt tn̄ hebrei ꝙ in ſecūda angelꝰ factꝰ eſt dyabolus. Ideoqꝫ deoꝑe illiꝰ diei nō dicit̉: vidit deꝰ ꝙ eſſet bonū. quibꝰ conſentire vident̉ illi qui in ſecūda feria miſſam ſolent celebrare de angelis quaſi in laudē ſtantiū angeloꝝ. Huicetiā ſentētie videt̉ cōſonare beatꝰ gregoriꝰ: qui dicit ꝙnoīe firmamēti intelligātur angeli ꝯfirmati. qui .ſ. anteꝯfirmatōeꝫ vocabātur noīe celi vbi dicit̉. In principiocreauit deꝰ celū ⁊cꝭ. Nec refert vtꝝ dicatur dies vnusvel primꝰ: qꝛ idē eſt cū vnitas ſit principiū numeri. Cūvero res tripliciter facte ſint .ſ. primo in diſpoſitōe deiDeinde ineſſe naturali: et tandem in eſſe formali. Ideodicitur de quolibet genere fiat: et fecit deꝰ: et factuꝫ eſtvel ſicubi in textu nō apponatur: de oībꝰ tn̄ intelligiturCū aūt dicit̉ in die quo fecit deꝰ celū ⁊ terrā ⁊cꝭ. dieſ ꝓtꝑe iuxta morē ſcripture accipitur. Sic ergo cōmunemopinionē ſuſtinēdo: poſſunt diſſolui ſupradicte rationesquibus ꝯfirmari videtur opinio ſancti auguſtini. Nosquoqꝫ circa eandē cōmunem traditōeꝫ oꝑa ſex dieꝝ attentius ꝓſequamur.¶ XXv.¶ Ratio ordinis ſex dierū ſecundū quoſdaꝫReatione mundi ſub oꝑibꝰ ſex dieꝝ ſcripturaexplicans. Inſinuat tria .ſ. diſpoſitōeꝫ. creatioem. ⁊ ornatū. In prima die creatōeꝫ ⁊ quandādiſpoſitōeꝫ. In ſecūdo ⁊ tercio diſpoſitōeꝫ. In reliquiſtribꝰ ornatū. ¶ Actor. Oportebat em̄ pͥmo creare mūdum: qd̓ factū eſt primo die: vel ẜm alios ante omnē diem̄: ⁊ etiā ip̄m mundū creatū illuminare: ne informis ettenebroſus remaneret: ſed oīa oꝑa in luce fierent. ⁊ hoceadem prima die factū eſt. Secūdo maiores mūdi ꝑteldiſponere .ſ. celū ⁊ aerem et aquā et terrā: qd̓ factū eſtſecūdo die et tercio. Nā ſecundo die factū eſt firmamētum diuidens aqͣs ſuperiores ab inferioribꝰ. In tercioaque que totū aeris ſpaciū occupabant et terrā operiebant. in vnū locū redacte ſunt. Ita ꝙ vnūqd̓qꝫ elementoꝝ ꝓprium locū ſortitū eſt. Tercio oportebat mundūſic diſpoſitū ornare ad decoreꝫ ⁊ vtilitateꝫ: quod factūeſt tribꝰ diebꝰ reliquis. Et ſicut diſpoſito incepit a ſuperiore parte mūdi ſenſibilis .i. a firmamento: ſic etiaꝫornatꝰ. vnde quarto die ornatū eſt firmamentū luminaribus. Quinta aer volatilibꝰ: ⁊ aquā natabilibꝰ Sextaterra que infima eſt ⁊ extrema elementoꝝ: greſſibilibuſ⁊ reptibilibꝰ et ſerpentibꝰ. Tandem mundo ſic creato:et diſpoſito: et ornato: tanꝙͣ pulcerrimo habitaculo aſummo artifice fabricato. introductꝰ eſt homo tanꝙͣ habitator et dn̄s oīm: de quo dictū eſt p̄ſit piſcibꝰ maris¶ XXVI.et vo. ce. et. b. u. q. crea.Alia ratio eiuſdē quantū ad tres primos dieſſcd̓m hugonē ¶ Hugo de tribus diebꝰ.¶N principio creauit deꝰ celū et terraꝫ .i. ī primo momēto tempoꝝ creauit mūdi materiā. Celū vero creatū: qꝛſumme leuitatis eſt ſtare nō potuit ⁊ quia ꝯtinet om̄iade loco ad locū in ante ꝓgredi nō potuit Idcirco ab ipſo primo momento ſue creatōis. cepit circulariter ꝯuerti. Ita vt ip̄a prima ꝯuerſio integre perfecta eſſet ī ſpacio: qd̓ prima dies appellatū eſt .ſ. dies naturalis. id ē.