LiberTercius

tranſlationis ẜm locū moueri poteſt. Similiter cū ſolꝰignis ſuꝑ aera ſit vnde aſcendere nō poteſt. deſcenderevero ꝯtra naturā eius eſt trāſferri nō poteſt: duo ergomedia in eodē loco mouētur. De motu vero aeris quoaura vento turbinis fulgure fulmine ſcintillatōibuſqꝫmouetur cū de ſublimibꝰ loquemur diſſeremꝰ. De eſtuationibꝰ quoqꝫ maris ⁊ accidētalibus aquaꝝ cōmotionibꝰ. cū de infimis erit ſermo dicemꝰ: Manet ergo mūdi machina incōuulſa: qꝛ n̄ habēt quo tranſferant̉ quedicuntur elemēta ¶ Areſtotiles in libro de celo ⁊ mundo. Corꝑibus aūt ſimplicibꝰ eſt naturalis quies. Resem̄ aut quieſcit violēter: aut quiete naturali neceſſarioEt vbi quieſcit naturaliter illuc intendit naturaliter.Natura em̄ eſt in vnoquoqꝫ principiū ſui motꝰ: virtꝰaūt eſt principiū motꝰ eiꝰ qui eſt a re alia. Om̄is itaqꝫmotꝰ: aut eſt naturalis: aut accidentalis. Naturalis eſta virtute cū auxilio nature vt lapidis deorſuꝫ. Accidētalis aūt a virtute nō cū auxilio nature vt lapidis ſurſum. Uerūtamē in his duobꝰ motibꝰ vtitur aere ſicutinſtrumēto. vnicuiqꝫ aūt reꝝ eſt motꝰ naturalis vnusaccidētales vero plures.¶ XIII.De mutua permutatione ipſorum.¶ Iſidorus vbi ſupra.Eniqꝫ quattuor elemēta vt dictū ē ita formatāſunt ꝙ ſibi quadā ꝯcordia ⁊ cōmunione conueniunt. Nā ſic inter ſe naturali ratōe iuncta dicuntur vt ignis quidē in aere deſinat. aer in aqua denſetur. aqua in terrā craſſeſcat. rurſuſqꝫ terra diluatur īaquā. aqua rareſcat in aerem. aer extenuetur in ignem¶ Areſtotiles in pͥmo libro metheoroꝝ. Aqua quidemexiſtit in aere .ſ. ꝑ euaporatōneꝫ. Et aer ex iſtit in aquaqꝛ ſic diſpoſuit vtrūqꝫ deꝰ glorioſus ⁊ ſublimis. Nonaūt ex om̄i aqua fit aer. Sed ex vapore remanēte multo ꝑ caliditatē: cū ſua humiditate qn̄ eleuatur ex aqua⁊ terra .ſ. vapor aquoſus. Similiter nō fit aqua ex om̄iaere: ſed ex aere multi vaporis qn̄ cōgregatur ⁊ ſpiſſat̉ſic ergo aer ⁊ aqua cōtinue alterātur ad inuicem. Dicoaūt qꝛ ſuꝑ illud qd̓ eſt ſuꝑ terrā vincit aquā ⁊ aer ſinegne: ꝙ ſi ignis vinceret combureret illud ⁊ ſiccaret.Ignis aūt purꝰ ⁊ nō turbidꝰ eſt ꝯtingens orbem lune.¶ Seneca vbi ſupra. Omnia ergo elemēta in omnibꝰſunt ⁊ oīm alterni recurſuſ ſunt. Quidquid alteri peritin alteꝝ tranſit. Et natura ꝑtes ſuas velut in ponderibus cōſtitutas examinat. Ne ꝓportōeꝫ equitate turbata mundꝰ poſtponeret. Nunꝙͣ ſine igne eſt aer. detraheilli lacorē rigeſcet ⁊ ſtabit durabitur ⁊ trāſiet in humorem. Sed nichilominꝰ quodqꝫ nō ſine humore eſt. ⁊ iōfacilior eſt inuicē tranſitꝰ: qꝛ illis in qͣ tranſeundū eſt iāmixta ſunt. habet ergo terra humorē ⁊ hunc exprimit.habet etiā aera ⁊ hūc hyberni frigoris vmbra denſatvt humorē faciat. ¶ Hieronimꝰ. In terre quoqꝫ viſceribꝰ ferꝝ et lapides decernūtur. In quibꝰ ignis latitataerē in terra eſſe ꝓbatur. dū humecta terra temperiē ſolis acceptās vapores largiſſimos exalat. ¶. XIIII.Qualis fuit illa congeries prima.¶ Guy hermus de conchis.Efra erat vndiqꝫ aquis cooꝑta. aqua vero vſqꝫ ad magnā partem aeris eleuata. aer autē ⁊ignis ſpiſſiores ꝙͣ modo ſunt: que ſpiſſitudo exꝑticulis terre ⁊ aque q̄ illis inerāt ꝓueniebat. ¶ Petrꝰlombardꝰ. Igitur ẜm cōmunem ſanctoꝝ traditōeꝫ primo materia rudis atqꝫ informis quattuor elementorūcōmixtionem atqꝫ confuſionē tenēs creata eſt. Poſteaꝑ interualla ſex dieꝝ ex illa materia reꝝ corꝑaliū genera ſunt formata ẜm ſpecies ꝓprias. hāc autē materiamappellabat moyſes terrā: qꝛ indecora erat. ⁊ abyſſuꝫ qꝛcōmixta ⁊ confuſa carens ſpecie diſtincta. aqua quoqꝫqꝛ fluitabat. vel qꝛ oīa terrenaſcentia ab humore ꝯcreantur ⁊ nutriūtur. ita ſub his noībꝰ reꝝ viſibiliū ſigni

ficata eſt illa informis materia ⁊ inuiſa. q̄ nulla ſpeciecerni aut tractari poterat ꝓpter infirmitatē paruulorūqui minꝰ ydonei ſunt inuiſibilia comp̄hendere. erat autem moles illa tenebroſa: lucis abſentia: ſuꝑ quam ferebatur ſpūs dei: ſicut rebꝰ fabricandis ſuꝑfertur voluntas artificis: vt ꝑficiat quod incepit. ¶ Hugo de ſacramentis. Uidetur etiā moles illa qn̄ creata eſt ibidē adeſſe ꝓdiiſſe: vbi nūc formata ſubſiſtit. Eratqꝫ terrenuꝫhoc elementū in vno eodēqꝫ loco medio ſubſiſtēs. Cetera vero tria in ꝑmixtione vna ꝯfuſa circūquaqꝫ ſuſpeſa. eouſqꝫ in altū porrigebantur quouſqꝫ nūc ſūmitascorporee nature ꝑtingit. Et ſicut quibuſdaꝫ videtur vltra firmamenti locū extenſa in inferiori ꝑte ſpiſſior atqꝫ groſſior erat: in ſuꝑiori vero rarior ⁊ ſubtilior d̓ quarariore ſubſtātia putantur aque eſſe q̄ ſuꝑ firmamētuꝫeſſe dicūtur. Talis fuit mundi facies in principio anteformationē eiꝰ ac diſpoſitōeꝫ¶ XV.¶ Aſſertio auguſtini ꝙ omnia ſimul creata etformata fueruntUidā tn̄ ſancti tradūt oīa ſimul in materia etActor. Ex libris auguſtini oīa q̄ a principioforma creata fuiſſe: qd̓ auguſtinꝰ ſenſiſſe videt̉geneſeos narrātur vſqꝫ ad locū illū. fons aūt ⁊ fluuiusaſcendebat. Ait auguſtinꝰ facta fuiſſe nō in tꝑe vl̓ pertꝑa: ſed in radice tempoꝝ. Quā ſententiā multis rationibꝰ ⁊ coniecturis littere ꝓbare nititur. Scriptū eſt eīꝫQui viuit ineternū creauit oīa ſimul. Item indignū videtur hoc de tam potente artifice ſentire: qꝛ oīa ſubitopoteſt oꝑari. ꝙ quēadmodū figulꝰ primo preparaueritmaſſam ſuā informē: vt poſtea ꝑ interualla ſex dierumvaſa ſua ⁊ creaturas ſingulas in ꝓprias ſpecies formarit: et tandeꝫ. quaſi ex labore ⁊ oꝑis difficultate fatigatus ſeptimo die reqͥeuerit: ſicut videtur ſonare litterageneſeos. Ꝙ enī figulꝰ et quilibet artifex materialisoꝑatur ſucceſſiue hoc ꝓuenit ex infirmitate: qꝛ .ſ. nō poteſt ſubito oꝑari. Preterea ſi lux q̄ primo die facta fuiſſe legitur. corꝑalis fuiſſe intelligatur: ſicut dicit expoſitio cōmunis: videtur fuiſſe creata ſuꝑflue: qꝛ nō ſeruiuiſſet homini. ꝓpter quē creata ſunt cuncta ſenſibilia.Nondū enī erat homo creatus. qn̄ lux illa viciſſitudinēdiei et noctis exhibebat quod fecit tantū vſqꝫ ad quattum diem in quo creata ſunt luminaria: vnde magis videtur ibi intelligenda fuiſſe lux ſpūalis in angelica creatura: alioquin ſi lux illa in circūitu ſuo ꝑagebat diemet noctem: vt quid poſtea factꝰ eſt ſol in poteſtatē diei.Ad hoc ſole curſum ꝑagente tūc nobiſ fit mane quādoapparere incipit in oriente: Nobis adueſpaſcit quādoad occaſum declinat: ⁊ tūc oritur in inferiori emiſperioSemꝑ ergo eſt dies ſemꝑ et nox: licet in diuerſis locisUnde ꝙ modo dicimꝰ eſſe diem vel noctem ſiue manevel veſpere intelligimꝰ quo ad nos. Sed nō fuit homocreatus vſqꝫ ad ſextū diem. Et nō erat cui viciſſitudoilla diei et noctis exhiberetur. Ceteꝝ poſtꝙͣ de luce dictum eſt: vidit deꝰ lucem ꝙ eſſet bona. Additur: Et diuiſit lucem a tenebris. Et videtur ꝙ ſuꝑflue: qꝛ nō pōteſſe lux niſi diſcreta a tenebris: cum tenebre tantū ſintex abſentia lucis.¶ XvI.¶ Itē ad idem ꝑ coniecturas littere.Reterea de quolibet genere creature ſigillatiꝫdicitur. vidit deꝰ ꝙ eſſet bonū: p̄terꝙͣ de hoīe.Cuiꝰ ratio aſſignatur: qꝛ malꝰ in ꝓximo futurꝰAerat ꝑ peccatū. Et d̓ oꝑe ſecūde diei cuiꝰ ratio poniturQuia binariꝰ eſt infamis. eo ꝙ primus ab vnitate recedit quā diligit deꝰ. Similiter et de nocte nō dicitur dixiſſe deus ꝙ eſſet bona: ſed ſingulariter de luce hoc dicitur. Et ſtatim quaſi lucē approbādo et noctem reprobado diuiſiſſe dicitur luceꝫ a tenebris. Quin etiā poſt illam diuiſionem: et appellatōeꝫ diei et noctis nuſꝙͣ pertotā ſeriem ſeptem dieꝝ fit aliqua mentio de nocte: ſed