LiberPrimus

p̄ceſſerunt mundū quaꝝ curſus fecit illū caſuꝫ. Caſusem̄ eſt inopinatꝰ rei euentꝰ ex ſuꝑfluentibꝰ cauſis. Nōergo caſus fecit mundū. ſꝫ nec natura vt alij ph̓i dicūtNā ꝓprium eſt nature ꝯtraria fugere: ſimilia appetere. Mundꝰ aūt ex contrariis elementis factꝰ eſt. fecitergo mundū nō natura vel caſus: ſed aliquis artifex: ſꝫquis ille niſi deus. Itē que diſponunt̉: ſapienter diſponuntur. Eſt ergo aliqua ſapiētia: qua oīa diſponunturilla aūt alicuiꝰ eſt: ⁊ cuiꝰ niſi dei. Illa quoqꝫ ſapientiahabuit potentiā ⁊ voluntatē. Nā ſi nō potuit: qūo tanta ⁊ tā pulcra fecit. ſi aūt fecit ⁊ voluit vel ignorās velcoacta hoc fecit. Sꝫ tantā potentiā qͥd potuit cogere ⁊tanta ſapīa qͥd potuit ignorare Eſt gͦ deo potētia ſūmavolūtas optīa: ⁊ ſapīa ſūma: qͣ fecit md̓m. ¶ Ambroſiꝰin hexameron li. i. Plato ⁊ diſcipuli eiꝰ tria principiaoīm reꝝ ꝯſtituerūt. deū. exemplar. ⁊ materiā. Eaqꝫ incorrupta ⁊ increata: ac ſine initio eē affirmarūt deūqꝫad exemplar .i. ad ydeā intendentē mundū de materiafeciſſe incorruptū. Areſtotiles quoqꝫ cū ſuis. duo principia poſuit. materiā: ⁊ ſpeciē: ⁊ terciū cū his qd̓ oꝑatorium dicit̉. cui ſuppetit cōpetenter efficere quod ad oriendum putaſſet. Quid aūt tam incōueniens ꝙͣ vt eternitatem oꝑis: cū dei om̄ipotentis eternitate ꝯiungerēt:vel ip̄m opꝰ deū eſſe dicerent. Nā alij mundū ip̄m deūeſſe dixerūt: ꝙ ei mentē diuinā ineſſe putarēt. Alij partes eius. alij vtrunqꝫ. Hos oīm errores moyſes elidit.In principio ⁊c̓. dicens initiū reꝝ auctorē mundi. creationem mente comp̄hendēs ¶ ¶. .XIX.Cur deus mundū optimū creauit et vnicum¶ Io hanes damaſcenus.Uonia igitur bonꝰ eſt: ac ſuꝑbonꝰ deꝰ: nō eſtſui ip̄ius ꝯtemplatōne ꝯtentus: ſed bonitatisſuꝑabundantia quedā generari: quibus benefaceret: acceptauit. ⁊ ꝑticipatiua ſua bonitate exiſtentead eſſe vniuerſa viſibilia ⁊ inuiſibilia deduxit ⁊ ꝯdiditeūqꝫ qui ex viſibili ⁊ inuiſibili cōſtat hoīeꝫ compoſuit¶ Augꝰ ſuꝑ gen̄. li. viii. Nullo quippe bono deꝰ extraſe indiget: qui bono quod fecit nō eget. Quibꝰ aūt bonis laudabiliter nō egeret: ſi nulla bona feciſſet: bonusnō eſſet: bona quoqꝫ facere ſi nō poſſet: nulla eſſet potētia. Si autē poſſet nec faceret magna eſſet inuidentia.Quoniā ergo om̄ipotens ac bonꝰ exiſtit: oīa valde bona fecit. ¶ Ambroſiꝰ. Ut etiā ip̄e deꝰ qui natura inuiſibilis eſt: a viſibilibꝰ ſciri poſſet: opus fecit: qd̓ opīficēviſibilitate ſui manifeſtaret. ¶ Baſilius in hexameronli. i. Beata ergo natura: ⁊ opulenta bonitas: dilectiſſima cunctis rationē habentibꝰ: ac nimiū beata pulcritudo. principiū oīm que ſunt: fons vite: inacceſſibilis ſapientiā: ip̄e fecit in principio mundū: vt bonꝰ. vtilē: vtſapiens optimū: vt potens maximum. ¶ Plato in thymeo. li. i. Ut aūt exemplari cuiꝰ emulationē intuebat̉etiā in numero ſimilis eſſet. Idcirco nec duo: nec innumerabiles mundi: ſed vnꝰ a deo factꝰ eſt munduſ. Opiporro formā dat artifex: ad immortalis ſiquidē ⁊ in ſtatu gemino ꝑſiſtentis exempli: ſimilitudinē atqꝫ emulationem formās oꝑis effigiē: honeſtū efficiat ſimulacꝝneceſſe eſt: optimꝰ erat ab optimo: porro ab inuidia longe relegata eſt. Itaqꝫ ſui ſimilia: prout cuiuſqꝫ naturāpoterat eſſe capax beatitudinis: effici voluit. Quoniaꝫquidem voluntatē dei: originem reꝝ eē certiſſimā ſiqͥsponat: recte eū putare ꝯſentiā.¶ A.XX.Cur fecit eū pulcerrimum ¶ Idē in eodem.¶ Auguſtinus de ciuitate dei li. xij.Ec phas erat bonitati p̄ſtanti quicꝙͣ facere: ni-ſi pulcrū. Pulcritudo ⁊ vtilitas etiā inferiorishuiꝰ creature: que homini. licet in has miſeriaſꝓiecto. ſpectanda atqꝫ ſumenda: diuina largitate conceſſa eſt: quo ſermone terminari poteſt: in celi ⁊ terre ⁊maris multimoda atqꝫ varia pulcritudine. in lucis taꝝ

ta copia: tāqꝫ mirabili ſpecie. in ſole ac luna ⁊ ſideribꝰ.In opacitatibꝰ nemoꝝ. In coloribꝰ ⁊ odoribꝰ floꝝ. Indiuerſitate volucrū garrulaꝝ atqꝫ picaꝝ. In multiplici ſpecie tot tantorūqꝫ animantiū: quoꝝ ille pluſ habētadmiratōis que molis minimū: plus em̄ formicularuꝫ⁊ apiculaꝝ oꝑa ſtupemꝰ: ꝙͣ immenſa corꝑa balenarumIn ip̄iꝰ quoqꝫ maris tā grandi ſpectaculo: cū ſe velutveſtibꝰ induit diuerſis coloribꝰ. Quā porro delectabiliter inſpectatur: etiā ꝙͣtumcūqꝫ turbat̉. Et ſic inde maior ſuauitas: qꝛ ſic demulcet intuentē: vt n̄ iactet ⁊ quatiet nauigantem. ¶ Ideꝫ in libro de vera religione. Itaaūt ordinant̉ om̄s vel oīa officus ⁊ finibꝰ ſuis: in pulcritudinē vniuerſitatis: vt quod horremꝰ in ꝑte: placeat plurimū ſi ꝯſideremus in toto. Nichil em̄ eſt ordīatum: quod nō ſit pulcꝝ. Iſta ergo ꝓptereaⁱ infima ſunt:qꝛ ꝑtibus imꝑfectis tota ꝑfecta ſunt: ſeu ī ſtatu: ſeu inmotu pulcra ſentiant̉: totā conſiderāda ſunt ſi recte volumus iudicare ¶ Idem in eodeꝫ. Nec fruſtra intuerioportet ⁊ inaniter pulcritudinē celi: ordinem ſideꝝ: viciſſitudinem tꝑoꝝ: in quoꝝ conſideratōe: nō vana curioſitas eſt exercenda: ſed gradus ad eterna faciendus.¶ Iſidorꝰ de ſummo bono li. i. Ex pulcritudine quippecircūſcripte creature: pulcritudinē ſuā quā circūſcribinequit: deꝰ intelligi facit: vt ip̄is homo veſtigiis ad deum reuertatur: quibꝰ auerſus eſſe ꝓbatur. videlicet vtqꝛ ꝑ amoreꝫ pulcritudinis creature: a creatoris formaſe abſtulerat. Rurſum ꝑ creature decorē: ad creatorispulcritudinē redeat¶ A..XXI.De arte diuina qua deus fabricauit omnia¶ Auguſtinus de trinitate in li. vi.Pſaqꝫ eſt ars quedā om̄ipotentis ⁊ ſapiētis7edei: plena omni ratione viuentiū ⁊ incōmutabilium: ⁊ oēs vnū in ea ſunt: ſicut ip̄a eſt vnade vno cum quo ⁊ vnū. ¶ Idē de ciuitate dei li. xi. Hiſunt em̄ vt dictū eſt: infiniti theſauri reꝝ intelligibiliūin quibꝰ ⁊ omnes inuiſibiles ⁊ incōmutabiles ſunt rationes: reꝝ etiā inuiſibiliū ⁊ incōmutabiliū. que ꝑ illaꝫfacte ſunt ¶ Baſilius in hexameron li. i. Erat em̄ antiquiſſima ordinatio creature: illis que extra mundū ſūt:apta virtutibꝰ: orta ſine tꝑe ſempiterna: ſibiqꝫ ꝓpria:in qua deus oīm conditor inſtituit oꝑa certa: hoc ē lumen intelligibile ⁊ eternū: beatitudini conueniens oīmamantiū deum. ¶ Bernardus ſilueſter in megacoſmo.Erat quippe fons lumiuis ſeminarium vite: plenitudoſcientie: hec eſt que mens nomīatur diuina. In qua vite viuentis imagines: eterne notiones mundꝰ intelligibilis. reꝝ cognitio p̄finita: ex luce inacceſſibili ſplēdoremicuit radiatꝰ: imago vel vultus: patris imagine cōſignatꝰ: hec eſt dei ſapientia viuis eternitatis fontibꝰgenita vel nutrita ¶ Augꝰ de queſtionibꝰ. lxxx. Et hecip̄a omnipotentis ars: ꝑ quā ex nichilo facta ſunt oīaꝫip̄aqꝫ inꝙͣ oꝑatur etiā ꝑ artifices: vt pulcra ⁊ ꝯgruentia faciant: licet nō de nichilo: ſꝫ de aliqua oꝑentur materia. Nō enī ⁊ ip̄i de nichilo aliquid fabricare poſſūtqꝛ ꝑ corpus oꝑantur: cū tn̄ eoſdem numeros ⁊ ꝯuenientiā liniamentoꝝ: que corꝑi ꝑ corpuſ imprimunt: ab ip̄aſumma ſapientia in animo accipiunt: que .ſ. ſapiētia numeros ip̄os ⁊ conuenientiā longo artificioſius vniuerſo mundi corꝑi imp̄ſſit: quod ip̄a de nichilo fabricauitIn quo ſunt etiaꝫ animaliū corꝑa: que de aliquo .i. demundi elementis fabricantur: ſed longe potentiꝰ et excellētius: ꝙͣ artifices homines eaſdē figuras ⁊ formascorpoꝝ in ſuis oꝑbus imitantur. nō enī omnis numeroſitas humani corꝑis in ſtatua inuenitur. Sed tn̄ qͥdquid ex ea reꝑitur: ab ip̄a ſapientiā ꝑ artificis animuꝫtraiicitur: qua ip̄m corpus humanuꝫ naturaliter fabricatur. nec ideo tn̄ ꝓ magno habendi ſunt: qꝛ talia oꝑafabricant aut diligunt. Quoniā anima minoribꝰ rebꝰintenta: quas ꝑ corpꝰ corꝑaliter agit: ip̄i ſapiētie minꝰ