LiberPrimus

collegerūt: nō eſſe primā ſpeciem in rebꝰ his vbi ꝯuincitur eſſe mutabilitas. Cum igitur in eoꝝ conſpectu. ⁊animꝰ ⁊ corpꝰ. magis ⁊ minꝰ ſpecioſa eſſent: ſi aūt om̄iſpecie carere poſſent: omnino nulla eſſent. viderunt aliquid eſſe vbi prima ſpecies incōmutabilis eſſet. ⁊ ideonec corꝑabilis eſſet: ibiqꝫ reꝝ eſſe principiū rectiſſimecrediderūt. qd̓ factū nō eſſet: ex quo cuncta facta eēnt.Itaqꝫ qd̓ notū eſt de i manifeſtāte illo ꝑceperūt cuꝫ abeis inuiſibilia eiꝰ ꝑ ea que facta ſunt: intellectu conſpecta ſunt ¶ Idē in li. xi. Hinc apuleius platonicꝰ deumcreatorē oīm platōnem ſic p̄dicaſſe aſſeruit: ꝙ ip̄e ſit ſolus qui nō poſſit penuria ſermonis humani vl̓ modicecomp̄hendi: vix aūt ſapientibꝰ viris. cum ſe vigore animi ꝙͣtum licuerit de corꝑe remouerūt: intellectū hmōi⁊ id quoqꝫ interdū. velut in altiſſimis tenebris rapidiſſimo choruſcamine lumen candidū intermicās ¶ Ex libro lactācii de falſa religionē. Om̄s quoqꝫ ſibille vnūdeū p̄dicaſſe inueniūtur. Maxime aūt erithrea q̄ interceteras celebrior atqꝫ nobilior habet̉ ¶ Augꝰ contrav. hoſtiū genera. Ait ſiquidē illa que dicta eſt erithreavnus eſt deꝰ omnipotens. ſublimior vltra oīa que fecitſidera. Ip̄m ſolū qui eſt colite mundi creatorē. Qui honorant deū veꝝ. eternā vitā hereditabunt: perpetuo ſeculo inhabitantes ꝑadiſum ameniſſimū ortū. ¶ Ideꝫ inlibro de ciuitate dei. Plotinꝰ quoqꝫ ph̓s fugiendū eſſeinquit ad clariſſimā patriaꝫ. ⁊ ibi patere tibi oīa. Queigit̉ claſſis aut fuga niſi ſimilē deo fieri. ¶ ¶. XvI.Qualiter ad triū ꝑſonarū diſtinctōeꝫ vtrim.qꝫ apppinquauerūt. ¶ Idē li. viij.Um aūt ſapientie ſtudiū. in actōe vite ⁊ contemplatōe verſetur. Socrates in actiua exceluiſſe: pitagoras vero cōtemplatiue magis inſtitiſſe memorat̉. Proinde plato vtranqꝫ iungēdo ꝑfeciſſe laudatur philoſophiā: quā videlicet in tres parteſdiſtribuit. naturalē .ſ. rationalē. ⁊ moralē. fortaſſis aūtqui eū acutiꝰ atqꝫ veraciꝰ intellexiſſe ⁊ ſecuti eſſe laudātur: aliquid tale de deo ſenſerūt: vt in illo inueniatur etcauſa ſubſiſtendi. ⁊ ratio intelligendi. ⁊ ordo viuendi.Quoꝝ triū vnū ad naturalē. aliud ad rationalē. terciūad moralē ꝑtinere intelligit̉. Si em̄ homo ita creatuseſt: vt ꝑ id qd̓ in eo p̄cellit: attingat ad illud qd̓ cunctap̄cellit: vnū .ſ. veꝝ optimū deum: ſine quo nulla naturaſubſiſtit: nulla doctrina inſtruit: nullꝰ vſus expedit. Ipſe queratur vbi nobis ſecura ſunt oīa. ip̄e cernatur: vbinobis certa ſunt oīa. ip̄e diligatur vbi nobis recta ſūtomnia. Si ergo plato dei hmōi imitatorē. cognitoremamatorē dixit eſſe ſapientem: cuiꝰ ꝑticipatōe ſit beatꝰ.quid opus eſt diſcutere ceteros. Nulli nobis. ꝙͣ iſti. ꝓpius acceſſerūt ¶ Idem. Purphiriꝰ quoqꝫ platonicusprincipia reꝝ ait eſſe deū patrem ac deū filiū: quem vocat paternā mentem ſiue paternū intellectū: poſuit etiāterciū hoꝝ mediū: ¶ Idem contra. v. hoſtium genera.Mercuriꝰ porro ait in libro de verbo ꝑfectō: filiꝰ deibenedicte atqꝫ bone voluntatis eiꝰ. cuiꝰ nomē ore humano enarrari nō poteſt: de ſolo deo: dn̄s omnium eſt.hunc deus dilexit vnigenitū ſuū: bonꝰ em̄ viſus eſt: acpleniſſimꝰ oīm bonoꝝ ⁊ letatꝰ eſt. ſibilla quoqꝫ erithreaOmniū inquit conditorē. nutritorēqꝫ. qui dulcē ſpūmoībꝰ diſpōſuit: ⁊ ducē deum oīm fecit: deꝰ fidelibꝰ viriſhonorare dedit. ¶ Idem in li. de ciuitate dei. xi. Dīaduerterunt quideꝫ vt dictū eſt ſupradicti philoſophi tripertitā philoſophie eſſe diſciplinā: videlicet phiſicam.loycā. ⁊ ethicaꝫ. Et ꝙͣuis in his tribꝰ de ſancta trinitate nō credantur aliquid ẜm deū cogitaſſe. platōni tn̄ qͥhanc primꝰ diuiſionem fertur repiſſe: neqꝫ naturarumoīm niſi deꝰ viſus eſt auctor: nec intelligētie dator. necamoris quo bene beateqꝫ viuit̉ inſpirator. Sicut autēcū de natura reꝝ. ⁊ ratione indagande veritatis. et define boni. ad quē oīa que agimuſ referenda ſunt. diuer

ſi diuerſa ſentiāt: In his tn̄ tribꝰ queſtionibꝰ oīs eoruꝫintentio verſatur. Itaqꝫ cū in qualibet eaꝝ quid qͥſqꝫſectetur: multiplex ſit opinionū diſcrepātia. Eſſe tn̄ aliquā nature cauſam. ſcientie formā: vite ſummaꝫ: nemocunctatur. Tria quoqꝫ in quolibet hoīe artifice ſpectātur: vt opus aliquid ab eo efficiatur .ſ. natura. doctrīa.⁊ vſus. Natura ingenio. Doctrina ſcientia. Uſus fructu diiudicandꝰ eſt. Ex his ergo ꝓpter beatā vitā obtinendā: illa triꝑtita a philoſophis inuenta eſt diſciplinaNaturalis ꝓpter naturā. Rationalis ꝓpter doctrinaꝫMoralis ꝓpter vſū: ſi ergo noſtra natura a nobis eētꝓfecto noſtra ⁊ nos ſapientiā genuiſſemꝰ. Nec eā aliūde .i. doctrina diſcendo percipe curaremꝰ. Amor quoqꝫ nō ſter a nobis ꝓfectus ad nos relatus ad bene viuēdum ſufficeret: nec alio bono quo frueremur vllo indigeret. Nunc vero qꝛ natura noſtra vt ſit: deū habet auctoreꝫ: ꝓculdubio vt vera ſapiamꝰ: deū debemus habere doctorem: ⁊ vt beatiſſimū ſuauitatis intime largitorem. Nā ⁊ nos quidem in nobis imaginem agnoſcimꝰilliꝰ trinitatis ſūme: ⁊ ſi nō eqͣleꝫ: tn̄ adhuc reformatōeꝑficiendā vt ei ꝓxima ſit etiā ſimilitudīe. ¶ U. XVII.Ꝙ in trinitatis diſtinctōe defecerūt ¶ Gloſa ſuꝑ epiſtolā ad romanos primo.turalis videlicet rationis ductu. Notū em̄ deiTaqꝫ qd̓ notū eſt dei: manifeſtū eſt in illis: na.hoc eſſe dicimꝰ: quod ex huiꝰ mundi diſpoſitōe⁊ naturali ratōe aſſequi poſſumꝰ: ⁊ illi quidem philoſophi nobiles quoquo modo creaturas interrogantes decreatore queſierūt. om̄iqꝫ ſpecie ac diſpoſitōe qͣſi vocereſpondente: ex arte artificem cognouerūt. Sic eius inuiſibilia ꝑ ea q̄ facta ſunt intellectu ꝯſpexerunt: quia .ſ.ex ꝑpetuitate creaturaꝝ eiꝰ eternitatē: ⁊ ex magnitudine om̄ipotentiā. ⁊ ex gubernatōe virtutem vel bonitatem ⁊ hmōi intellexerūt. Quidā āt in illis verbis apl̓ivolunt ꝑ inuiſibilia patrem intelligi: ꝑ virtutem vero filium: ꝑ diuinitatem ſpūmſanctū. Sed beatꝰ auguſtinꝰphiloſophos vſqꝫ ad tercie ꝑſone noticiā .ſ. ſpūſſanctinō ꝑtigiſſe dicit. Ubi de tercio ſigno in quo defecerūtmagi pharaonis diſſerit. Magi em̄ inquit n̄ in primoaut ſecundo ſigno defecerūt: qꝛ ſummi gentiū philoſophi de thogaton .i. ſummo patre ⁊ de noy .ſ. eiꝰ mentephiloſophati ſunt. Sed in tercio ſigno nō p̄ualueruntmagi: qꝛ vſqꝫ ad terciā ꝑſonā nō valuerūt venire philoſophi. Itaqꝫ dicimꝰ eos hāc ſumme trinitatis diſtinctionē quā fides catholica ꝓfitetur: nullatenꝰ habuiſſevel habere potuiſſe: abſqꝫ doctrine vel interne inſpirationis reuelatōe. Reuelauit aūt illis deus ꝑ oꝑa virtutem: nō ꝑ doctrinam vel inſpirationem. Uiderūt ergode longinquo veritatem: ſed nō appropinquauerūt ꝑhumilitatem. Nō igit̉ has tres ꝑſonas ideo dicunturintellexiſſe ꝙ eas diſtincte ⁊ veraciter ⁊ ꝓprie intellexerunt: ſed qm̄ illa tria: que tribus illis perſonis in ſacraſcriptura frequenter diſtinctim ac ſeꝑabiliter attribuiſolent .ſ. potentiā ſapientiā bonitateꝫ in deo eſſe cognorunt. Potentia ſiquideꝫ attribuit̉ patri: ſapientia filiobonitas vero ſpūiſancto. Sicut aut ex motibꝰ ⁊ adminiſtratōe corꝑis aīam intelligis licet inuiſibilem: ſic etilli ex totius mundi adminiſtratōe ac regimine creaturarum oīm creatorē intellexerūt. Un̄ ⁊ apl̓s eos inexcuſabiles dicit quos non latuit veritas: ⁊ in eis ꝑſeue¶ A.rauit iniquitas.XVILI.Qualiter etiā circa mundi originē errauerūtHelinandus in cronicis libro primo.N principio igitur creauit deus celū et terrā¶ Hic conuincitur epicurꝰ qui dicit mundū caſu factum. ſi em̄ caſus mundū fecit: cur nō alquando domū facit: vel aliquid tale: quod minus eſt ꝙͣmundū facere. Item ſi caſus hoc fecit: ergo aliq̄ cauſe