Prologus

adhuc in fecibꝰ carnis ſue iacet eiuſdē ſordibꝰ obuoluta. quadā tn̄ ſpūali ſuauitate in mūdi creatorē ac rectorem afficior. qꝛ ipſum maiori veneratōe ac reuerentiaꝓſequor. cū ipſiꝰ creature magnitudinē ſimul ⁊ pulcritudinem eiuſqꝫ ꝑmanentiā intueor. Ipſa nanqꝫ mensplerūqꝫ paululū a p̄fatis cogitationū ⁊ affectionum fecibus ſe erigēs. ⁊ in ſpeculatōis lucem. vt poteſt. aſſurgens. quaſi de quodam eminēti loco totius mundi magnitudineꝫ vno ictu ꝯſiderat. infinita loca diuerſis creature generibꝰ repleta intra ſe continentē. Euū quoqꝫtotius mundi videlicet a principio vſqꝫ nunc quodamaſpectu nichilominꝰ conſpicit. ibiqꝫ tꝑa omnia ꝑ diuerſas generationū ſucceſſiones reꝝ mutatōes continētiaquaſi ſub quadā linea comp̄hendit. Et inde ſaltē intuitu fidei. ad cogitandū vtcunqꝫ creatoris ipſiꝰ magnitudinem pulcritudinē atqꝫ perpetuitatē aſcendit. Ipſenanqꝫ mundꝰ ſpacioſitate locoꝝ imitatur pro moduloſuo creatoriſ immenſitatē. Uarietate ſpecieꝝ ipſiꝰ pulcritudinem. ꝓlixitatē temporū eiꝰ eternitatē. Hec autēipſa tꝑalis pulcritudo. que reꝝ trāſitū ac ſucceſſu peragitur. hiſtorica narratōe comp̄hendit̉. q̄ ab initio mūdivſqꝫ ad finē in hoc oꝑe deſcribit̉ pleniſſime ¶ c. VI¶ Apologia de vniuerſitate ſcientiarūI quis aut p̄ſumptionis me velit arguere. ꝙego. non dicam. in om̄i facultate vel arte. ſednec in vna quidē ſatis edoctꝰ. auſus ſim etiāhuic operi diuiſiones omniū ſcientiaꝝ ⁊ artiū materiāqꝫ ⁊ ordinem ſingulaꝝ tam diligenter inſerere. audiatiteꝝ me̓ nō per modū autoris ſed excerptoris vbiqꝫ ꝓcedere. nec circa difficultates quarūlibet artiū enucliādas ꝓpoſitum meum inſtituiſſe. Sed leuia quedā ⁊ plana de ſingulis memorieqꝫ vtilia. ſub breuitate quadā.vt cetera. poſuiſſe. In quibuſ etſi forſan aliqua ſunt q̄nō multū expediat ſcire. qn̄qꝫ tamen hec ipſa turpe eſtignorare. ⁊ quia ſuccedentibꝰ facile de memoria elabūtur. Michi quidē viſuꝫ eſt. etiā hoꝝ memoriale qd̓dācompendioſum. inter cetera que hoc oꝑe continent̉. ordine cōgruo ponere. ad qd̓ pro loco ⁊ tempore oportuno ſtudioſi lectoris animꝰ valeat recurrere. Ad hoc autem ipſum noſtroꝝ ſtudiis prouocatus ſum. yſidori videlicet hiſpalenſis ⁊ hugonis atqꝫ richardi pariſienẜ.Quoꝝ primus in libro ethimologiaꝝ inter cetera dequibus agit. etiā de vna quaqꝫ ſciētia pauca breuitertangit. Secundꝰ in libro didaſcolicon ſcientiā generaliter diuidit. ſingularūqꝫ materiam breuiter deſcribit.Et tercius qui dicit̉ in libro exerptionū ideꝫ facit. Uerum quoniā om̄s hi de ſingulis tranſeundo breuiſſimetangunt. hac de cauſa etiā ad libros ph̓oꝝ diuerti quide his omnibꝰ latiꝰ ⁊ diffuſiꝰ agunt. indeqꝫ pauca notabilia breniter exerpſi. que p̄dictorum catholicorū dictis. vt potui. cōpetenter adieci. Accedit ad hoc ꝙ omnes artes diuine ſcientie tanꝙͣ regine famulant̉. vnde⁊ ille que liberales vocant̉. plerūqꝫ in aſſertōe eccleſiaſtici dogmatis aſſumuntur. Hinc beatꝰ petrus apl̓s inepiſtola quadā itinerario clementis adiuncta ſic loquitur. Cū inquit ex diuinis ſcripturis integrā quis ⁊ firmam regulā ſuſceꝑit veritatis. abſurdum nō erit. ſi aliquid etiā ex eruditione ac liberalibꝰ ſtudiis que fortein puericia attigit. ad aſſertiouē veri dogmatis ꝯferatIta tn̄ vt vbi vera didicit. fl̓a ⁊ ſil̓ata declinet. ¶ VIII.¶ Apologia de dictis ph̓orū et poetarū.E quis aūt redarguendū me putet. eo ꝙ multa de gentiliū philoſophoꝝ .ſ. ⁊ poetaꝝ librisnōnulla etiā de quibuſdā apocrifis ī hoc oꝑepoſuerim. alioquin ⁊ apl̓os redarguere poterit. qui exvtroqꝫ genere nōnulla in epl̓is ſuis teſtimonia vſurpauerunt. Nā. verbi gratia. paulꝰ in epl̓a ad corinthiosmenandri cōmici ſenariū poſuit dicens. Corrūpunt bonos mores colloquia praua. Idē ad titū ſcribens epy-

menidis poete verſiculū inducit dicens. Cretēſes ſemper mendaces male beſtie ventris pigri. Idē etiā apd̓athenienſes in martis curia diſputās arati poete teſtimonio vtitur de deo dicentis. Ipſius igitur ⁊ genꝰ ſumus. Hinc beatꝰ hieronimꝰ cuidā huiuſcemodi calumniatori ſuo videlicet magno oratori romano ꝑ epl̓amſic reſpondit. queris ait cur in opuſculis noſtris ſecularium interdū litteraꝝ exempla ponamꝰ. candorēqꝫ eccleſie ethnicoꝝ ſordibꝰ polluamꝰ. reſponſum breuiterhabeto. nunꝙͣ hec quereres. niſi te tullius totum poſſideret. ſi ſcripturas ſanctas legeres. ⁊ eaꝝ interpretesobmiſſo vulcacio euolueres. Nā ⁊ in moyſe ⁊ in ꝓphetarum voluminibꝰ ⁊ epiſtolis pauli quedam de librisgentiliū aſſumpta ſūt In deuteronomio quoqꝫ dn̄i voce p̄cipitur. mulieris captiue radendū eſſe caput ⁊ ſuꝑcilia. om̄eſqꝫ pilos ⁊ vngues corꝑis amputandos ⁊ ſiceam habendā ꝯiugio. Quid ergo mirum. ſi ego etiamſapientiā ꝓpter eloquii venuſtatē ⁊ membroꝝ pulcritudinem de ancilla atqꝫ captiua iſraelitem facere cupio.Et ſi quid mortifeꝝ eſt ydolatrie vel voluptatis erroris ⁊ libidinū p̄cido ⁊ abrado. mixtuſqꝫ puriſſimo corpori immaculatos dn̄o ſabaoth filios ex ea genero. hechieronimi ſunt. Ego quidē non ignoro philoſophos inter multa dixiſſe ꝯtraria maxime de reꝝ natura. Uerbi gratia. Uerem quidā nature calide eſſe poſuerunt.vt areſtotiles ⁊ auicenna. Quidaꝫ vero gelide. vt ſeneca. Uenena quoqꝫ ſerpentū quidā frigida eſſe dicunt.vt yſidorus. Quidā vero calida. vt auicenna. Sed qm̄in iſtis ⁊ in alijs hmōi vtralibet pars ꝯtradictōis abſqꝫ fidei noſtre ꝑiculo poteſt credi vel diſcredi. Lectorēadmoneo. ne forſan abhorreat. ſi quas hmōi cōtrarietates ſub diuerſoꝝ autoꝝ nominibusⁱ in pleriſqꝫ locishuiꝰ oꝑis inſertas inueniat. p̄ſertim cū ego iā ꝓfeſſusſim in hoc oꝑe me nō tractatoris ſed exerptoris morēgerere. Ideoqꝫ non magnoꝑe laboraſſe dicta phōrumad concordiā redigere. ſed ꝙͣtum de vnaquaqꝫ re quilibet eoꝝ ſenſerit aut ſcripſerit recitare. lectoriſ arbitriorelinquēdo cuiꝰ ſententie potiꝰ debeat adherere. Quiavero plerūqꝫ etiā medici in medicinaꝝ ſimpliciū complexionibuſ ⁊ qualitatū gradibꝰ diſſentire vident̉. Sciendū eſt ꝙ ẜm diuerſitates regionū etiā complexioneshominū ⁊ animaliū ceterorūqꝫ terrenaſcentiū variant̉ita vt aliqua eiuſdē generis res alicubi ſit antidotū etalibi venenū. Nā. verbi gratia. papauer nigruꝫ in medicoꝝ libris venenum eſſe ſcribitur. qd̓ tn̄ apud nos incibū aſſumitur. Sicut etiā extremitas caude cerui abauicenna ⁊ razi venenū eē cōputatur. qd̓ a regionis noſtre militibꝰ ꝯſtanter negatur ¶ A IX.¶ Apologia de apochriphisUod aūt ſuꝑius dictum eſt de gentiliū librisIidem etiā dici poteſt de apochriphis. cū eniꝫneutri apud xp̄i eccleſiā in autoritate habeantur. Ex vtriſqꝫ tn̄ vt dictū eſt quedā ab apl̓is in nouoteſtamento teſtimonia vſurpantur. verbi gratia. de magis pharaonis loquēs paulꝰ ad thimo. ita ſcribit. Quēadmodū iamnes ⁊ mambres reſtiterūt moyſi. ita ⁊ hiſcilicet heretici reſiſtūt veritati. Que vtiqꝫ magoꝝ nomina nō inuenit apl̓s in diuinis libris. ſꝫ apochriphisvt dicitur in gloſa. Iudas quoqꝫ in canonica ſua d̓ malis hominibꝰ loquens ſic ſcribit. Prophetizauit de hiſaūt ſeptimꝰ ab adam enoch ⁊cꝭ. qui tn̄ libri enoch interapochripha computantur Nec hoc dico ꝙ velim apochriphis. qd̓ nimie p̄ſumptionis eſſet. autoritatē dareſed quia licet. vt opinor ea legere ⁊ etiaꝫ credere quenon ſunt cōtra fidem catholica licet nō habeāt veritatis certitudinem Quedā em̄ reputantur apochriphaquia veritati aduerſantur vt ſūt libri hereticoꝝ Quedam vero quia autores eoꝝ ignorantur licet purā veritatem contineant vt eſt euangeliū nazareoꝝ Quedā