De re militari Liber QuartusVltis quoqꝫ ſignis & de trāquillo procellæ: & de tempeſtatibusſerena produntur: quæ uelut ī ſpeculo lunæ orbis oſtēdit. Ruhicundus enī color uētos. Ceruleus indicat pluuias. Ex utroqꝫcōmixtus nubes & furentes procellas. Lætus orbis ac lucidusſerenitatē nauigiis repromittit: quā geſtat in uultu. Præcipue ſiqͣrto ortuneqꝫ obtuſis cornibus rutila: neqꝫ īfuſo fuerit humore fuſcata. Sol quoqꝫexoriens: uel diem cōdens intereſt utrum æqualibus gaudeat radiis: an obiecta nube uarietur. Vtrum ſolido ſplendore fulgidus: an uentis urgenti-bus igneus: neue pallidus uel pluuia ſit impendente maculoſus. Aer uero& mare ipſum: nubiumqꝫ magnitudo: uel ſpecies ſollicitos inſtruit nautasAliquanta ab auibus: aliquanta ſignificantur a piſcibus: quæ Virg. in georgicis diuino pene compræhendit ingenio. Et Varro in libris naualibus diligenter excoluit. Hæc gubernatores ſeſe ſcire profitētur. Sed eatenus quatenus eos peritiæ uſus inſtruit: non altior doctrina firmauit.De æſtuariis hoc eſt de reumnate:Lementum pelagi tertia pars mundi eſt: quæ præter uentoꝝflatum ſuo quoqꝫ ſpiramīe: motūqꝫ uegetatur. Nam certis horis diebus pariter: ac noctibus æſtu quodam: quod reuma uo-cant: ultro citroqꝫ ꝑcurrit: & more currentium fluminū nūcexundat in terras: nunc refluit in altitudinem ſuam. Hæc reciprocantis meatus ambiguitas curſus nauium ſecunda adiuuat: retardat aduerſa: quæ dimicaturomagna ſunt cautione uitanda. Neqꝫ enim auxilioremorū reumatis impetus uincitur: cui interdum cedit & uentus. Et quoniam in diuerſis regionibus diuerſo lunæ creſcentis: minuentiſqꝫ ſtatu horis certis iſta uariantur. Ideo prælium nauale geſturus conſuetudinem pelagi: uel loci ante congreſſum debet agnoſcere.De locorum notitia: ſiue remigibus.Auticorum gubernatorūqꝫ ſolertia eſt loca: in quibus nauigatur: portuſqꝫ cognoſcere: ut infeſta proeminentibus: uel laten-tibus ſcopulis uadoſa: ac ſicca uitentur. Tātum enim ſecuritasmaior eſt: quantum mare altius fuerit. In nautis diligentia. Ingubernatoribus peritia. la remigibus uirtus eligitur. Propter-ea quia naualis pugna tranquilio cōmittit̉ mari: Liburnarūqꝫ moles nonuentoꝝ flatibus: ſed remoꝝ pulſu aduerſarios percutit roſtris. Eorumqꝫrurſus impetus uitat: in quo opere lacerti remigum & ars clauum regētismagiſtri uictoriam præſtat.De telis tormentiſqꝫ naualibus.Vlta quidē armorum genera prælium terreſtre deſiderat. Sednauale certamen non folū plures armoꝝ ſpēs: uerū ēt machi-nas & tormēta flagitat tanꝗͣ in muris dimicetur & turribus.