Flauii Vegetii RenatiQuibus menſibus tutius nauigetur.Equitur menſium dierūqꝫ tractatus. Neqꝫ enim ītegro annouis: atqꝫ acerbitas maris patitur nauigantes. Sed quidam menſes aptiſſimi quidam dubii. Reliꝗ claſſibus intractabiles ſuntlege naturæ phanitis de curſu id eſt poſt ortum pliadum a dievi. kil. Iunii uſqꝫ in arcturi ortum. i. in diem. xiii. kal. octobrisſecura nauigatio creditur: quia æſtatis beneficio uentorum aterbitas mi-tigatur. Poſt hoc tempus uſqꝫ in tertium idus nouembris incerta nauiga-tio eſt: & diſcrimini ꝓpior. Propterea quia poſt ſeptembris idus oritur arcturus uehementiſſimū ſidus. Octauo kal. octobris æquinoctialis euenitacerba tempeſtas. Circa nonas uero octobris hædi pluuiales. quinto iduseiuſdem taurus. A nouembris aūt mēſe crebris tempeſtatibus nauigia cō-turbat uirgiliaꝝ hyemalis occaſus. Ex die igitur tertio iduum nouembrisuſqꝫ in diem ſextū iduū martis: maria claudūtur. Nam lux minima: noxqꝫꝓlixa: nubium denſitas aeris obſcuritas. Ventoꝝ hymbriū uel niuium geminata ſæuitia non ſolum claſſes a pelago: ſed etiam cōmeantes a terreſtriitinere deturbat. Poſt natale uero ut ita dicam qui ſolēni certamine publicoqꝫ ſpectaculo multaꝝ gentium celebratur plurimoꝝ ſiderū: ipſiuſqꝫ tēporis ratione uſqꝫ in idus maias periculoſe maria tentantur non ꝙ nego-ciatoꝝ ceſſet induſtria: ſed quia maior adhibenda eſt cautela: quādo exercitus nauigat cū liburnis: ꝗͣ cum priuatoꝝ mercium feſtinat audacia.Quēadmodum tempeſtatumobſeruanda ſunt ſigna.Ræteres aliorum ortus: occaſuſqꝫ ſiderum tempeſtates uehe-mentiſſimas commouent in quibus licet certi dies auctorumatteſtatione ſignentur: tamen quia diuerſis caſibus aliquandomutantur: & quod confitendum eſt cæleſtes cauſas humanaconditio ad plenum noſſe prohibetur. Ideo/ nauticæ obſeruationis curam trifariam diuidunt. Aut enim circa diem ſtatutum: aut anteuel poſtea tempeſtates fieri compertum eſt. Vnde præcedētes progymnazon: naſcentes die ſolenni gymnazon ſubſequētes Metagymazon græcouocabulo nuncuparunt. Sed omnia numerare nominatim aut ineptumuidetur: aut longum cum auctores plurimi non ſolum menſium: ſed etiadierum rationem diligenter expreſſerint. Tranſituſqꝫ ſiderum: quos planetas uocant cum præſcripto curſu diei arbitrio creatoris ſuſcipiunt ſigna:uel deſerunt: frequenter aſſolent ſerena turbare. Inter luniorum aūt diestempeſtatibus pkenos: & nauigatiōibus ꝗͣ maxime metuendos non folumperitiæ ratio: fed etiam uulgi uſus intelligit.De pronoſticis: quibus noſciturſerenitas: & turbatio aeris.
tiſide r̄liprer