abſqꝫ cooperatione eorum illa vſuraria preſtatiominime facta eſſet. Addit tn̄ Archi .ſ. vnū notabile de iſtis mediatoribꝰ. ꝙ ſi ſunt mediatores in cābijs illicitis ⁊ vſurarijs: exercere nō valent illaꝫ artem: niſi cum damnatōne. niſi forte cū facerent: intendendo vt ꝓuideat̉ neceſſitatibꝰ accipiētis ſubcambio. Secꝰ ſi in ſuipſius vtilitatē vt inde lucrētur. vt cōiter fit.¶ Utrum aūt ſocij ad vſuram: vel factores ſtantes ad mutuandū in ꝑſonam vſurariorum: ita ꝙapud eos reſidet quaſi principalis auctoritas dn̄orum ſuoꝝ: reſtituere teneant̉? Rn̄. de huiuſmodifactoribꝰ ⁊ principalibꝰ dicendū eſt vt sͣ. de ꝓſonetis. Et hoc ſi cooꝑati ſūt ad exactiōeꝫ vſuraꝝ. Secus autē ſi ſolum cooꝑati ſunt vt mutuum detur:qꝛ in mutuo damnū nō datur ꝓximo: ſꝫ in exactione vſurarum. Et ideo ſeruitores qui ad ſolā actualem ⁊ manualeꝫ traditōnem mancipati ſunt: itaꝙ ipſi nō taxāt precium vſuraꝝ: aut ꝯtractuū impiorum: nec cum eis ꝯtrahitur pactum vel vſura.qͣꝫuis ipſis p̄ſentibus et pecuniaꝫ tradentibꝰ fiat:mortaliter peccant: ⁊ tenent̉ ad id qd̓ de vſuris habuer̄t. Adde tn̄ quod ſingulariter notat Monal.in ſum. ꝙ dantes pecuniam. d. ſui ad vſurā de eiꝰgenerali mandato. vicꝫ. ꝙ mutuent pecuniam advſuram ſub eius nomine: tales quidem miniſtri.tanꝙͣ principales in hoc reſtituere tenent̉ domīonō reſtituente: eo ꝙ in eoꝝ optione erat mutuare⁊ nō mutuare. Sed ſi tales de ſpeciali mādato domini dicentis. Mutuate Petro ad vſuram. x. lib.nomine meo: licet peccent: nō tamen tenent̉ ad reſtitutōneꝫ. Et hāc opi. ſequit̉ Io. de li. ⁊ Lap. Io.tn̄ an̄. dicit ꝙ iſti puri miniſtri vſurarioꝝ ſalariuꝫqd̓ habent ex tali exercitio pauperibꝰ debēt erogare: cum ſit turpe lucrum: niſi vſurarius nō eēt ſoluendo: quia tūc dꝫ dari creditoribus. Et dicti miniſtri ſimiliter incurrūt penas. c. qꝛ in om̄ibus. extra de vſur. Nihil em̄ refert: ſiue ꝓprio nomine ſiue alieno quis exerceat vſuraꝫ. Hoc idem voluitLap̄. Pene tn̄ que imponunt̉ ꝓpter negligentiamreſtituendi vſuras. puta. ꝙ eoꝝ ꝯfeſſiones nō audiant̉: ⁊ ꝙ nō ſepeliant̉ et ꝙ nō valeat teſtm̄ eoruꝫnō ligant. Idem Ge.¶ Utrum aūt aduocati ⁊ ꝓcuratores fauētes vſurarijs in iudicio vel extra reſtituere teneant̉. Rn̄.Inno. ⁊ Ho. in. c. Michael. de vſur. et Archi. inc. ſi quis oblitus. xiiij. q. iiij. ꝙ ſic: qn̄ ſcientes eē cōtractus vſurarios fauēt eis cū effectu. Debent em̄eſſe exꝑti in talibꝰ: cū multotiens eis porriganturcarte apꝑentes iuſte ⁊ non de ꝯtractibꝰ vſurarijs:cum tn̄ ſint. Idem Sco. in. iiij. qui addit ꝙ defendentes ſciēter cām iniuſtā: nō ſolū tenent̉ parti leſe: ſꝫ etiā tenent̉ parti quā defendūt ſalariū reſtituere. Qd̓ verū eſt etiā qn̄ ꝑ ignorantiā: vel negligētiam ꝑs damnificat̉. Et idem de iudice.Utrū inducens volentē gratis mutuare vl̓ iuſte ꝯtrahere. vt mutuet ſub vſuris. et illicite cōtrahat reſtituere teneat̉. Rn̄. ẜm Rod̓. ꝙ ſic: cū indebite impediat vtilitatē ꝓximi.¶ Utrū ſocij vſurarioꝝ. famuli ſeruitores. filij qͥꝓ patribus. dominis. ant ſocijs exercuerūt fenusReſtitutio. ix. Fo. CCXV.poſſint illis inuitis ad quantitatē acquiſite vſure:pecuniā ſurriꝑe ⁊ reſtituere? Rn̄. s. Ber. ꝙ ſic ẜmquoſdā. qꝛ iuſtū eſſe videt̉: vt q̄ illorū cā iniuſte ablata ſunt ꝑ fenus: de lege nature licentiā hēant illaſatiſfacere: ne ipſi de ꝓprio ſatiſfacere teneant̉. Etintelligit s. Ber. hoc verū in foro ꝯſcīe. dūmō nullum de illis ſeptē inconuenientibꝰ ſequat̉ q̄ poſitaſunt sͣ. Familia. Ad hoc facit qd̓ notat Ale. lom. ꝙvxor viuēte viro pōt ip̄o igͦrāte reſtituere qd̓ ille tenet̉. qꝛ lꝫ nō ſit dn̄a rerū mariti. tn̄ eſt data in aduitoriū viro. cuius ſaluteꝫ ꝓcurare tenet̉. Et iō ſicutde bonis ꝓprijs viri tanqͣꝫ de bonis ꝓprijs pōt facere elemoſynam ignorāte viro ⁊ nō ꝓhibente. qꝛ ſicagit cām viri: ita eodē mō facere p̄t reſtōꝫ. Et ſi reſtituat viro ſciēte ⁊ nō cōtradicēte. tutius facit. Siaūt vir ſciat ⁊ cōtradicat vxor tenet̉ non reſtituereqꝛ etiā al̓s nō tenet̉ ad illud bonum ex neceſſitate.Pro furto aūt viri an̄ teneat̉: vide sͣ. Furtū. Prop̄dictis optime facit qd̓ notat Bal. in. l. etiā. C. defideicō. vbi tenet ꝙ tutor ⁊ executor teſtamēti pn̄treſtituere vſurā: vel alia mala ablata ſine ſpāli mādato. qꝛ dicūt̉ facere ex neceſſitate. allegat glo. quādicit ſingularē in. l. p̄ſes. C. de tranſaxt. qꝛ intereſtpupilli talē pecuniā nō habere.¶ Quid aut de mercatoribꝰ vnius ciuitatis qͥ frequēter ſolent eſſe mediatores mercatorū aliarū ciuitatū ad ꝓcurandū venditionē ſuarū merciū: qͣsad eos tranſmittūt. Et cōiter tales mediatores ſibi retinēt vnū florenū ꝓ centenario qͣſi ꝓ ſuo labore ſine alia cōuentōe facta inter eos. Et ſic verſa vice. An liceat? Rn̄. Archi. flo. ꝙ cum hoc ſit de cōimore mercatorū in rōne fundatū nō apparet illicitum. veruꝫ ſi on̄dunt tales mediatores ꝑ lr̄as: velverba velle gratis ⁊ rōne amicicie in hmōi ſeruiremercatoribꝰ aliorum locorum. cum ⁊ ipſi eis ſeruiant verſa vice gratis in ſil̓ibus. tunc non liceret occulte aliquid vel p̄cium laboris acciꝑe: puta. dicendo eorum mercimonia vēdidiſſe centū ⁊ vno flor̄.et illum vnū ſibi retinēdo ꝓ ſuo labore. Fraus eſtem̄ ⁊ dolus ex amicitia oſtendere velle gratis ſeruire. et occulte exinde precium laboris extorquere.¶ Utrum lucrum factum ex pecunia: quaꝫ quismutuo accepit nomine domini ſui ſit ipſius dn̄i:aut famuli accipiētis? Rn̄. s. Ber. ẜm Sco. ꝙ eſtdomini ⁊ nō famuli: cui tamen dominus teneturprouidere de competenti ſalario pro induſtria ſuaEt hoc veruꝫ qn̄ ille famulus ita pauper eſt ꝙ nōpoſſet reſtituere creditoribus ſi pecuniam acceptānomine. d. ſui amiſiſſet. Secus ſi diues eſſet. ⁊ nonintendiſſet dominum ſuuꝫ damnificari debere examiſſione dicte pecunie. ſeu periculo ſibi proueniente quōcunqꝫ. quam pecuniam ſub nomine. d.ſui ideo accepit mutuo. quia ſub nomine ſuo nonreperiſſet. Hoc autem caſu dictum lucrum ſuū ē.qꝛ pecunia non ſic ſtat ſui dn̄i periculo ſicut in primo caſu.¶ Quid aūt de cōmunitatibus vel collegijs dantibus pecuniam ad vſuram. Nunquid omnes etſinguli ſunt vſurarij ⁊ teneantur ad reſtitutionemRn̄. ẜm Ray. ꝙ ſic .ſ. oēs illi quorū aucͣtate vel cōſenſu fit: arg. extra de vſur. conqueſtus. ⁊. vij. q. j.nn iiij