Pena¶ Utrum xp̄iani tenent̉ ſoluere pedagia ſaracenis? Rn̄. ẜm Ray. Si tranſeant ꝑ terras eorū tēpore treuge. Et ipſi ſaraceni defendant eos a latronibus ⁊ huiuſmodi: xp̄iani tenent̉ eis ẜm ſtatutū ⁊pactum: ⁊ ſubtrahendo tenerent̉ ad reſtitutioneꝫNam fides hoſti ſeruanda eſt. Addit tamen. v̓ v̓.ꝙ de pacto. ſi interueniat: planum eſt. Sed de ſtatuto eſt diſtinguēdum. nam ꝑ ſtatuta illorum quiꝑ vim occupauerunt. ⁊ tenent terram que aliquādo fuit xp̄ianorum: cum ipſi ſint malefidei poſſeſſores: non obligant̉ fideles: niſi ſponte ꝯſenſerint:vel ſe ſubiecerint huiuſmodi ſtatutis. Secus de illis ſaracenis qui non ſunt violenti poſſeſſores terrarum quas tenent: quia ab huiuſmodi pedagijsfraudari nō debēt ab aliquo etiā xp̄iano tranſeunte. Si v̓o tranſeant tempore guerre. aut quandocunqꝫ cum mercibus prohibitis. non tenentur eisad pedagia. Hoſti. tamen dicit. non puto ꝙ chriſtiani teneant̉ ad ſoluenduꝫ hec paganis. Et hocvidet̉ verius: niſi pactum preceſſiſſet: nō coacte factum vel metu. veruntamen ſi volunt xp̄iani abere cōmoditatem terre ſaracenorū: oportet ſoluant: quia nec aliter ſaraceni ipſorum trāſiꝰ cum ſuſtinerent. De imponentibus vel exigenˢ ibus pedagia clericis. ⁊ de multis alijs circa hꝰ. ne materiāvide ſingularia sͣ. Excōicatione. ix. ⁊ .jͣ. PriuilegiūEt quis poſſit concedere immunitatem in his. vide ibi.Ena. Utrū iudex eccleſiaſticus poſſit imponere penam pecuniariam? Rn̄. ẜm Panor. in. c. licetde penis diſtinguendo ꝙ aut iudex eccleſiaſticusvult facere hoc mulctando: aut penam diffinitiueimponendo. Primo caſu. dicendum eſt ꝙ ſic: quiailla magis timet̉: maxime quia pena certa non eſtſtatuta a iure pro contumacia arcenda. vnde pōtimponere prout ſibi videtur: vt in. c. de cauſis. deoffi. deleg. Secundo caſu. quando vult imponerediffiniendo. Aut ſubeſt ſtatutum: vel conſuetudovt pro quolibet delicto imponatur pena pecuniaria. ⁊ non valet quia inſurgit diſſolutio. Nullamenim delinquens pertimeſcit culpam: cum ſperateam nūmis redimere. xj. q. iij. pauper. Aut ſubeſtſtatutum ſeu conſuetudo vt vltra penam iuris imponat̉ pena pecuniaria: ⁊ valet: dummodo non ꝓcedat ex radice cupiditatis. poteſt enim ep̄s adiuuare canonem apponēdo nouam penam: vt in. c.ij. de conſti. li. vj. Aut non ſubeſt ſtatutum vel conſuetudo. Et tunc: aut extra iudicium p̄latus vultexigere pecuniam ꝓ delicto. ⁊ non poteſt: quia certi modi ſunt in iure ſtatuti procedendi cōtra delinquenteꝫ. ſicut faciebant illi archidyaconi de quibꝰin. d. c. licet. qui extra iudicium ſine cauſe cognitione exigebant pecuniam pro delicto commiſſo. ⁊ ſuſtinebant criminoſos in delictis recepta pecunia.Aut vult iudex ꝓcedere iudicialiter. Et tunc ſi certa pena non eſt impoſita: poteſt imponere pecuniariam. Si v̓o eſt certa pena ſtatuta. ⁊ tūc ſi cū cauſe cognitione voluit illam temperare ꝓnunciādoet poteſt. Nam hoc videt̉ conceſſum cuilibet iudici cognoſcenti de crimine vt ex cauſa poſſit tēperare penam dum ꝓnunciat: ſed poſtqͣꝫ ꝓnunciauithoc nō poteſt: vt in. §. notandum. ij. q. iij. et in. l. j.ff. ad turpil. niſi poſſet diſpenſare ſuꝑ illo crimine:vt in. c. atſi clerici. de iudi. niſi eſſet mulcta impoſita. que poteſt ꝓpter inopiam rei etiaꝫ ex poſtfactotemperari vt eſt tex. notabilis in. l. illicitas. ff. de offi. preſi. Adde p̄dictis aliud dictum Panor. ꝙ vbipena nō eſt in iure exp̄ſſa. debet apponi ꝯſuetudinaria. Et ſi iudex excedit conſuetudinem dicit̉ excedere modum. ad hoc text. cum glo. in. l. hodie. ff.de penis. Sed ceſſante conſuetudine venit arbitraria.¶ Sed nunquid ep̄s poſſit imponere penam pecuniariam laico ſibi temporaliter nō ſubiecto? Io.an. poſt Hoſt. ſentit ꝙ nō. ſed debet eam facere infligi ꝑ iudicem ſecularē. Sed hoc dictuꝫ nō placetPanor. in. d. c. licꝫ. exquo eſt caſus in quo iudex eccleſiaſticus vendicat ſibi iuriſditionem in laicum:nō apparet rō quare in caſibꝰ p̄dictis non poſſit ſibi imponere penaꝫ pecuniariā: vt in. c. ſtatuimus.xvj. q. j. ⁊. xvij. q. iiij. quiſquis.¶ Quid aūt fiet de p̄dicta pecunia quam iudex eccleſiaſticus exigit in caſu licito? Hoſti. dicit ꝙ autex ſtatuto imponit̉ pena pecuniaria in caſibus ꝑnon habuerimiſſis. Et tūc poteſt iudex illam ſibi retinere. Autnon ſubeſt ſtatutum. ſed iudex ex officio ſuo in cada. C. de cōtrahen. ⁊ cōſibus in quibꝰ pōt. imponit penā pecuniariā. ⁊ tūcnijt ad multalicet poſſit ſibi retinere. tamen ſi vult euitare ſuſpitionem cupiditatis. debet deputare in piam caulas vel hn̄cuniaria: vt¶ Utrum pena appoſita in contractibus: poſſitexigi a parte ſeruante cōtractum? Rn̄. Panormi.poſt Innoc̄. in. c. ſuam. extra de penis ꝙ ſic. etiamin foro penitentiali. etiam ſi excedat intereſſe. dummodo nō fiat in fraudem vſurarum de quo infra.Uſura. .j.¶ Querit̉: pone. Quis eſt obligatus ad certā quātitatem pecunie: certo die ſub pena ſoluendā. Soluit partem talis debiti infra talem terminum. nūquid ad penam integram teneatur? Rn̄. Panor.vbi sͣ. ꝙ aut obligatio eſt diuidua: aut indiuidua.Et que dicat̉ obligatio diuidua. ⁊ que indiuiduavide Bart. plene in. l. ſtipulationes non diuidunIipſo iure pertur. ff. de ver. obli. Et ꝓprie illa obligatio dicitur dieclaratiua. vtxuidua. quando ſolutio partis affert tantam como¶ Querit̉ de. q.ditatem reſpectu partis. ſicut ſolutio totius reſpectu totius obligatōnis. Exemplum ꝓmiſi tibi ſcritant̉. Cuidet oprobere duos libros ſub certa pena. ⁊ ſcripſi tibi vnū.In hoc caſu pena tm̄ committitur pro parte: quiaiſta obligatio eſt diuidua. cum reſpectu partis habeas omnem cōmoditatem ipſius. Indiuidua v̓odicitur obligatio. quando ſolutō partis non afferttantam cōmoditatem reſpectu partis. ſicut tota renint. C. a cratſpectu totius. Exemplum ꝓmiſi tibi ſcribere vnūlibrum ſub pena. ſcripſi tibi medietatem hic penacommittit̉ in totum. quia ſcriptura medietatis nōaffert tantam cōmoditatem reſpectu partis. ſicuttota ſcriptura reſpectu totius. Ita dic in ſimilibꝰ.