gante iuramento: poſſit habere regreſſum? Dic ꝙnon: ſed debet ſeruare iuramentum. videsͣ. Dos.Adde p̄dictis quod ſingulariter notat Panor. inc non ſine. de arbi. vbi ponit iſtam regulam quaꝫdicit eſſe veriſſimam. ꝙ quantumcuūqꝫ iuramentum prohibeatur a quacunqꝫ lege etiam canonicavel diuina. tamen ſi nō continet in ſe peccatum. tenetur iurans obſeruare iuramentum. licet peccauerit in iurando. pro hoc facit. c. ⁊ ſi chriſtus. extraeodem.¶ An autem mulier que fecit donationem. ⁊ iurauit non contrauenire. ſuperueniētibus liberis poſſit reuocare? Uide sͣ. Donatio. j. ⁊. c. Emptio.Pramentum. j. Queeſt forma inrandi? Multe ſunt. Namolim in teſtamento veteri aliter iurabat̉aliter in teſtamento nouo. Et ẜm Bon̄. in. iij. diſ.xxxix. duplex eſt modus iurandi. ſcꝫ per prepoſitionem. per. ⁊ per prepoſitionem. in. Que autē ſit dif.ferentia. dicit ꝙ. per. magis dicit ipſam veritatemſub ratione teſtificantis ⁊ principantis. Prepoſitioautem .in. importat habitudinem diuine veritatisſub ratione teſtificantis et exemplantis. vnde ẜmrem idem eſt iurare in deum ⁊ per deum. Et dicere teſtis eſt mihi deus. Et ideo pōt dici. ꝙ dicere inconſcīa mea ſic eſt: vel in anima mea: eſt iuramentum. Et idem eſt in re. ſicut dicere ꝑ conſcīam meāet ꝑ animā meam.¶ Que exiguntur in iuramento vt recte fiat? Rn̄.tria. ſcꝫ veritas. iuſticia. ⁊ iudicium. Ueritas enimſemper debet adeſſe: vt ſcꝫ ſciat quis firmiter verūeſſe quod iurat. Iuſticia: vt ſcꝫ quod iuratur licitūſit ⁊ honeſtum. Iudicium. id eſt diſcreta deliberatio. vt ſcꝫ non iuret etiam verum: niſi ꝓpter neceſſitatem. ⁊ vtilitatē. de hoc dictū eſt sͣ. Iurare. Quedam tn̄ alia magis ſpecialiter requiruntur. que hisverſibus continent̉. Si iuramentum licitū vis diſcere: cerne. Quis. cui. quando. quid. ꝑ quod. cur.¶ Que eſt maior obligatio voti. vel iuramenti?ſt rmupi ptitetiſ ſuitRn̄. ẜm Tho. ſcd̓a ſcd̓e. q. lxxxix. Uotum ex ſui raſſet vltra dītione eſt magis obligatorium. Nam obligatio voduſa propterti cauſatur ex fidelitate. quaꝫ deo debemus. cuiustranſgreſſio infidelitatem ⁊ per conſequēs irreuerentiam continet. Obligatio autem iuramēti caua iiiiſatur ex reuerentia. quam debemus ei. ex qua tenemur ꝙ verificemus id quod per nomen eius promittimus. cuius tranſgreſſio continet irreuerentiam tm̄.¶ An autem viri poſſint irritare iuramenta vxorum? Rn̄. ẜm. v̓ v̓. nō: niſi ſint talia que vxor nonpōt implere ſine ſcandalo ⁊ p̄iudicio viri. de hoc videsͣ. Ieiunium.¶ Utrum in iuramentis poſſit diſpenſari? Rn̄ym Tho. vbi sͣ. In iuramentis promiſſorijs diſpēſari poteſt. ſicut in votis. vbi notandum. ꝙ illudquod cadit ſub iuramento promiſſorio. aliquandoeſt manifeſte peccatum. vel maioris boni impeditiuum. Et tale iuramentum diſpenſatōne non indget. Aliquādo eſt dubium. Utrum ſit licitum: velIuramentum. j. Fo. CLIIII.illicitum. proficuum: vel nociuum. aut ſimpliciteraut in aliquo caſu. Et in hoc poteſt quilibet epiſcopus diſpenſare. Cum v̓o promittitur aliquid ſubiuramento: quod eſt manifeſte licitum ⁊ vtile. Intali iuramento non videt̉ habere locum diſpenſatio: vel cōmutatio: niſi aliquid melius occurrat faciendum ad communem vtilitatem. Quod maxime videtur pertinere ad poteſtatem pape. qui habet curam vniuerſalis eccleſie. Similiter etiam etiuramenti abſoluta relaxatio. Adde qd̓ notat Directoria. li. ij. ꝙ papa quemlibet abſoluere poteſt aiuramento ex cauſa iuſta: puta. propter ſcandaluꝫintolerabile: vel ſi malum exemplum prorogetur.in multos claue nō errante. xv. q. vj. auctoritatem.Et diſpēſare poteſt in voto ⁊ illud cōmutare in aliud. quod magis ſit deo acceptum. ⁊ etiam in iuramento ex eiſdem cauſis. quia auctoritas ſuperiorisin omni iuramento eſt excepta. extra eo. venientesSed ſi aliquis vouet vel iurat aliquid quod liciteet honeſte ſeruari poteſt. nec ſubeſt cauſa. papa illd̓mutare non debet. Si tamen abſoluat aliquem tenet abſolutio. quia eſt ſupra ius poſitiuū. Et etiaꝫcontra ius diuinum poteſt diſpenſare. dum tamēcontra euangelium: vel articulos fidei non diſpen¶ Que autem ſit differentia inter papam et ep̄mquo ad diſpenſationem voti ⁊ iuramēti? Rn̄. ẜmPanor. in. c. propoſuit. de conceſ. preben. ꝙ epiſcopus non liberat ex toto a voto. ſed cōmutat in cauſam magis acceptam: vt extra de voto. c. j. Sed papa ex cauſa poteſt ex toto liberare: quemadmoduꝫpoteſt ipſe deus. quia veriſimile eſt ꝙ deus ex cauſa dederit poteſtatem ſuam inter homines vicarioſuo. al̓s non fuiſſet bonus pater fa. ſi dimiſiſſet gregem ſuum ſine paſtore. qui ex cauſa poſſet omnibꝰconſulere. Unde Ho. in. c. qͣꝫto. de tranſla. p̄la. dicit. Cum idem ſit dei ⁊ vicarij ſui conſiſtorum. poteſt papa fere omnia facere. que deus poteſt. clauenon errante. Nam generaliter dixit xp̄us Petro.Quodcunqꝫ liga. ⁊cͣ. Et qui totum dicit nihil excipit. Et idem dic circa iuramentum. Illud tamenpapa nō relaxat ſine cauſa: vt notabiliter dicit Inno. in. c. cum inter. de renun. ⁊ glo. in. c. qͣꝫto. de iureiuran. Ex quo infertur ꝙ cum papa ſine cā nonpoſſit alium a iuramento abſoluere: fortius nec ſeipſum. hec Panor.¶ Qualiter intelligitur illa auctoritas. xxij. q. v. c.iuramenti. ꝙ deus nō facit differentiam inter iuramentum. et ſimplicem loquelam? Rn̄. Panor. inꝓhemio decre. dicit ꝙͣ. deus nō facit differentiaminter illa duo. quando ſimplex loquela continet ꝑfidiam: vel mendacium: vt quia venit ad decipiendum. Et ſic proprie loquitur ille tex. iuramenti: vtputa. quia alius aliunde ſibi ꝓuidiſſet: niſi ipſe eiꝓmiſiſſet ⁊ hmōi: vel qn̄ ꝓmittens ex cā alia habebat illud facere ex debito.Oramentum. ij. Deiuramento vniuerſitatis ſiue alicuiusſocietatis. Aduertendum eſt ꝙ quando vniuerſitas alicuius ciuitatis vel collegij iura