alique creature: non ẜm ſe: ſed inꝙͣtum in eis diuina veritas manifeſtatur. Sicut iuramus per euāgelium. id eſt per deum: cuius veritas in euangelio manifeſtatur. et per ſanctos qui hanc veritateꝫcrediderunt. Alius quoqꝫ eſt modus iurandi perexecrationem: quando inducitur creatura aliquain qua diuinum iudiciuꝫ exerceatur: ſicut ſolet qͥsiurare per caput ſuum: aut per filium ſuum: ⁊ huiuſmodi. ꝙ autem dominus prohibuerit iurare ꝑcreaturas Mat. v. intelligitur prohibitum: ita ꝙeis exhibeatur reuerentia diuina. Sicut iudei perangelos et creaturas iurabant. Et eodē modo punitur clericus iurans per creaturam. xxij. qōne .j.clericum. et. c. ſi quis per capillum. Bon̄. auteꝫ iniij. diſtinctione. xxxix. dicit. ꝙ dominus prohibetiurare ꝑ creaturas: ẜm ꝙ ip̄e creature ẜm ſe ꝯſiderate in veritatis teſtimonium inuocant̉: qꝛ ſic crederetur ꝙ aliquid numīs eſſet in eis. Et hoc modo eſſet ibi ſuperſtitio: quia ei vltra debitum reuerentia exhiberetur. Sed iurare per creaturam relatam ad creatorem: hoc eſt prout relucet in ea veſtigiū diuine veritatis: ſic licitū eſt.¶ An iurans: non neceſſitate: ſed ioco aut leuitate peccet mortaliter?: videtur ꝙ ſic: quia facit cōtrapreceptum ſecunduꝫ decalogi ſcilicet. Non aſ. nomen dei inuanum. Sed omnis qui neceſſitate ceſſante: vel vtilitate iurat: aſſumit nomen dei inuanum. ergo ⁊cͣ. Item iuramentū debet habere trescomites. ſcilicet veritatem. iuſticiā. et iudiciū. xxij.qōne .j. et iurabunt. Sed iurans ex ioco: vel leuitate non habet iudicium in ſe. id eſt diſcretaꝫ deliberationem. vt ſcilicet non iuret etiam verum niſi ꝓpter neceſſitatem et vtilitatem. xxij. qōne. j. Ita etgo. Ergo tale iuramentum eſt illicitum: et periurium vocatur. xxij. qōne. ij. animaduertendū. Omne autem periurium eſt mortale peccatum. ergomortaliter peccat. Reſpon. ex notatis per Bon̄.vbi ſupra. ꝙ iurans verum: ꝙͣuis leuitate et iocovel huiuſmodi. non peccat mortaliter: nec diciturinuanum iurare ẜm eum: quia inuanuꝫ iurare eſſet: quando non ad finem illum propter quē principaliter inſtitutum eſt iuramentum quis inraſſꝫFinis autem eius eſt cōfirmatio veritatis: vel ẜmThomam iuramentum ordinatur principaliterad confirmationem dicti humani: quod idem eſtcum dicto Bon̄. Sic ergo quotienſcunqꝫ verumiuratur: non inuanum dicitur iurari. Et ſic patetſol̓. ad primum. Ad ſcd̓m dicitur concedendo. ꝙomne iuramentuꝫ debet habere tres comites. Etſi non habet dicitur periurium: ſed nego ꝙ omneperiuriū taliter acceptuꝫ: ſit peccatum mortale. vtdicit ideꝫ Bon̄. vbi sͣ. aticulo. .j. q. iij. in corꝑe queſtionis. Ibi em̄ ꝯcludit ꝙ nō omne periurium eſtpeccatum mortale: ſicut id quod nō eſt deliberatūSicut eſt in caſu noſtro. Deficit eniꝫ iudicium: vtdictum eſt. Si tamen iuramento deſit primus comes. tūc regulariter talis iurans dicit̉ periurus. ⁊tale ꝑiurium eſt peccatum mortale. Secus autemvbi iuramento adſit veritas: licet abſit iudicium.Nam tunc non ſemꝑ iudicandum eſt de peccatomortali. vt infra diffuſius dicetur. Idem tenet paIurarenor. in. c. ſicut noſtris. extra eo. vbi dicit ꝙ ſi qͥs iurat temere. id eſt ſine neceſſitate: vel vtilitate: ſeu iocōſe: tunc peccat venialiter. licet hoc caſu videat̉ temere iurare. Et ſic nō omne temerarium iuramentum eſt peccatum mortale. Secus ſi iuraſſet illici¶ Quid de illis qui iurant per membra dn̄i honeſta. vt per corpus vel caput. Aut inhoneſta: vt faciunt ribaldi. an ſemꝑ peccent mortaliter? Rn̄. ꝓ declarat ione predictorum. ⁊ totius materie iuramēti. ponent̉ concluſiones quatuor. Prima cōcluſio.ꝙ ꝓferens blaſphemiam in deum vel ſanctos. ſcꝫdicendo deum nō eſſe iuſtum. omnia non bene diſponere: vel eſſe partialem: vel ꝓditorem: vel deuꝫeſſe maledictum: vel ſanctos ⁊ huiuſmodi. quodibet iſtorum eſt mortale. ſi aduertit quod dicit ⁊ intelligit. extra de male. c. ſtatuimus. vbi ꝓpter grauitatem criminis debet imponi penitētia publicaSecunda concluſio. nominare mēbra dei: vel beate virginis: aut ſanctorum vel ſanctarum in contēptum: vel nominando eorum membra anteriora:deū: qꝛ deus vvel poſteriora. vt faciunt ribaldi. etiam peccāt grauiſſime ⁊ mortaliter. ſi aduertunt que dicunt ⁊ tatelligunt. d. c. ſtatuimus. ⁊. xxij. q. j. ſi quis ꝑ capilIio Iohan an̄.lum. Tercia concluſio. ꝙ ꝑiurans. etiam in cōi ſermone. ⁊ extra iudiciū quacūqꝫ ex cā: vel vtilitate vl̓iocoſitate. vel leuitate. ⁊ qualicūqꝫ mō. nō ſolum ꝑſancta dei euangelia: vel per corpus xp̄i. ſed etiā ꝑfidem meam: vel ſi deus me adiuuet. per virgineꝫMariam. per crucem. per animam meam. ꝑ ſanctum Anthonium. vel conſcientiam meam. in predictis caſibus. ſemꝑ eſt mortale. quādo aduertit ſeiurare ⁊ falſum dicere. ⁊ totiens quotiēs iurat. hecicat: niſi deturconcluſio patet ex predictis. quia talis directe facitn. c. ſi v̓o. de iureiur. ⁊ alcontra ſcd̓m p̄ceptum decalogi. Inuanum em̄ trerat. Et ſic indubitanter peccat mortaliter. Quartaconcluſio infertur correlarie ex predictis. ꝙ ſi quisiurat per membra dei: vel ſanctorum. que in hominibus non cenſent̉ turpia: vel inhoneſta. vt ꝑ copus xp̄i. vel ſanguinem eius. caput: vel oculos: vl̓ventrem ⁊ huiuſmodi. vel ſancta dei euangelia. fidem dei. crucem ſanctam. ꝑ ſanctum Anthomumet quecunqꝫ ſimilia iuramenta. non peccat mortaliter veritatem dicendo. Hec concluſio patet. quiatalis nō dicit̉ inuanum iurare. exquo tali iuramēto nō deeſt primus comes ⁊ principalis. qui eſt veritas. dato ꝙ deſit iudicium. Predictis tn̄ non obſtat. d. c. ſi quis ꝑ capillum. vbi dicit̉ ꝙ ſi quis ꝑ capillum dei: vel caput iurauerit. ſi eſt clericus dꝫ deponi. ſi laicus excōicet̉. Et ꝑ ꝯn̄s talis peccat mortaliter. cum nullus debeat excōmunicari. niſi propter peccatum mortale. ⁊ tn̄ dicta membra nō ſuntturpia nec inhoneſta. Ad hoc reſpōdet Bon̄. vbiſupra. ꝙ canon loquitur contra illos qui credebātdeum ẜm diuinitatem habere caput ⁊ capillos. ettales erant blaſphemi. aut certe contra illos qui irreuerenter nominant mēbra chriſti. ⁊ quodam exquiſito modo iurandi. diuidunt ipſum quaſi mēbratim. Secus aūt in caſu nr̄o. Adde etiā p̄dictisqd̓ notat Archi. flor̄. in ſum. ꝙ ſi quis etiā cū iuramento ꝓmittat ſe aliquid facturū. qd̓ nō eſt alicuiꝰ