De arbitris
CIII
a duxerint abſentādos: eos qͥ inpoſſeſſiōe ſe ingeſſerūt: ap. ceſ.cogatis ſub veſtro examine iuris equitate parere.IReg. ix. abbati ſancti Nicolai ⁊ decanofaren̄. morien̄. dioc̄.¶ Clericus cauſa mutādi iudiciū non debet recipere ceſſionēa laico.X parte ſcabinoꝝ hipretifuit propoſitū: ꝙ inter laicos eiuſdē loci q̄ſtiōibus emergentibus dirimendis ꝑ iudiciūſeculare quidā clerici ſibi donovel precio ab aliquibus laicorūipſorū cedi faciunt actiones: vtbaduerſarios ad eccleſiaſticū forū trahāt: et p̄dicta ex hmōi cōmertio aſſequāt̉: ⁊ infra. ¶ Cuꝫigit̉ ceſſiōes ⁊ emptiōes litiū leogitime ꝓhibeāt ſanctōes: ita ꝙd̓ iactura cauſe afficiant illos quiſibi potentioꝝ patrociniū talit̓aduocare p̄ſumunt: ⁊ ex eo ſintetiā odioſe: ꝙ ex fonte cupiditatis vident̉ ꝓcedere mādamus:quatenꝰ clericos memoratos ae p̄ſumptiōe huiuſmodi per cen.eccle. compeſcatis.¶ Rubrica. De arbitris.Ꝙconcilio aphricano.
¶ Arbitri ſunt in diſpari numero aſſumēdi. ⁊ eis diſcordantibus ſtat̉ ſentētie maioris ꝑtis.Ane: ⁊ infra. Si autēex cōi placito epiſcoporū int̓ quos cauſaverſat̉ arbitros elegefrint. aut vnus eligat̉: aut tres:vt ſi tres elegerint: aut omniuꝫs ſequant̉ ſententiā aūt duorū.ALex. tertiꝰ eborac. archiep̄o.¶ Non valet arbitriū ſymoniacum vel doloſum.On ſine multa neceſſitate. a. p̄ſbyter nobis ꝓpoſuit ꝙ cū in eccl̓ia ſancti Alfridiꝑ manū r. archidi. de ſuella ꝑſone illiꝰ eccl̓ie capellanꝰ inſtitutꝰfuiſſet eodē. r. mortuo. r. neposeiꝰ qͥ ſibi in eccl̓ia iā dicta: ſucceſſit eūdem preſbyterū capellanūhibidem interim ordinauit: et infra. Cū autē idem p̄ſbyter extraꝓuinciam exulans de ſuo beneficio nō poſſet iuſticiā obtinerenec ſuā vlterius inopiā ſuſtinei re: ꝑ doluꝫ ⁊ fraudem ipſius. m.kab eo eſt ſacramētū extortū: vtarbitriū clericorū duorū exindeſuſciperet et ſeruaret: qui iamldicto. m. fauētes p̄ſbytero pre-
Primusfecerit expēſas vl̓ aliā incōmoditatē paſſus ſit. ff. e. l. iij. §. opusin fi. ⁊. l. nō ſolū. in fi. itē qͥ ex neceſſitate alienat hoc edicto nontenet̉. ff. e. nō ſolū. §. ſiqͥs. itē ſi ꝑatꝰ ſit ſubire iudiciū ac ſi poſſideret. ff. e. qꝛ etiā. in fi. itē notādū ꝙ hic fit ꝓrogatio iuriſditōisdelegate de ꝑſona ad ꝑſonā etiā īuita alte̓a ꝑte. ⁊ ē ꝯͣ id qd̓ hēssͣ. de offi. deleg. p. ⁊. g.vbi dicit̉: ꝙ delegataiuriſditio nō pōt prorogari ad ꝑſonas alias ꝙͣ in reſcripto contineat̉. ſꝫ hoc eſt ſpālein odiū illoꝝ. qꝛ eis inuitis hoc fit cū al̓s ꝓrogatio fiat de cōſenſu partiū. sͣ. de offi. dele. de cauſis. ⁊. ff. de indi. l. ij. §. ſi iudex. de hͦdictū eſt. sͣ. de of. dele.p. et. g. ⁊ eſt ꝓrogatioiuris bn̄ficio huiꝰ decre. cum al̓s reſcriptanō poſſunt prorogariad ꝑſonas que ibi nōcōtinent̉: vt ī. c. p. ⁊.a ¶ Abſentādos. qͣlitꝯͣ tales ſit ꝓcedendūdicit̉. sͣ. de offi. dele. cōſultationibꝰ. ⁊. jͣ. vt li.nō cōte. qm̄. §. in alijsꝑte. ¶ Dueſunt ꝑtes. pͥmaponit querelā. ſecūdaꝓuidet ibi: cū igit̉. abb ¶ Forū: in hͦ facitad titulū: qꝛ ꝑ hoc mutat̉ iudiciū. ꝑ ea em̄ q̄ſequunt̉ ſpectarūt adtitulū ne liceat potentioribꝰ ⁊ ad titulū mādati. et ſic materie legū diuerſorū titulorūhic cōprehendunt̉. itēeſt hic ar. ꝙ clerici al̓spoſſunt laicos cōuenire in foro eccl̓iaſtico.itē ar. ex hac decre. ꝙclerici maiores reputant̉ ꝙͣ laici: ⁊ ē de cōſuetudine illiꝰ loci: ꝙclerici trahere pn̄t ad eccleſiaſticū forū laicos. al̓s de iure non.c ¶ Sanctiōes. C. mā. l. pe. ⁊ vlt. ⁊ no. ꝙ huiuſmodi ceſſionesqn̄qꝫ tenēt qn̄qꝫ nō tenēt. ſi ceſſio actiōis fit in vlti. volūtate tenet ceſſio. ff. de le. iij. nomē. ⁊ in caſibꝰ. C. mā. ꝑ diuerſas. ⁊. l. abanaſtaſio. niſi res vel actio legata ſit litigioſa. C. de litig. quicūqꝫ. ⁊ in autē. nunc ſi heres. ſed legatariꝰ pōt adeſſe liti ne colludat̉: vt ibi dicit̉. ſi ꝟo ex pacto ſiue inter viuos fiat ceſſio vel donatio potētiori nulla eſt. nec agere pōt ille ex ea ceſſiōe: īmo iactura cauſe afficiunt̉ qͥ hoc faciūt: vt hic dicit. ⁊. C. ne lic. po. l. j.⁊. ij. ⁊. l. fi. ſi ꝟo fiat ceſſio potētiori ſi actio ſit dubitata .i. in iudiciū deducta nō tenet ceſſio nō tn̄ admittit̉ actio: ſed agit ille q̄ceſſit ī caſibꝰ nō tenet. C. de litig. l. ij. ⁊. l. vlti. ſi ꝟo actio ſit indubitata .i. nōdū in iudiciū deducta tenet. C. de here. vel act. vē. ꝑto. item diſtingue: vtꝝ etiā ſit ſimulata. qꝛ tūc nulla eſt. C. plusva. qd̓ agi. ꝑ to. ⁊ dicit̉ ſimulata: ſi id ad actū eſt int̓ cedentē etillū cui fit ceſſio. ſi ꝟo dubiū ſit an ſit ſimulata vel ꝟa p̄ſumit̉ ꝙſit ſimulata ex eo ꝙ actio ꝓ parte donata ꝓ ꝑte vendita: videt̉C. ma. l. vlt. ⁊ in tali caſu nō agit is cui credit̉: niſi ad id qd̓ dedit in ſuꝑfluo. nec is cui ceſſit nec is cui cedit̉: vt ibi dicit̉. §. ſiquis. idem p̄ſumit̉ ſi modicū preciuꝫ dat̉: ⁊ h̓ nō agit̉ niſi id qd̓dedit. ⁊ ex quātitate precij ſimulata p̄ſumit̉. item dubitat̉ an ſitvera vel ſimulata: p̄ſumit̉ ſimulata in quo caſu loquit̉. C. mā.l. pe. exceptis quibuſdā caſibꝰ ibi poſitis. d ¶ Afficiāt. C. nelic. po. l. j. ⁊. ij. ⁊ dicas afficiāt ꝑ ſentētiā nō ip̄o iure: vt ptꝫ ꝑ. l.p̄dicta. C. ne lic. po. vbi dicit: iactura cauſe mulctēt̉ .i. afficiant̉e ſentētiā intelligēda ē. hmōi ceſſiōes odioſe ſūt. qꝛ de vicio cu
piditatis ꝓcedūt: vt h̓. ⁊. C. ne liceat po. l. vlt. ⁊ no. ꝙ titulꝰ iſtede alie. iudi. ⁊cͣ. intelligit̉ de potētioribꝰ qͥ nō ſunt ī aliqͣ dignitate ſine admīſtratiōe. ſed titulꝰ ille nō liceat potētioribꝰ patrociniū litigatoribꝰ impertiri. intelligit̉ de potētioribꝰ qͥ ſunt in dignitate ſiue admīſtratiōe cōſtituti. ⁊ eodē mō intelligit̉ lex illa.C. qd̓ me. ca. ſi ꝑ imp̄ſſionē ⁊ tn̄ ſub iſto titulo interſerit breuit̓naturā huiꝰ tituli: neliceat. ⁊ de natura illiꝰtituli: mādati. vt dicit̉in prima notula.e ¶ Ap̄ſumptiōe: ſicpatet ꝙ clerici non debent reciꝑe hmōi ceſſionē: qꝛ ſi ſimulata ſitceſſio nō valet. C. mā.l. pe. ⁊ ſi eſſet vera ceſſio vl̓ datio preſumit̉nihilominꝰ in fraudēfacta ⁊ auaricie cā clerici em̄ ab illicita negociatione ꝓhibent̉.xiiij. q. iij. clerici ⁊. c. canonum. qꝛ ſic negociari iā facto clerico nōlicet. lxxxviij. diſt. fornicari.lubrica De aiSupra vitum eſt de pͦparatorijs iudicioruꝫmerito d̓ ip̄is iudicijserat videndū. Sed qꝛarbitria ſunt redactaad inſtar iudicioꝝ: vtl. j. ff. de arbitris p̄miſit cōpilator iſtam rubricā ita cōiter continuat̉. ⁊ in. C. et. ff. ſeruat̉ iſte ordo. nā p̄mittit̉ ibi de arbitris ⁊ poſtea ſequit̉ de iudicijs⁊ quid ſit arbitriū: dicvt no. ꝑ Inno. ⁊ aliosin. c. qͥntauallis. de iureiuran. Abbas.Ane. tres: vnus ꝟo aut tres ſunt elligēdi et nō duo.qꝛ res fere ſine exitu futura eſt ꝓpter naturalē hoīmfacultatē ad diſſentiēdū. ff. de arbi. itē ſi vnꝰ. §. pͥncipaliter. tn̄ ſi cōpromittat̉ ī duos: tenet arbitriū. et ſinō cōcordauerint cogēdi ſunt vt vel cōcordent vel tertiā ꝑſonāaſſumant: vt ibidē dicit̉. ⁊ sͣ. de offi. dele. ſuſpitionis. §. vlti.g ¶ Aut duorum: ſufficit duorū ſentētia: p̄ſente tertio licꝫ illediſſentiat eo ꝟo abſente nō valet. ff. eo. l. ſi in tres. niſi in cōpromiſſo exp̄ſſum ſit vt duo ſine tertio ꝓcedant. ff. eo. non diſtinguemus. §. cum in plures. ſic obtinet in iudicibus. sͣ. de offi. delega. prudentiā. ⁊ de vtriſqꝫ hic cauet̉. sͣ. de offi. dele. vno delegatorum ſeu arbitroꝝ.On ſine. ¶ In prima ꝑte ponit̉ facti narratio. in ſecūEda cauſe comiſſio. ibi: quoniā igitur. Abbas.h ¶ Ordinauit .i. inſtitutione p̄dictā cōfirmauit ad cautelamſupple ⁊ illum fecit poſtea p̄dicta eccleſia ſpoliari.i ¶ Fraudē: dantē cā ꝯtractui vnde nō tenuit. ff. de dolo. ⁊ eleganter. ſecus eſſet ſi incidit in contractū. ff. de ac. emp. ⁊ ven. iulianus. §. ſi venditor. ⁊ ſil̓e. sͣ. de renū. ſane. vbi doloſe ille inductus fuit vt eoꝝ miſericordie ſe ſubijceret. k ¶ Sacramentū:qd̓ interuenire in arbitrio ſiue in cōpromiſſo ꝓhibet̉. C. eo. ti.aut̓. decernimꝰ. exquo tn̄ interuenit ſeruandū eſt: dūmodo arbitrium ſit licitum vel equum: vt hic in fi. jͣ. eo. cū tempore.l ¶ Fauētes: ⁊ ita ꝑ gr̄aꝫ arbirati ſūt vn̄ cōpetebat huic exceptio doli ſi age̓t ex illo arbitrio. C. e. arbitroꝝ. n̄ obſtā. ip̄oꝝ iuramēto: qꝛ iuramētū ad hͦ nō txtendit̉ niſi ad ea q̄ legitīe arbitꝭ arent̉ al̓s illicitū eēt ⁊ nō ẜuādū. jͣ. d̓ iureiu. quāto. ⁊. c. qͥntat all̓.