Druckschrift 
Decretales : Mit der Glosse des Bernardus Parmensis und mit Additiones des Hieronymus Clarius
Seite
IIr
Einzelbild herunterladen
 

Proemium.

rtiiſtri eſſent excōtIcopilatione fuit diuerſas coroGCTEIribus et ſcholaribus vniuerſisſoīe ſctē trinitatis amē. Cōd bononie commorantibus: Satio decrē lutem et apoſtolicā benedictionem.fore pudicos pacificos ⁊ modei ſtos. ſꝫ effrenata cupiditas ſuiEpiſcopus ſerᵐ o ꝓdiga pacis emula: mater litiūmateria iurgiorum tot quotiuus ſeraꝫ dei. Ulectis filijs docto ydie noua litigia generat: vt niſi

IRegorius. In hmōi libri principio qͥnqꝫ precipue ſunt p̄ notanda: videlicet ō ſit intentio: quemateria: que vtilitas: cui parti ph̓ie ſupponat̉: qͥsmodus agendi. ⁊ qͥs libri titulus. Intētio dn̄igregorij in hac pn̄ti cōpilatione fuit diuerſas coroſtitutiones ⁊ decretales epl̓as p̄deceſſorūſuoꝝ in diuerſa diſꝑſas volumina ſeu cōpilatōes: q̄ difficultates ſtudentibꝰ ingerebant: in vnā compilationē reſecatis ſuperfluis ad vtilitatē legētiū ac ſtudentiū reducere: ꝓut in eiuſdemdn̄i gregorij ꝯſtitutione euidentiꝰ declarat̉ Materia in hͦ oꝑeſunt ipſe cōſtitutiōes⁊ decretales epl̓e ſubſingul̓ titulis collocae. Utilitas ē vt h̓tectis ⁊ intellectꝭ ſcialmus diſcernere interequū ⁊ iniquū: et vnicuiqꝫ redde̓ qd̓ ſuū ē:⁊ in hͦ iuſticia cōſiſtit:vt inſti. de iuſti. ⁊ iur̄.in pͥn. et. xij. q. j. cū deuotiſſimā. Supponit̉ ethice .i. morali ſcīe: ſicut ⁊ alij libri iuris. vn̄ etiā dicit imperator: legibus nr̄is hoīm mores intendimꝰ corrigere. C. de ſecund̓. nup. l. j. Modus agēdi talis ē. Diuidit em̄ opꝰ ſuuꝫin qͥnqꝫ ꝑtes. In prīa ꝑte tractat de ſumma trinitate ⁊ fide catholica. ⁊ de ꝯſtitutiōibꝰ de reſcriptis de iudicibꝰ ⁊ eoꝝ officijsIn ſcd̓a ꝑte tractat de iudicijs ⁊ cooperantibꝰ ad iudicia. Intertia ꝑte tractat de vita ⁊ honeſtate clericorū ⁊ rebus eoruꝫ ⁊eccleſiaꝝ. In qͣrta de ſponſalibꝰ ⁊ mr̄imonijs ⁊ impedimentꝭeoꝝ. In quīta de accuſationibꝰ ⁊ criminibus ⁊ penis corū. Etſic terminat tractatū ſuū ip̄m diuidēs in quīqꝫ ꝑtes ad ſil̓itudinē quinqꝫ ſenſuū corporis: qͦs quilibet qui iudicat hr̄e debꝫ: aliter nō eſt idoneus iudex. ſic em̄ oīs copula cōiugalis reſtrictaeſt vſqꝫ ad qͣrtuꝫ gradū ad ſil̓itudinē qͣttuor humoꝝ vl̓ elemētoꝝ corꝑis hūani: vt. jͣ. de cō. ⁊ affi. nō dꝫ. §. ꝓhibitio. Dicēs. Gregorius ep̄s ſeruus ſeruoꝝ dei ⁊cͣ. ⁊ hic eſt libri titulus.b Seruus: ſic etiā imꝑator appellat ſe ſeruū. C. de offi. pre.pretor aphrice. l. j. circa prin. vl̓ dic ꝙ dicit ex humilitate: quiaq̄ maior eſt veſtrū: fiat ſicut miniſter veſter. ix. q. iij. nullus primas matth̓. xx. luce. xxij. ⁊ mar. c. x. vel ſeruus dicit̉: qͥa ſicut ꝑſeruū acquirit̉ dn̄o. inſtit. ꝑ qͣs ꝑſo. nobis acqui. circa prin. itaetiā ꝑ dn̄m papā cuilibet eccl̓ie pōt acquiri. jͣ. de cenſi. cū inſtantia: in ꝑticula q̄ deciſa eſt de pͥn. jͣ. vt li. pen. eccl̓ia. ij. ſic ꝑ imꝑatorē acq̇rit̉ hoībꝰ. in aucͣ. cōſti. q̄ digni. fi. libe. a pa. po. §. illudqͦꝫ. col̓. vj. ⁊ noctes ducit inſomnes: vt ſubiecti ſub omī quietecōſiſtant: in aucͣ. vt iudices ſine quoqͦ ſuffra. in pͥn. col. ij. et dicit imꝑator volūtarios labores appetimꝰ: vt quietē alijs p̄paremꝰ: in aucͣ. vt diui. iuſſi. vel ſubſcrip. habe. glorioſiſſi. q̄ſto. inpͥn. col. viij. ⁊. jͣ. de reſti. ſpo. c. frequēs. c Filijs: bn̄dicit filijs: qꝛ ſolūmodo pr̄iarchas archiep̄os ⁊ ep̄os fratres appellatoēs alios filios. jͣ. de cri. fal. quā graui. d Bononie cōmorātibus: ⁊ ita nō in caſtris: qm̄ ſi in caſtris ſtudeant: bn̄ficia ex pͥuilegio ſibi cōceſſa occaſione ſtudij hr̄e nō debent. jͣ. de cle. nonreſi. tue fraternitatꝭ. Preterea exqͦ dicit bononie. non videt̉ ꝙalijs mittant̉ alibi ſtubentibꝰ. ⁊ ſic nō tenent̉ reciꝑe hāc cōpilationē. qꝛ lr̄e pape nō extenduntur ad alios ꝙͣ ad eos quibusmittunt̉ vl̓ q̄ cōtinent̉ in eis: ar. jͣ. de offi. dele. p. ⁊. g. ⁊. c. gratū⁊. c. cū olim. Sꝫ nō eſt ita. oēs em̄ tenent̉ ad obẜuationē huiꝰcōpilationis: ſꝫ ꝓpter ſtudiū qd̓ ē bononie cōmunius ⁊ generalius p̄cipue in vtroqꝫ iure: ⁊ ibi qͣſi de oībus ꝑtibus mūdi ſuntſtudētes: iō potius bononie dirigunt̉: ⁊ ita oēs tenent̉ hāc cōpilationē obſeruare: q̄ nec poſſent nec debent ſinguloꝝ auribꝰintimari. xvj. di. qd̓ dicitꝭ. ⁊. jͣ. de poſ. p̄la. ad hec. ⁊ ꝯſtitutio pͥn

ex om. ſi aliquādo vbi de hocren.Ex pacificus.C6 Prīo pōitexordiū in qͦ cōcluditFinalem intentū iurisgeneral. Scdio narrationē ī qͣ on̄dit finalēintentū hꝰ cōpilatōisſeu iuris ꝑticularis:bi: ſane. Tertio ꝯcludit ibi: volentes. Prima ſubdiuidit̉: qꝛ primo ponit finē viatoris .i. homīs ad quē adeo diſpoſitꝰ ē. Scd̓ocām deuiatōnis ab hͦfine ibi: ſed effrenata.Tertio vt ad debitūfinē viator deducaturcōcludit legē neceſſariā ⁊ on̄dit tres virtutes ac ꝓprietates legꝭibi: ideoqꝫ lex ꝓditurScd̓a ꝑs ſubdiuidit̉qꝛ Primo ponit euētum circa cōſtitutiones eccleſiaſticas correctioni ſummittendas: ⁊ ponit materiā ⁊ cauſam impulſināhuiꝰ cōpilatiōis. Scd̓o cōcludit cām finalē ibi: ad cōem. Tertio cām coadiuuatiuā ibi: ꝑ dilectū. Quarto formalē ibi: reſecatis. Et hͨ diuiſio ſufficit ꝓ ſūmario. Abbas ſiculꝰ. f Rex:alibi appellat̉ imꝑator. xj. q. iij. iulianꝰ. g Pacificus: qͥ vtpacē doce̓t venit in mūdū. xxiij. q. j. niſi bella. regnū tn̄ eiꝰ nō ēde hͦ mūdo. e. cā. q. iij. §. j. ⁊ in euangelio Ioh̓is. c. xviij. T. Z.h Diſpoſuit .ſ. ꝑ ꝓuidētiā ⁊ p̄deſtinationē nō neceſſitate qꝛvaſis ire ⁊cͣ. xxiij. q. iiij. nabuchodonoſor. de pe. di. iiij. §. ſic itaqꝫ⁊ in p̄cedētibꝰ ⁊ ſeq̄ntibꝰ. §. i Subditos .i. p̄deſtinatos qͥ ſietiā peccāt corā dn̄o dicunt̉ peccare: de pe. diſ. j. ⁊ venit: qͥ etiāſi peccāt: nihilominꝰ ſaluabunt̉. de pe. di. iiij. §. ſic itaqꝫ. Cōtrapͥmū dictū eſt. de pe. di. iiij. §. hanc ſocietatē. k Pudicos .i.caſtos: ſic ⁊ imꝑator ſb̓ditos ſuos caſtitatē ſeruare hortat̉. vn̄dr̄ caſtitas ſola ē qͥ cū fiducia poſſibilis eſt deo aīas pn̄tare inaucͣ. de lenonibꝰ. §. ſancimꝰ. col. iij. q̄ ſuaderi pōt. imꝑari veronō pōt. xxxij. q. j. integritas. vn̄ debemꝰ eſſe pudici qꝛ īpudicusoculus īpudici cordis ē nunciꝰ. xxxij. q. v. nec ſolo. l Pacificos .i. pacē cuſtodiētes. vn̄ etiā dr̄: btī pacifici qm̄ filij dei vocabunt̉. xxiij. q. j. noli. ⁊ matth̓. c. v. T. Z. m Modeſtos .i. tēperatos: qꝛ qͥlibet dꝫ hr̄e in ſe tꝑantiā: vt ſciat ẜuare miſcd̓iaꝫ⁊ rigorē: vl̓ ſimul vtrūqꝫ. xlv. di. diſciplina. ber. n Cupiditas: q̄ ē radix oīm maloꝝ. xlvij. di. bonoꝝ. ī aucͣ. vt iudices ſineqͦqͦ ſuffragio. §. cogitatio. col. ij. ⁊. hͦ idē innuit̉: de pe. di. ij. §. qͥaradix oīm: poſt illū. §. ex p̄miſſis. ber. o Prodiga: qꝛ nō ſolūrerū: ſꝫ etiā fame qͥs ꝓdigꝰ ē. vt habet̉. C. de his qͥ pe. no. l. j. jͣ.de accu. c. prela. ex. ⁊ tal̓ crudel̓ ē: qͥ famā ſuā negligit. xij. q. j. nolo. ⁊ vere. qꝛ oīs etas ab adoleſcētia ꝓna ē in malū. xij. q. j. oīsetas. ⁊ oīs creatura ſub vicio ē. de pe. diſ. ij. §. charitas. ad fi. ethūana natura qͦdāmō labit̉ ad delicta. in aucͣ. de monachis. §.ſi qͥs igit̉. col. j. ⁊ ꝓcliuus ē hoīm curſus ad voluptatē: ⁊ natura ē imitatrix vicioꝝ. xx. q. iij. ꝓcliuꝰ. vn̄ claudianꝰ Procliuiorvſus ī ꝑeiora dat̉: ſꝫ in eo qd̓ dicit ꝓdiga videt̉ ſibi ꝯͣria lr̄a iſtaqꝛ pͥmo dixit cupiditas: qꝛ qͥ eſt cupidus nō eſt ꝓdigꝰ ſic intellige cupiditas refert̉ ꝙͣtū ad retētionē tꝑaliū: ꝓdiga ꝙͣtū ad euacuatiōeꝫ ꝟtutū. qꝛ vnū expellit aliud. xxxij. q. j. cū renūciat̉.ber. p Litigia: hͦ iō dicit: qꝛ hūana naͣ ꝓna ē ad diſſentiēdūjͣ. de cōceſ. p̄ben. qꝛ diuerſitate. ⁊. ff. ad trebel. qꝛ poterat. ⁊ de cō.di. iiij. ſicut in ſacr̄is. ⁊. ff. de arbi. itē ſi vnꝰ. §. vlt. ⁊ nouas deproperat edere formas. C. de ve. iu. enu. l. ij. §. ſꝫ qꝛ diuine: et natura introductū ē: vt plura ſint negocia qͣꝫ vocabula. ff. de p̄ſcrip.ver. natural̓. vn̄ dicit imꝑator ꝙ natura nouitates qͦtitit̉

a 2