Druckschrift 
Decretales : Mit der Glosse des Bernardus Parmensis und mit Additiones des Hieronymus Clarius
Seite
XXIr
Einzelbild herunterladen
 

De conſuetudine

XXI

tas ⁊ plerūqꝫ diſcordiā pareātnouitates. Autoritate vobisp̄ſentiū inhibemus ne abſqꝫ ep̄ibveſtri cōſenſu īmutetis eccleſieveſtre cōſtitutōes ⁊ cōſuetudicnes approbatas vel nouas etiāiudicatis ſi qͣs forte feciſtis irritas decernentes. Dem maiori ⁊ purgen̄. de rupella. Non valet cōſuetudo ꝑ quāquis inducit̉ ad peccandū velbona ꝓpria diſſipandum.G. x ꝑte veſtra fuit ꝓpoſiAtum ꝙ cum in parte vr̄aſeruate ſūt hactenꝰ due ꝯſuetuddines abuſiue: ꝙ ſi indigena vle extraneꝰ ꝓdigalitatis vicio vl̓t incuria ſeu quocunqꝫ caſu aliodiſſipauerit vel amiſerit bonaſua bona vxoris ſue tā mobiliaqͣꝫ īmobilia ꝓ ſue volūtatꝭ libigto alienat: ⁊ īfra. Qd̓ ſi vir ducat vxorē q̄ fide ꝯiugij violataꝯmittat adulteriū: nihilominꝰip̄a medietatē oīm bonoꝝ q̄ fue

rit vir adeptus impudēter exigit ⁊ improbe apprehendit quepotius priuāda eſſet omnibusviri bonis: ⁊ infra. Tenore p̄ſentium declaramus vos nō teneri ad huiuſmodi conſuetudines obſeruandas.G Regorius. ix. Conſuetudo nō derogat iurʸnaturali ſeu diuino cuius tranſgreſſio peccatū inducit nec poſitiuo niſi ſit rationabilis ⁊ preſcripta.FUm tanto ſint grauiorakpeccata quāto diutius infelicē anima detineant alligatānemo ſane mētꝭ intelligit naturali iuri cuius trāſgreſſio ꝑiculū ſalutis indiicit quacūqꝫ conſuetudine q̄ dicēda ē verius inhac ꝑte corruptela poſſe aliquatenus derogari. licꝫ etiā lōgeuein ꝯſuetudinis nō ſit vilis autoritas nō tn̄ eſt vſqꝫadeo valituravt vl̓ iuri poſitiuo debeat p̄iudin̄ciū gnͣare niſi fuerit rōnabilis ⁊

b Conſenſu: bn̄ dicit ꝯſenſu: qꝛ ſine ipſius cōſenſu obtētohoc facere nō poſſunt. Sed videt̉ ꝙ nō teneat̉ habere cōſenſum: dūmodo ꝯſiliū ⁊ tractatū cum eo habeāt. ar. jͣ. de arbi. cūolim. Sed hoc non eſt verum: qꝛ illud obtinet ex forma arbitrij. immo ep̄s ⁊ canonici vnū corpus ⁊ vnū collegiū ſunt itaꝙ ipſe caput ⁊ ipſi canonici membra. jͣ. dehis q̄ fi. a p̄la. nouit̓.⁊ ē exp̄ſſum ꝙ ſi aliqͥbus mādet̉: vt cū cōſilio aliquoꝝ aliquidfaciant: eoꝝ conſiliūexpectare tenent̉: necſufficit ꝙ tantū requirat̉. jͣ. de elec. cum inveteri lege.c Uel nouas. nouitates em̄ ſine cā inducēde nō ſūt: qꝛ lexdicit ꝙ in rebꝰ nouiscōſuetudinis euidēsdebet eſſe vtilitas. ff.de legi. ⁊ ꝯſti. prin. inrebus. ar. sͣ. de cōſtit.cognoſcētes. ⁊ reprehēdunt̉ qͥ nouitatesinducunt. xj. di. quisneſciat.pxit DA uidit̉ in duasꝑtes. pͥma recitat duas ꝯſuetudines irrōnabiles. quas ſcd̓o reprobat: ibi tenore.d Indigena. id ēinde genitus.e Prodigalitatisvicio: qd̓ ſe eſſe virtutem ſepe mentit̉. xlj.qui dat danda vel nō danda. auarus qui tenet tenēda ⁊ nō tediſ. ſepe. Prodigusēnenda. largus mediū tenet inter vtrūqꝫ: vn̄ verſus. Prodiguseſt animi vicio retinēda ꝓfundēs. qͥ retinet cupide qd̓ ⁊ es depoſcit auarus. largus qui ſumptū facit ex rōe libēter. Sed nōvidet̉ ꝙ huic ſit ſubuenienduꝫ: qꝛ culpa ſua ⁊ vicio incidit inegeſtatē. ff. qd̓ me. cā. l. ſi mulier. lxxxvj. di. nō ſatis: ⁊ dignū eſtvt male meriti egeſtate laborent. ff. depo. bona fides. taliterem̄ nō fuerat ſubueniendū huic rōne p̄miſſa ⁊ cū alterius leſion: ſꝫ elemoſinā dare poſſumus ne pereat. lxxxvj. di. paſce fame moriētē ⁊cͣ. f Incuria .i. negligētia: ⁊ ideo ei nō eſt ſubueniendū: qꝛ vigilantibus ⁊ nō negligētibus iura ſubueniūt.jͣ. de rerū ꝑmu. cū vniuerſorū. ⁊. jͣ. de dona. inter dilectos. ff. advel. l. ij. §. verba. qꝛ ſtultis nō cōſueuit ſubuenſri: ſꝫ errātibus.ff. de iur. ⁊ fac. igno. l. penl̓. §. ſi quis ius. ⁊. C. ſi mi. ſe. ma. dix.ſi is. ⁊ vtilius eſuriēti panis tollit̉ qͣꝫ ſi ſecurus de cibo iuſticiānegligat. v. q. v. nō oīs. ⁊. xxiij. q. iiij. nimiū ſunt inquieti. ⁊ id̓otalis ꝯſuetudo merito reprobat̉. g Alienat: qd̓ de iure fieri nō debet. ff. de fundo fundus. ⁊. l. lex iul̓. nec etiā ꝓpter delictum mariti bona mulieris ſunt diſtrahēda. C. ne vxo. ꝓ ma.l. j. ij. ⁊. iij. C. ad. l. iul̓. de v pri. l. j. ⁊. jͣ. de pi. ex lr̄is. in caſu tn̄ qn̄qꝫ diſtrahunt̉ bona mulieris ꝓ viro: vt in caſu primipillarijbona mulieris ꝓ marito obnoxia ſunt fiſco ſi oīa bona mariti exhauſta ſūt. C. in qͥbus ca. pig. ta. ꝯtra. l. ſatis. nec valet alienatio fundi dotalis etiā ſi mulier ꝯſentiat. C. ad velle. aut. ſiue a me. ⁊ in aut̓. vt īmobilia ante nup. do. §. ſi ꝓprie. col̓. v. Sꝫſi iurauerit nō ꝯtrauenire tenet venditio. jͣ. de iureiurā. cū cōtingat. ſi ſine vi ⁊ dolo p̄ſtitum ſit iuramentū ſponte cōſtanteetiā matrimonio in tali caſu cū incipit vergere ad inopiā: mulier pōt repetere dotē. C. de iu. do. in rebus. ⁊. l. vbi.h Bonis. ⁊ etiā dotē ſuā ꝓpter adulteriū ꝑdere debet. C. d̓iu. do. ſi dotē: ⁊. C. ad. l. iul̓. de adul. libertatē: ⁊. jͣ. de do. int̓ vi. ⁊vxo. plerūqꝫ. vbi de hoc. i Obſeruādas: iuri ꝯtrarias: vtdictū ē ꝑ pͥmā ꝯſuetudinē inuitabant̉ viri ad diſpenſandū bo

na ſua: ꝑ alterā mulieres ꝓniores erāt ad ꝯͥmittendū adulteriū. ar. ff. de pac. dota. ꝯuenire talis ꝯpēſatio nō eſt admittēda.Um tanto. Habet materiā amplā ⁊ multū ſubtilē:⁊ duo ſūt dicta. ſcd̓a ibi: lꝫ. ⁊ q̄libꝫ ꝑs p̄t ſubdiuidi. Ab.k Diutius. jͣ. de ſymo. cū in eccl̓ie. ⁊. jͣ. de eo. qui du. in matri. quā polluit. c. cuꝫhaberet.l Iuri naͣli: qd̓ immobile perſeuerat. v.di. §. ius naͣle. xxv. q.j. ſūt quidā. ⁊ hͦ verūeſt ꝙͣtū ad p̄cepta: vl̓ꝓhibitōes q̄ moraliaſunt ⁊ nō mutant̉: vtnō occides: nō furtūfacies: honora patrē⁊cͣ. vj. diſt. §. is ita. ⁊naͣlia qͥdē iura īmutabilia ſunt. ciuilia ꝟomutabilia. inſti. de iu.na. §. ſꝫ naͣlia. jͣ. de cōſang. ⁊ affi. nō dꝫ. ⁊ iōnulla ꝯſuetudo p̄ualet ꝯͣ ius naͣle: etiaꝫ ſioēs hoīes de mundoꝯͣ facerēt. xxxij. q. vij.flagitia. cuiꝰ ignorantia neminē excuſat .j.q. iiij. §. notādū. ⁊ ibinihil intereſt in viciodeciꝑe vel decipi. xvjq. j. ſi cupis: ⁊ d̓ ignorātia dicit̉ ꝙ qͥ ignorat ignorabit̉ .xxxvij.diſt. §. ⁊ itaqꝫ. ⁊ de igͦrātia iuris naturalis⁊ ciuilis tractat̉ in ſūma. j. q. iiij. §. notandū: ⁊ ibi recurrēdū ē.m Uilis autoritasſed querit̉ de qua ꝯſuetudine hic intellexit Grego. ſi dicis debona ꝯſuetudine illa nulla rō ſiue ius vincit īmo equiparat̉ei. xj. di. in his. ſi de mala de illa nō p̄t dici ꝙ nō ſit vilis. Suꝑhoc dicūt quidā ꝙ pͥncipiū iſtiꝰ. §. dꝫ intelligi de bona ꝯſuetudine: ⁊ finis de mala: ⁊ ita diuerſimode intelligūt. ſꝫ hec nō fuit intentio legis vn̄. §. iſte ſumit̉. C. que ſit long. ꝯſue. l. ij. ⁊ iōinepte dicūt. Alij ꝓ maiori ꝑte exponūt lr̄am iſtam: nō tn̄ eſtadeo valitura vt iuri poſitiuo debeat p̄iudiciū generare: ſuꝑplent general̓r nō p̄iudicat iuri: ſꝫ in eo loco p̄iudicat iuri: vbiꝯſuetudo ſeruat̉. ⁊ iſte intellectus planꝰ ⁊ facilis eſt: ſꝫ de hocnullla dubitatio ē ꝙ ꝯſuetudo vniꝰ loci iuri poſitiuo general̓rp̄iudicet oībus locis: ⁊ iō ſic dꝫ intelligi lex illa quā habes. xj.di. ꝯſuetudinis: ꝙͣuis ꝑticularis ꝯſuetudo nō eſt vilis. nō tn̄ p̄iudicat iuri poſitiuo niſi fuerit rōnabilis ⁊ legitime ſit p̄ſcpͥtaet hͨ expoſitio reprobat duas pͥmas expoſitōes vel opinionesquas facit hic Greg. in fi. ⁊ ſic intellige. xj. di. ꝯſuetudinis.n Rōnabilis. Et quā ꝯſuetudine dices rōnabilem illā: dico rōnabilem quā nō improbāt iura. jͣ. de cā poſſ. cū eccle. sͣ. e.cum dilectus. ⁊. jͣ. de ver. ſigni. abbate: vt ſi qn̄qꝫ admittāt̉ aliqui ad electionē ad qͦs nō ꝑtinet de iure cōi ⁊ de alio collegioiſta ꝯſuetudo nō improbat̉ a iure vt dicunt iura p̄dicta: ⁊ illaeſt rōnabilis ꝙ tm̄ capl̓m eligat canonicos ſibi ⁊ alios inferiores p̄latos irreqͥſito ep̄o. jͣ. de elec. cū eccl̓ia vulterana. vel ep̄sſolus hoc faciet. jͣ. de his q̄ fi. a p̄. ſi. ꝯſen. ca. ea noſcit̉. lꝫ de iure vuū corpus ſint. jͣ. de his q̄ fi. a p̄. ſi. ꝯſen. ca. nouit. ⁊ de iurecōi deberet. fieri ab oībus cōiter ab ep̄o et canonicis vt qn̄qꝫjͣ. de ꝯceſ. p̄bē. poſtulaſtis. ⁊ illā dicerē rōnabilē ꝙ abſentes novocent̉ ad electionē: vt in multis locis ꝯtingit vt in tuſcia: etin multis eccleſijs: ⁊ hmōi ꝯſuetudines legitime p̄ſcribunt̉: vtptꝫ ꝑ p̄dicta exēpla: illā dico general̓r rōnabilē q̄ nō obuiat canonicis inſtitutis irrōnabilis eſt q̄ improbat̉ a iure qͣlis ē illajͣ. de inſti. ex qͦrimonijs. sͣ. e. cū venerabil̓. ⁊ sͣ. c. ꝓxi. ⁊ oneroſaꝯſuetudo. sͣ. e. c. j. ⁊ sͣ. e. cū int̓ vos: ⁊. jͣ. d̓ re iudi. cū ce.

c 5