T
tribuens. ¶ Iuris prudēciaeſt diuinaꝝ atqꝫ hūanaꝝrerum noticia iuſti atqꝫ iniuſti ſciencia ¶ His ergo 5ºcipientibus nobis expone̓iura ppl̓i rōani ita maxīevident̉ poſſe tradi ꝯmodiſſime ſi primo leui ac ſimplicivia. pꝰdeinde diligentiſſima atqꝫ exactiſſima int̓pretacōe ſingula tradant̉Alioqnͥ ſi ſtatim ab iniciorudem adhuc et infirmuꝫaīm ſtudioſi multitudineac varietate reꝝ onerauimus duoꝝ alteꝝ a̓ deſertorem ſtudioꝝ efficiemusaut cum magno labore eꝰſepe et cum diffidencia q̄
plerumqꝫ iuuenes auertitſerius ad id perducemus.ad qd̓ leuiori via ductusſine magno labore eius. ⁊generaliter cognitis ⁊ in Taxo/ ſine vlla diffidenciā maturius perduci potuiſſet CIuris precepta ſunt hͨ. honeſte viuere. alteꝝ n̄ lede̓ius ſuum cuiqꝫ tribuere.¶ Hꝰſtudij due ſunt poſiciones publicū ⁊ priuatūPublicū ius ē qd̓ ad ſtatūrei ro. ſpectat ¶ Priuatum ē quod ad ſingulorūvtilitatē ꝑtinet. ¶ Dicend̓igitur de iure priuato qd̓eſt triꝑtite collectum. eſtem̄ xenat̉ralibꝰ p̄ceptis. a̓gencium aūt ciuilibus
hͦ illa duo ꝟba ꝯſtans et ꝑpetua abiciūt̉ exͣ. qꝛ hoī non pn̄tꝯuenire. cū ſcriptū ſit ꝙ ſepciēs in die cadit iuſtus. et ideonunꝙͣ in eod̓ ſtatu ꝑmanet vt ī autͣ. de n̄ ali. aut ꝑmu. §. vat̄. jte ꝙ in fi. dic̄ ius ſuū vnicuiqꝫ tribuens. intellige ꝙͣtūad affectōꝫ qꝛ ad actū n̄ pt̄. q. d. hn̄s affectum tribuendi ſicsͣ in ℟ca prohemij d̓r de auguſto. et ſicut de matrimonio.quod eſt indiuiduumut. jͣ. de pa. po. in pnͥ.lꝫ interdum diuidat̉.vt pꝫ in. C. de repu.l. ꝯſenſu. Vel tercioexpone vt in ſummahꝰ ti. Vt volūtas .i.mens ꝯſtans ꝑpetua.qͣſi habitus m̄tis bonus. ſꝫ tullius ſic diffinit. Iuſticia eſt habitus animi ꝯīvtilitatiſeruata ſuam cuilibettribuens dignitatemẜm pla. iuſticia ē virtus que plurimū pt̄in his q̄ minimū pn̄tvel prout ego credoIuſticia eſt aī ꝯgruadiſpoſicio in ſingulisrebꝰ recte diiudicāsa ¶ Tribuēs. vt honeſte viuat ſibi. et ſic alteꝝ n̄ ledat. ymo proficiat. vel dic ius ſuūid eſt hoīs meritum.b ¶ Roticia. pt̄ rectelegi et illa dictio ſcīaeſt ablatiui caſus. velecontra ſit nomīatiuicaſus et hec dictio noticia ſit ablatiui caſuſic. jͣ. ti. i. ī pnͥ. ſꝫ nūqͥd ẜm hͨ oꝑtꝫ ꝙ qͥcūqꝫ vult prudēs l̓ fiur̓ꝯſultꝰ eſſe debeat theologiaꝫ lege̓. ℟ n. n̄ in corꝑe iuris hͨoīa inueniunt̉ vt C. de fū. tri. et fi. ca. et. C. de ſacroſa. ec.et de ep̄i. et cle. aut̓. de multis. vbi ſpecial̓r de diuinis tractatur. Itē que eſt dr̄a inter iuſticiaꝫ et ius. et iuris prudēciam. ℟. iuſticia eſt virtus. ius eſt eꝰ virtutis executiuumIurie prudencia eſt ſcīa illiꝰ iur̓. jtem iuſticia ē ſūmū bonūius mediuꝫ. juris prudencia infimū. itē iuſticia vult tribue̓vnicuiqꝫ ius ſuū. ius ꝟo coadiuuat. jur̓ prudēcia docet qͣl̓rc¶ His gͦ. nūc vult dice̓ qͣl̓r leges ſūt docēde cilld̓ fiaid ¶ Cognitis .i. poſita diffinicōe iuſticie iur̓. ⁊ iur̓ prudēciēe ¶ Et incipientibꝰ. datiue pn̄t lege cū ꝟ bo. jͣ. vident̉ l̓ ablatiue vt ſuꝑius reſpiciat ⁊ hͨ verior Alibri ī ꝑſoͣ iuſtiniamf ¶ Robis. loquūt̉ ꝯpilatores hꝰ qͥ dꝫ exponi per eos.g ¶ Tradi. ſcꝫ iura ppl̓i romanih ¶ Leui. qͦ ad verbai ¶ Simplici quo ad ſnīamk ¶ diligentiſſima qͦ ad ſubtilia verbal ¶ Atqꝫ eractiſſima. qͦ ad ſubtilem materiam et ſnīamn ¶ Que. ſcꝫ dr̄am ¶ Interptacōe .i. facili ſnīao ¶ Auertit. nō ꝯtra inconſtanciaꝫ ſic. ff. de ꝓcur. in cae. inpͥn. Vn̄ ſalomon. tria ſūt mihi incognita et qͣrtū qd̓ peītꝰignoro. via colubris ſuꝑ lapidē. via auis volantis in aerevia nauis in medio maris. qͣrtū difficilius via iuuenis ī adoleſcencia ſua. vn̄ dant̉ in inte. reſt. eoꝝ facilitatibꝰ vt. jͣ. dehr̓. qͣli. et diff. §. ſciendum. Accurſ.p ¶ Maturius. h̓ noͣ ꝓuerbiū. qͥ vadit plane vadit ſane.q ¶ Iuris p̄cepta .i. iur̓ p̄cipiencia p̄cipiūt aliqͥd qd̓ ꝑtīetad aliquod iſtoꝝ triū. nam n̄ om̄e ius precipit. ȳmo qͦddā
punit. quoddā vetat. quoddam ꝑmittit. vt. ff. de le. et ſe.con. l. legis. quoddaꝫ ꝯſulit. vt ff. de rei ven. l. is qui. qͦddāhortatur. vt. C. de tranſac. age.r ¶ Honeſte ſcꝫ ꝙͣtum ad ſe. q̄ honeſtas et c̓ca mr̄imonia ē.vt. ff. de ri. nup. l. ſp. et circa mores ſeruatur. vt. ff. de tu.et cu. da. ab his. l. ſcire oportꝫ. §. penl. Accurſ. flo.2 ¶ Alteꝝ. vn̄ illd̓ qd̓tibi non vis fieri alijnon feceris. vt in decretis. in pnͥ.s Suū ius. vt n̄ ſolum n̄ ledat ſꝫ ec̄ adiuuet. nam n̄ ſufficit abſtine̓ a malo. niſi fiatqd̓ bonū eſt. vt ar. indec̓. lxxxvj. di. c. n̄ ſatis. ſꝫ nōne hͨ ꝟba acciꝑiunt̉ hic ſicut sͣ indiffinicōe iuſticie. infi ℟. n̄ ymo ibi h̓triaꝯprehendit. h̓ at̄ illd̓ſolū qd̓ exͣ duo primacelinquit̉. et noͣ ꝙ inhͦ reprobo opi. py. etalioꝝ qui dixer̄t. ꝙin hͦ titulo n̄ diffiniebat̉ ius qd̓ eſt ars boni et equi. cꝰ meritoquis nos ſacerdotesappellat. nam dico ꝙhec verba que h̓ ſunttantūdem preſtāt nāꝙ h̓ dicit precepta iuris. per hͦ dicit ars cūars ſit collectio p̄ceptoꝝ. jtem per hoc ꝙdicit honeſte viue̓ alteꝝ n̄ ledere. valꝫ tm̄ꝙͣtum boni et equi. Item per hͦ ꝙ dicit ius ſuum vnicuiqꝫtribuere. colligo. cꝰ merito qͥ nos ſacerdotes ap. i. ſacra iura cuilibet miniſtrantes. vt hic. et. ff. e. l. i. ij. ℟º.ſ ¶ Hꝰ ſtūdij .i. artis adipiſcende per ſtudiumt ¶ Due ſūt poſicōs .i. ſpes ẜm p. ſꝫ ẜm aꝫ. ſic .i. ſuꝑ duobusgn̓ibus n̄ ſpēbꝰ ponit̉ hͨ ars ſtudio diſcenda. nec em̄ placꝫꝙ ex multitudine reꝝ multa dicant̉ iura. ſic em̄ dice̓t̉ iusaliqd̓ eqͥnū qd̓ ſuꝑ eqͦ tͣctaret. alid̓ aſininū et ſic de ſingul̓ſꝫ ego credo ꝙ iſte n̄ fuit p. intellc̄s ſꝫ ille qͥ ē p̄ceptoriſ meiu ¶ Rei rōͣne. et ꝯſiſtit in ſacerdotibꝰ ⁊ mgr̄atibꝰ vt ff. e. l.i. .§. publicā ⁊ ī autͣ. vt li. ma. et aui. §. qꝛ ꝟo. col. viij. et. C.d̓ ſū. tri. et fi. ca. int̓ claraſ. ⁊ ff. d̓ ori. iur̓. l. ij. §. pꝰ origīeꝫx ¶ Spectat. ſcꝫ pnͥcipal̓r. nam et ſinguloꝝ eſt vtilitas reꝫpublicam conſeruari. Accur.y ¶ Pertinet ſcꝫ pnͥcipal̓r ſcd̓arie at̄ ad pu. vtilitatē ꝑtīetexpedit em̄ reipub. ⁊cͣ. vt. jͣ. de his qͥ ſūt ſui l̓ ali. iur̓. §. p.Priuato. ſꝫ qͥd de publico ℟º. n̄ dicet in hͦ libro. ſꝫ. ff. deiur̓ fiſ. et C. e. t. et in alijs ti. ſeq̄n. et fere ꝑ oēs tres libroſcōdicis vbi d̓ iur̓ publico tͣctat̉. et nunqͥd ille ē triꝑtite collectū. ℟ n̄. ſic vt ſtatī dicaꝫ et ex eis p̄ceptis. Cū gͦ ead̓ ſintexempla pub. et pri. qͣre de pͥuato tm̄ dixit qd̓ eſt triꝑtitecollectū. ℟. qꝛ plura erat de eo pͥuato dicturꝰ. itē cū feciſſet hunc libꝝ cā rudiū nolebat eos multū aggͣuare quodfeciſſet ſi tractaſſet de iure publico in hͦ libroz ¶ Triꝑtite. in iure em̄ priuato vt in ſuo toto triꝑtita ſūtp̄cepta natalia vt h̓ neīeꝫ cū alteriꝰ dāno feri locupletemvt. ff. de ꝯdic. inde. nā nat̉a. jtē genciū vt ꝙ qͥſqꝫ ob tutelāſui corꝑis fecerit iur̓ feciſſe extimet̉ vt. ff. e. l. i. ij. et. iij. jtē