reꝝ obtinet argumētiſ accipiant. ¶ Et qd̓ in prioritꝑe vix pꝰ qͣdriennū prioribus ꝯtingebat. vt tuncꝯſtōes imꝑatorias lege̓nthoc vos a primordio igrediamini digni tanto honore. tantaqꝫ r̓ꝑti felicitatevt inicium vobis ⁊ finis legum erudicionis a voceprincipali ꝓcedat ¶ Igit̉poſt libros quinquagītadigeſtoꝝ ſeu pandectaꝝ.in quibꝰ om̄e ius antiquūcollectuꝫ eſt quos ꝑ eund̓viꝝ excelſum tribunianūnecnon et ceteros virosilluſtres et facundiſſimosꝯfecimuſ in hos quatuor lībros eaſdeꝫ īſtōēs partiriiuſſimꝰ vt ſint tociꝰ ltimēſcīe prima elem̄ta quibusbreuiter expoſitum eſt. etꝙ antea obtinebat. et ꝙpoſtea diſſuetudine inum
bratum ab imꝑiali remedio illuīatum eſt ¶ Quasex oībus antiqͦꝝ inſtitucionibus. ⁊ precipue exꝯmentarijs gay nr̄i taꝫ inſtitucionū. ꝙͣ reꝝ qͦtidianarumalijſqꝫ multis ꝯn̄tarijs ꝯpoſitas cum tres viri prudentes predci nobis obtuler̄t.⁊ legimus ⁊ ꝯgnouimus. ⁊pleniſſimū nr̄arū ꝯſtitucionū robur eis accōmodauimus. ¶ Sūma itaqꝫ ope. etalacri ſtudio haſleges nōſtraſ accipite ⁊ voſmetip̄oſſic eruditos oſtendite. vtſpes vos pulcerrima foueat toto lt̄imo oꝑe ꝑfecto.poſſe eciam noſtram rempublicam. in ꝑtibus eꝰ vobis credendaꝫ gubernari.De iuſticia et iure.Vſticia eſt ꝯſtansA ⁊ ꝑpetua volūtasAius ſuuꝫ vnicuiqꝫ
curant legiſlatores. vt in autͣ. vt ſine prohi. ma. et debi.et credi. §. qꝛ vero col. vj. et. ff. del̓. et ſe. co. l. iura. et l. fi.pi Legerēt. nā et olima pnͥcipio legebāt imꝑiales ꝯſtōesſcꝫ inſtōes an̄tiqͣs. vt in prohemio. ff. §. diſcipuli.q ¶ Primordio .i. tm̄ primo anno ꝓficietis ꝙͣtum proficiebatis in quatuor. et nota ꝙ adu̓latur nobis imperator.r ¶ Vt iniciū .ſ. lib̓ iſteg ¶ Finis. l. codex. nāpͥmo āno inſtōes legidn̄t in quinto legiturcodex. vt in ꝓhemioff. §. pro reſponſis.ibi quibus ſi bene.t ¶ Pnͥcipali. i. pnͥcipia. et nō ꝙ h̓ ſcīa caput hꝫ et finem. lꝫ inalijs artibus hͦ n̄ ſit lꝫviliſſime fuit vt in ꝓhemio. ff. §. ſꝫ qꝛu ¶ Igitur. ita ꝯtinuaẜm jo. qꝛ pdcoꝝ viroꝝ ſcīaꝫ et aucͣtateꝫꝓbauimꝰ nec ꝑaliospoterāt ꝯmodius expediri. igit̉ mandātꝑ eos diuidi vl̓ quiaab imꝑiali ſplendoreappetit̉. et iō mandatdiuidi vt meliꝰ poſſitintelligi ff. deꝟ. ſig.l. ij. §. quibuſcunqꝫx ¶ Quinqͣginta. quiꝯprehendunt̉ int̓. ff.vetus et inforciatū.et tres partes et. ff.nouū dig̓. ideo d̓r digeſtoꝝ. qꝛ oīa ibi decidenda dirigunt̉ et.ſoluuntur. Accur.y ¶ Seu pandectarūa pan qd̓ ē totū ⁊ decten ꝙ eſt doctrīa. qꝛibi eſt doctrīa oīm iut̓ꝯſultoꝝ vt C d̓ve. iu.enu. l. ij. §. ſꝫ cum omnia. infi. et vt h̓ ſequitur.z ¶ Quos. ſcꝫ quinquaginta libros dig̓.a ¶ Et ceteros ſcꝫ. xv. ex ꝑmiſſu iuſtimani electos. vt. C.de ve. iur̓ enu. l. i. §. ij. et. l. ij. §. que omniab Eaſdē inſtōes .i. ead̓ īſtituta vn̄ collige hūc libꝝ ſūptūexvoluie. ff. l̓ ꝓpͥe dic̄ inſtōes qͣs mādauit fieri nūc mandatꝑtiri. nā ꝑticio aīm legētis īcitat. m̄teꝫ ītelligētis p̄paratmēoriam artificioſe r̓format vt. jͣ. del̓. §. ſꝫ n̄ vſqꝫ. ⁊. ff. d̓ exc¶ Prīa elem̄ta. qꝛ ſic̄ ex qͣtuor elem̄tis oīa (cep. doli. l. i.corꝑa ꝯficiunt̉. vt t̓ra. et aqͣ et igne ⁊ aere .i. ex vibꝰ hoꝝqͣtuor elem̄toꝝ totus md̓us gub̓nat̉. ita h̓ liber ꝯp̄henditoīa iura Et noͣ ꝙ t̓ra ē frigidā et ficca. aqͣ frigidā ⁊ hūida.ignis calidꝰ ⁊ ficcꝰ. aer calidus et humidꝰ. nat̉am prīe hꝫmelācolia. ſcd̓e .ſ. aq̄ fleuma. ignis colera. ſāguiſ rn̄dꝫ aerid ¶ In quibus ꝯſtōibus. accur.e ¶ Obtinebat .j. erat in vſu et n̄ deſijt dineꝫ l̓ ꝑ ꝯtͣriamf ¶ Diſſuetudīe. no legē tolli ꝑ diſſuetu ꝯſuetudinem etiteꝝ eand̓ ꝯſuetudinē ꝑ ſr̄ueīentē. l. tolli. ſic. ff. d̓ ſepl̓. vi.l. iij. §. diuꝰ. et in aucͣ. d̓ hr̄. et fal. §. i. al̓. §. ſꝫ qm̄ ⁊ h̓ ſubicitab imꝑiali. ⁊c̓. et ē optimū exemplū C. de iud. rem n̄ nouāg ¶ Quas ſcꝫ inſtōes et accipe. legimꝰ et ꝯguimꝰ ſcꝫ eſſecompoſitas ex oībus. Accurſ. floren̄.ii 2
h ¶ Gay nr̄i. ꝯm̄tatoris dico factis ſuꝑ libros jnſti. ātiqͣꝝi ¶ Cum tres. interpoſicio eſtk ¶ Quotidianaꝝ. liber erat ſic appellatus. eo ꝙ in ſingl̓isdiebus gerenda a mgr̄atibus ꝯtinebat qual̓r iudicarentl ¶ Sumam ope ꝙͣtum ad corpus. Vnde pamphilus. aliasOracius. Labor improbus omnia vincit.m Et alacri. affectioenim oꝑi tuo nomenimponit. vt. C. ad. l.cor. deſi. l. i. ff. d̓ fur..l. qui iniurie.ne Leges .ſ. inſtōnumo ¶ Cndite .i. ita proficite in hoc libro velita moribꝰ informatiſitis. nam boni moreſ nxpluſqͣꝫ diuicie oꝑantvt. ff. de tu. et cu. da.ab his ſcire. §. i. et. ff.de ver. oblig. ſiquisfu. in fi.p ¶ Vt ſpes. ⁊ hͨ ſpesfit de nob̓. nr̄am rempu. poſſe gubernariq ¶ Et vobis. i. a vob̓credendis lectis eciāalijs libris vel ſi hēscredendam. id eſt cōmittendam vobis datiue legitur et hͦ dicole. op. perfec. id ē cuꝫqͥnquennio legeritisnaꝫ tunc opus conſumatur vt in ꝓhemioff. §. ꝙ qꝛ ſolutum. etꝙ dicit in partibꝰ eꝰideo eſt qꝛ multe ſūtꝑtes eꝰ. vt p̄fecturaꝯſulatꝰ ⁊ alie. vt pꝫex ꝯtͣctibꝰ. d̓ of. iud̓..ff. et in eodem.r ¶ Perfecto .i. lectisalijs libris.s ¶ Rr̄aꝫ. al̓ s vr̄amt ¶ Eius. reipū. creditur ẜm priaꝫ expoſicōꝫ. l̓ ſi hau ¶ Credendis .i. qꝛ betis credendam. dic vt in glo. sͣ.x ¶ De iuſticia et iure. iuſtinianus tractaturus iura ppl̓i ro.premittit de iuſticia et iure q̄ eſt mr̄ iur̓. ⁊ ideo ab ea īcipitſic et obligacio mr̄ eſt actōis vt. ff. de ꝓcur. lꝫ. §. ea obligacio. et iō ꝑmittit̉ in tͣctatū vt. jͣ. de ob. in pͥnͥ. ⁊ d̓ act. in pͥn.y ¶ Et iur̓. ſcꝫ ꝙ iuſticiam proſequit̉ vt miniſter vel filiusſꝫ quare de hͦ ponitur in ℟ ca cum nihil in tex. dicat̉ diffiniendo lꝫ diuidendo. ſic rn̄dent qͥdam. ideo n̄ ponit in tex. deiur̓. ne gͣuaret xudes aīos. ẜm py. ꝙ nihil ē. l̓ dic hͦ pleꝝqꝫfieri vt aliqͥd ponat̉ in ℟ ca. qd̓ in tex. n̄ ponitur. vt. C. derelig. nā nihil in tex. ibi d̓r de ludo alee. l̓ dic̄ qd̓ eſt veriꝰvt diffiniatur vt dicemꝰ. jͣ. e. t. §. iur̓ precepta in glo.Vſticia. h̓ iuſticie diffinicio pt̄ ītelligi d̓ dina iuſticia.q. d. dina iuſticia eſt volūtas ꝯſtās ⁊ ppetua ⁊c̓. ẜm hͨꝟba in ea poſita ſūt plana. ſꝫ nonne iuſtū fuit ꝙ tātū datūfuit mͥcenario in ſero venienti ꝙͣtū illi qͥ mane ven̓at. qd̓ tn̄dei iuſticiā laudat vt ff. de an. l. l. ij. et de ꝟ. ſig. §. cꝰ cuꝫ ℟illd̓ dinū miſticē d̓r. q. d. tm̄ hēbit de ꝑadiſo ille qͥ decēditin hͦ vltīo ſeculo ſi. faciat bonū ꝙͣtū ⁊ ille qͥ deceſſerit ī prīoſecl̓o. l̓ dic̄ ẜm jo. ꝙ de fragili hoīs iuſticia loquitur. q. d.iuſticia hūana vel q̄ eſt in hoīe eſt volūtas ꝯſtās. etc̓. et ẜm