Druckschrift 
Iustiniani Institutiones
Einzelbild herunterladen
 

De iure nat̉ali ⁊ē. et ciui.Vs naturale eſt qd̓ nat̉aoīa aīalia docuit Namlius iſtud non ſolū hūanign̓is ꝓp̓m eſt ſed omniūanimalium. que in celo qin terrā. que in mari naſcuntur. Hinc deſcenditmaris atꝫ femīe ꝯiugaco.quam nos matrimoniumappellamus. Hinc lib̓oꝝprocreacio et educacioVidemus etem̄ cetera aīalia iſtius iuris pericia cenſeri. Ius aūt ciuile velgencium ita diuiditur.Oēs ppl̓i qui legibus velmoribus regunt̉ ꝑtim ſuoꝓp̓o. partim cōmuni iureomnium hominum vtunt.Nam qd̓ quiſqꝫ ppl̓us ipſeſibi ius ꝯſtituit. id ipſius

ꝓprium ciuitatis eſt vocaturqꝫ ius ciuile. quaſi iusꝓprium ipſius ciuitatisQd̓ vero naturalis raciointer omnes gentes ꝯſtituit id apudoēs ꝑeque cuſtodit̉. vocauitqꝫ iusocium quaſi quo iureom̄esgentes vtuntur Et populus itaqꝫ ro. ꝑtim ſuoprio. ꝑtim ꝯn̄i iure oīm hominu vtitur que ſingulalia ſunt ſuis locis ꝓponemus. Sꝫ ius quid̓ ciuileex vnaquaqꝫ ciuitate appellatur veluti athenienſium. Nam ſiquis velit ſolonis vel draconis leges appellare ius ciuile athemeſium non errauerit. ſic em̄et ius quo romanus ppl̓svtitur ius ciuile rōanoꝝ

tate eſt vſucapio. vt.. de vluca. in pnͥ. ibi ne dn̄ia. ⁊c̓. ſicpublicū eſt ex eiſdeꝫ exemplis. et pone ead̓ exempla vt ecca iure naturali vt non locupletetur iactura alterius republica a iure gen. vt li. reipu. ꝓpulſare iniuriam. Idem aiure ciuili. vt reſp. vſucapiatur ſicut priuatus. que extraponentur.. ſtatim iniure priuato. accur.a Naturalibus. id ēiuris naturalis.b Aut genciū .i. precepta tur gen.c Aut ciuilibus. preceptis. Accur.d De iur̓. naturali.dictuꝫ eſt ius priuatum eſt collectū exnat̉alibus preceptisgenciū ciuilibꝰ nūcde eis dicit et primode iure natural̓iVVs naturale eſt quodnatura. .i. deus. et nominatiue ablatīe pt̄legi. ſic. t. i. noͣqͣtuor modiſ iuſ natale ponitur. qn̄qꝫ proiur̓ genciū vt.. reꝝdi. §. ſingl̓oꝝ. qn̄ꝫiure pactoꝝ. ſiciur̓ p̄torio. vt. ff. depac. l. i. qn̄ꝫ eꝰ ꝯtͣrio ſcꝫ pro eo reſcindit pacta. vt reſtōneminoꝝ. vt. ff. mi. l..i. qn̄qꝫ pro inſtinctunature vt. et. ff. e..l. j. §. ius aūt nat̉ale.ẜm canones. ius nat̉ale d̓r quod ī lege moſayca vel in euangelio ꝯtinetur vt in pnͥcipio decretoꝝ.iſtd̓ qd̓ ē nt̄i caſus. qn̄ꝫ dictio nat̉a ē ablatī caſus eꝯtͣeſt accuſatiui. qn̄ꝫ nata eſt nt̄i. et tūc dic nat̄a .i. deusf ius. bn̄dicō oīa aīalia. ius iſtud. ⁊c̓. ſolū ē hoīmſꝫone oīm aīaliū g Hūani. i. hoī. rribꝰ aere naſcūt̉h In celo. i. ī aere vt aues in arbo­ vt.. re. di. §. apiuꝫi In terra. vt fere beſtie ſuis luſtris .i. cubiculiſ naſcuntur. et ec̄ q̄dam aueset ſi in qualibet alia aqͣk Que in mari. vt piſces. id̓ dico­ naſcuntur. Accur.i. Hic̄. .i. ab iur̓ natali .ſ. d̓o prīo adā eue ꝯiūxit ī ꝑadiſo deliciaꝝ poſuitm aris. i. maſculin Coniunctio .i. aīoꝝ corꝑm. vt ff. de re. iur. nupc.o Appellāꝰ mr̄imoniū .i. effectū mr̄imonij. et ſic no. mr̄moniū adorigīeꝫ ē de iur̓ nat̉ali .ſ. deo vt d̓r iu.. ec̄dici pt̄ qꝛ ab eo receptū. de iur̓ ciuili ec̄ dici pt̄ qꝛ formā eiadiūxit et ſolēnitatē vtꝫ.. de nup. ꝑtotū ti. c dic̄ a qͥbꝰ nupcijs ſit abſtinend̓. ff. de ritū nup. ꝑtotū vn̄ dꝫ dici de iur̓ ciuili vt. ff. de iuſt. et iur̓ l. ius ciuile / tur ad lib̓oꝝ ꝓcreap Hinc lib̓oꝝ. deus oꝑa­ cionē nat̉alis inſtinctusq Et educacio. iur̓ ſcꝫ nat̉ali mouet̉ parēs ad educacionē filioꝝ ſuoꝝ pociuſqͣꝫ alienoꝝ vt. ff. vn̄ lib̓i. ſcpͥto ī fi.r Cetera .i. ec alia preter hoīess Iuris ſcꝫ nat̉alis. de loqͥm̉. ex eo em̄ auis volat. piſcis natat. gallina oua calefacit. mouent̉ iſto iure nat̉alia.t Ius aūt. diuidit̉ .i. vr̄um ab altero ſic ꝯgnoſcitur.u Et moribꝰ. qͥdaꝫ ſūt regūt̉ tm̄ moribꝰ ec̄ qͥdam

moribꝰ legibꝰ ec̄ qͥdā legibꝰ tm̄ moribꝰ vt hoīeſx Cōi. i. eo iur̓ ē ī ꝯī apd̓oēs ſiue ſcpͥtū ſit ſiue ſilueſtreſy Ius ciuile vt ſūt ſtatuta terraꝝ que iura municipaliadicuntur. vt C. de eman. li. l. i. et ſic d̓r ad dr̄am iuris naturalis et iuris gencium. et ita accipitur hic. Secundomodod̓r ius ciuile lex. xij. ta. vt ff. de iuſt. et iure. l. ius ciuile. §.hic igitur. Tercio d̓riuſciuile omne ius qd̓ eſt pretoriuꝫ. et ſicaccipitur. ff. de iuſti.et iur̓. l. ius ciuile. inpnͥ. §. iuſ pre. Quartod̓r diſputacō prudentum. fuit facta ſuꝑ.l. xij. ta. vt ff. de ori.iur̓ l. ij. §. diſputacōẜm jo. Quīto qͥcquidſcriptū hēmus de iur̓d̓r ius ciuile. vt d̓reſt em̄ ſanctiſſimā reſciuilis ſapīa precionūmario eſt eſtīatavt. ff. de var̓. ꝯg̓. l. i..§. proinde Sexto d̓rqͦcienſ adicit̉ aliquidiuri nat̉ali vt in mr̄imonio dixinius. detrahit̉ iuri nat̉alivt in vſucapionibusvt.. de vſuca. in pnͥ. additur iur i genciūvt in tutela inuentaa iure ciuili original̓rvt.. de tutel̓ in pnͥ. §..i. detrahitur vt inpt̄ate ẜuoꝝ reſtrictaut.. de his ſui ali.iur̓ ſūt. §. ſꝫ tꝑe. hocem̄ ius ciuile d̓r vt ff.de iuſti. et iure. l. iusciuile. i. ℟º. et hec exempla ſunt ibi notataz Qd̓ ꝟo nat̉alis. ius gen. nat̉ali rōe ē inductū vt. j. re. di. §. ſingl̓oꝝ vn̄ ē ius īmutabile vt.. e. §. ſꝫ nat̉aliaa Vtunt̉. vt eſt religio erga deuꝫ. vt ꝑntibus et patriepareamꝰ vt ꝯtra violenciaꝫ reſiſtamus. vt ff. de iuſ. et iur̓l. i. in fi. et l. ij. jtem ꝯuenciones ſiue pacta apd̓ oēs gēteſvalēt vt.. e. §. ius at̄ genciū. et ff. de pac. l. iur̓. in pnͥ.b Et ppl̓s itaqꝫ. qꝛ oīs ppl̓s vtit̉ ꝑtī iur̓ ꝯī ⁊cͣ. itaqꝫ ppl̓sc Que ſingula. ſcꝫ iura genciū et ciuilia qͥbus roͣnusvtunt ciues roͣni.. de reꝝ. di. §. ſingl̓oꝝ vſqꝫ ad fi. ti. vbid̓r qͣliter acquirunt̉ dnīa iur̓ gen. jtem.. de vſuc. et in t. ſe.quibus d̓r qual̓r acqͥrunt̉ dn̄ia iur̓ ciuili. et ẜm refert̉ adꝓximū dc̄m et illd̓ intelligas de iure ciuili roͣnoꝝ gn̓ali vl̓al̓r dic ꝓponemus.. e. t. §. pe. vbi dices alteꝝ variabile vtciuile. alteꝝ vt genciū. et ẜm refert̉ ad ꝓx. dc̄m. ſꝫ adid qd̓ dix.. etcͣ. et ec̄ ꝟo. etcͣ. di. §. ſingl̓oꝝ ⁊r̓fert̉d Proponemꝰ. ſꝫ vbi. forte.. de re. ad ꝓx. dictumſꝫ ad id dc̄m ē. qd̓ qͥſqꝫ ⁊cͣ. et i qd̓ ꝟo. zius hr̄e. ſꝫe Sꝫ ius qͥd̓. ⁊c̓. diximꝰ at̄ ppl̓os ꝯn̄e et ꝓpͥm ius qͥd̓ ciuidef Appellat̉ .i. nomē iſtiꝰ ciuitatis vbi fc̄m ē ius ciuile dꝫ etg Solonis. noīa ſūt ꝯpoſitoꝝ ſtatutoꝝ ī illis imponiciuitatibus. ſicut ſi appellat quis ius ciuile bonon̄. ſtatutūa ꝯpoſitoribus inuentum et ꝯcilio ꝯfirmatumh Non errauerit. ymo bn̄dixerit.i Sic em̄ ius quod pro ſe tm̄ ꝯpoſuer̄t alias eſſet gn̓alislex. vt.. eo. §. lex eſt. et de ſcꝫ iur̓ ciui. gn̓ali pt̄ hic loqu̓i.