Druckschrift 
Commentaria in libros Physicorum Aristotelis secundum viam Albertistarum cum textu
Entstehung
Einzelbild herunterladen
 

LiberOctauus

eo in agere ꝯſtituit. et ſic mouēs primū penetrat mouēsꝓximū ita proximū mouens moueat in virtute pͥmimouentis. ideo dici poteſt celū mouet̉ īꝑatiue a deoſcꝫ a primo motore extra genus. ſed executiue ſiue miniſterialiter a primo motore in genere mouet̉. Ad ſecūdum dd̓m eſt. intellectꝰ eſt in magnitudine aliqua extēſionē. eſt in magnitudine eo quo accipit hic virtutem eſſe in magnitudine. Nam illa virtusdicitur eſſe in magnitudine que coextendit̉ ip̄i magnitudini Etiam intellectus poſſibilis qui dicitur potentiainfinita reſpectu intelligibiliū eſt potentia paſſiua nonactiua de qua hic eſt ad ꝓpoſitū. Alij aūt dicunt aliqͣvirtus dicit̉ tripliciter eſſe infinita. vnoº intenſiue ſic iſla virtus dicit̉ eſſe infinita habet infinitos gradus intenſionales. et in magnitudine finita pōt virtus infinita hoc intelligit̉ ẜm eos dcm̄ Areſto. Secūdo extēſiue ſic illa virtus dicit̉ infinita hꝫ infinitos gradus extēſionis. et hoc modo in magnitudine finita p̄t eſſe virtus infinita. qꝛ ꝟtus alicuius magnitudinis pōt eſſe magis extenſa qͣꝫ ip̄a magnitudo.ſic bn̄ dicit ph̓s. Tertio obiectiue hoc dupliciter.vno actiue. et dicit̉ illa virtus eſſe infinita obiectiueactiue p̄t agere in infinita obiecta. ignis d̓r eſſeinfinite virtutis qm̄ p̄t agere in infinita obiecta hoc ē ininfinita ꝯbuſtibilia ſi ſibi apponātur qͣꝫuis ſit in aliqͣ magnitudine finita. Alio paſſiue. d̓r illa virtus infinita obiectiue paſſiue pōt in ſe recipere infinita intelligibilia ſil̓r materia. qꝛ pōt in ſe recipere infinitas formasiſtis vltimis mōis vt ip̄i dicūt intelligit̉ dcm̄ ph̓i.Ad tertiū dd̓m ē. celū in ꝓpria ꝟtute hꝫ potētiā admouendū tēpus infinitū. ſed hꝫ potentiam pͥmi motoris rōne cuius ꝓpter infinitā duratiōem motus celi nonarguit̉ infinita virtus eius. ſed ſolū infinita virtus ip̄iusmotoris. et ita etiā hꝫ ſolū ꝟtutē ad durandū tēpus infinitū in ꝟtute alterius ſcꝫ pͥmi entis hꝫ durabilitatem a ſeip̄o. ideo in ip̄o eſt ꝟtus infinita. Et illudſit de intentōne ph̓i pꝫ. qꝛ ſicut ſe hꝫ pͥmus motor ad motus inferiores. ita ſe habet pͥmū ens ad oīa entia ſequentia ip̄m. qꝛ ẜm areſto. oīa entia dependent ab vno pͥmo.ſꝫ ẜm ip̄m ceſſante primo motu ceſſant oēs inferiores etin ꝟtute eius hn̄t duratōem. ideo ceſſante pͥmo ente auteiꝰ influxū ceſſarēt oīa entia. et ꝯn̄s oporteret ī virtute eius ſolū habeāt duratōem in eſſe. Ad quartumdd̓m eſt. ph̓s hic loquitur de potentia ad operari etnon ad eſſe. modo materia ſolū dicit potentiam ad eſſe.Etiam potentia materie eſt ſolū potentia paſſiuaactiua de qua eſt ad ꝓpoſitum.Terttum dubium ett.An ꝓiecta qn̄ iam diſtant a ꝓijciēte moueant̉ a ꝑtibusmedijs ſucceſſiue motis. a virtute in ipſis aut ī medio generata. Et videt̉ no. qꝛ ꝑtes aeris aut medij mouent ꝓiectū niſi ꝓut ſunt mote a pͥmo ꝓijciēte. igitur ſi ꝓiectū moueat̉ ab illis ꝑtibus ab impetu generato ab ip̄o. ſequit̉ ceſſante ꝓijciente ꝓiectū mouebit̉. Cōſequētia ptꝫ. qꝛ ille ꝑtes aeris ceſſante ꝓijciente amplius mouebunt̉ Scd̓o mediū in quo mouet̉ꝓiectū impedit motū ipſius ꝓiecti. igitur ꝑtes eiusmouēt ip̄m ꝓiectū. An̄s ꝓbat̉. qꝛ reſiſtens ſue diuiſioni impedit trāſitū corꝑis ip̄m. ſed mediū eſt reſiſtēsſue diuiſioni. igit̉ Tertio. aer eſt facilit̓ diuiſibilis

p̄t ſuſtinere corꝑa grauia ī ip̄o. ꝯn̄s poſſꝫ moueretalia corꝑa grauia ſic ꝓijciuntur Quarto ſi ponaturcādela ꝓpe motū lapidis illa candela extinguit̉ tn̄ ſifieret magnus motus in ꝑtibꝰ aeris ſic ꝓiectū moueretur ad motū illaꝝ ꝑtiū oporteret candela extingueret̉igit̉ ꝓiectū in diſtantia a ꝓijciente mouet̉ in ꝑtibꝰ medij ſucceſſiue motis. ſꝫ oꝫ moueat̉ ab īpetu ſibi īpreſſo.Solutio ꝓiecta mouere a virtute ſibi imp̄ſſa aut ip̄i medio dupliciter p̄t intelligi. vno. in ꝓiecto generet̉ab impetu ſibi īpreſſo ſubiectiue ſicut d̓t buridanꝰ actualiter in ip̄o generet̉ q̄dā qͣlitas a qua mouet̉ ꝓiectumqn̄ eſt in aliqͣ diſtantia a ꝓijciente et etiam in ip̄o medioſed hoc eſt verū. Nam nullus motus violentus fit apͥncipio intrinſeco et paſſio vim cōferente. motus autemꝓiectionis eſt violentus. igit̉ fit a principio intrinſecoet per ꝯſequēs fit a tali impetu generato ſubiectiue inꝓiecto. Etiam qꝛ ille īpetus eſſet habitus aut diſpō. qͥaillud ponentes dicunt illū īpetū de prima ſpē qualitatis.ſꝫ neutrū illoꝝ eſt dd̓m. igit̉. Non habitus qꝛ tūc ſequeret̉ lapis poſſet mouere ſeip̄m talem īpetū. qͥa habitus eſt quo hn̄s habitū oꝑat̉ vult. diſpō cum expluribꝰ diſpōnibꝰ generet̉ vnus habitus ſeq̄ret̉ talēīpetū lapis acqͥrere poſſet vnū habitū quo moueret̉ ſurſum aut lateralit̓ qd̓ ē ꝯtra ph̓m ſcd̓o ethicorū dicentē. ſilapis milleſies ꝓijceret̉ ſurſum nunqͣꝫ aſſueſceret ad talēmotū nec haberet inclinatōnem ad ip̄m. Secūdopōt intelligi ꝓiectū moueat̉ a virtute recepta ī medioaut in ꝓiecto intentionaliter. hoc dupliciter. vnoº ſimul ſemel illa virtus intentionaliter generet̉ in diuerſis ꝑtibꝰ aeris. ſicut dixit plato. tm̄ ibi eſſet vnū mouens ſcꝫ primū ꝓijciens qd̓ influeret talem virtutē ꝑtibus ſequētibus et illud dici pōt. qm̄ ꝓiectū mouetur a ꝟtute ꝓijcientis imp̄ſſa ſil̓ cuilibet ꝑti medij. ſic primū mouēs ſꝑ reqͥrat̉ in tali motu. Naꝫ ſic ſequeret̉ ceſſante primo mouente ꝓiectū moueret̉ amplius.qꝛ ceſſarēt oēs alie ꝑtes mouerēt niſi ẜm ip̄is influeret̉ ꝟtus a ꝓijciente. ꝯn̄s eſt ꝯtra experiētia. qm̄ primo ꝓijciente corrupto adhuc ꝓiectū p̄t mouere. Alioᶜp̄t intelligi talis ꝟtus generet̉ in diuerſis ꝑtibꝰ aerisſucceſſiue. ſic pͥmo moueat̉ vna ꝑs deinde illa parsmota mouet aliam. ſic deinceps donec ceſſat virtꝰ primi mouentis ſiue impellentis. ſic ꝓiectū in diſtātia aijciente mouet̉ a ꝑtibꝰ medij a ꝟtute generata ſucceſſiue in ipſis. qꝛ primū mouēs ſicut dictū eſt mouet vnamꝑtem medij et per hoc mouet dat ſibi virtutem mouēdi ſequentē et alia aliam ⁊c̄ijs. Ad obiecta in oppoſitum dd̓m eſt interemptōem an̄tis qꝛ aliqua pars aerꝭmouet inqͣꝫtum mouetur ab alia ꝑte ꝓijciente ideonon oportet om̄es ꝑtes moueri a proijciente ceſſanteꝓijciente tunc ceſſat ꝑs ſibi īmediata moueri ab ip̄o.dum tn̄ ceſſat mouere ꝑtem ſequentem qͥa quando iameſt in termino ſui motus adhuc poteſt mouere ꝑtem ſequētem propter īnudationem ſuarum ꝑtiū qm̄ non eſtſimile de corporibus ſolidis et fluxibilibusAd ſecūdum dd̓m eſt qͣꝫuis tale mediū quo ad ꝑtesanteriores reſpectu ꝓiecti īpediat motuꝫ eius ẜm ſuediuiſioni reſiſtunt notamē ꝑtes ſequentes ꝓiectū ẜmmote ſunt a ꝓijciente et etiam a natura qꝛ ſequūtur proiectū īmediate ne generet̉ vacuū in loco vn̄ receſſit mouens ip̄m ꝓiectū. Aut dd̓m eſt. mediū dupliciter accipit̉. vno ẜm ſe ſic ꝓmouet motū ſed potius impedit motū. Alio accipit̉ inqͣꝫtum in ſe recipit vir-