PhyſicorumAreſtotelis.

Sextum dubium eliAn forma ſit de cōſideratōne phyſici. Et videt̉ ꝙ ſic. qꝛeſt pͥncipiū rei naturalis. igit̉ de ea hꝫ ꝯſiderare phyſicusSol̓o ꝙ duobꝰ modis ꝯſiderat̉ forma. Unoº ẜm ſe ⁊ abſolute inqͣꝫtū dat eē. ⁊ eo mō metaphyſicꝰ hꝫ conſiderarede ea. cuiꝰ eſt ꝯſiderare eſſe ⁊ ens vt hmōi. Alioº ꝯſideratur inqͣꝫtū hꝫ eſſe in materia. ⁊ dat eſſe naturale. ⁊ ē terminus mutatōis naturalis. ⁊ eo mō ꝯſiderat phyſicus deea. ⁊ iō Areſto. in pn̄ti libro mentionem nō facit de formain cōmuni. cum non omnis forma ſit naturalis.Septimum dubtum eūQuotuplicia ſūt noīa forme. Soº noīa forme ſūt variaẜm diuerſam acceptōeꝫ ip̄ius forme ip̄a em̄ tripl̓r ꝯſiderat̉. Unoº inqͣꝫtū cōincidit cū fine. Scd̓o mō ꝯſiderat̉ inqͣꝫtum dat eſſe rei cuiꝰ ē forma. Tercio mō inqͣꝫtū hꝫ eſſein mēte pͥmi. vn̄ pͥmo mō d̓r eē qͥd diuinū optimū ⁊ appetibile ⁊ illa diuerſificant̉ ẜm intentōnem eiꝰ qd̓ mouet̉ adip̄am. p̄t em̄ forma accipi dupl̓r ſcꝫ ẜm ꝙ ē finis intentōiset ẜm ꝙ ē finis appetitus ꝑ intentōnem directi. Si veroaccipiat̉ ip̄a ẜm ꝙ ē finis intentōis hoc duobꝰ modis fitaut ẜm relatōem ad pͥmā cām cui ineſſe quodā mō aſſimilat ſe qͣꝫtū p̄t. ⁊ ſic ē diuinū. aūt ẜm ꝙ ē finis manet abſolute. ⁊ ſic d̓r eſſe optimū. qꝛ bonū ē ꝑ ſe finis eiꝰ qd̓ mouet̉ ad ip̄m. ſꝫ ẜm ꝙ quietat appetituꝫ imꝑfecti ſic ē appetibile. Sꝫ ſi ꝯſideret̉ vt ē in re naturali dans eſſe. ſic ſibi attribuūtur hec noīa. imago forma actus rō ſpēs. ⁊ ꝙ quiderat eē. Dicit̉ em̄ imago. qꝛ ē q̄dā ſil̓itudo forme accepte īmente pͥmi. Et d̓r forma ꝑ reſpectū ad materiā. eo ꝙ format ⁊ termīat ip̄am. Dicit̉ autē actꝰ reſpectu potētie. qͥaactuat potētiā terminādo ip̄aꝫ. Et d̓r ro. qꝛ ab ip̄a ſumit̉tota definitio rei. ⁊ ē tanqͣꝫ mediū ip̄ius rōnis ad cognoſcendū ip̄am rem. Et d̓r ſpēs. qm̄ ip̄a pulchrificat ⁊ ſpecificat ip̄am materiā remouendo eiꝰ potentiā. Et d̓r ꝙ qͥderat eē. qm̄ ip̄a ē quiditas ⁊ eſſentia rei cuiꝰ ē ſi loqͥmur deforma totius. ſed ſi locutio fiat de forma ꝑtis. ē pͥncipiumquiditatis. Si aūt cōſiderat̉ inqͣꝫtū hꝫ eſſe in mente pͥmitunc ei hec noīa attribuūt̉ exemplar idea ⁊ ꝑadigma. Dicitur quidē exempſar. qꝛ forma ẜm eſſe reale ꝓducit̉ ad ſimilitudinē forme in intentōne exn̄tis. qm̄ oīs forma queper eſſe ē in materia pͥus fuit in motore pͥmo. ꝓpter quodetiā d̓r a platōne mūdus archetipus. ꝓpter qd̓ dictū boetij eſt verū cū dicit. Mundū mente gerens pulchrū pulcherrimꝰ ip̄e ſil̓iqꝫ imagine formās. Et d̓r idea. eo ꝙ habet eſſe ideale cū ip̄o pͥmo. Et d̓r ꝑadigma. qꝛ ip̄a vna exiſtēs ē tanqͣꝫ ſil̓itudo pluriū ad cuiꝰ ſil̓itudinē plura indiuidua formant̉ ī rei natura. ſic̄ pl̓es calcei reſpectu vniꝰ for̄e.Octauum dubtum eūAn phyſicus debeat cōſiderare totū cōpoſitū. Solutō ꝙduobꝰ modis accipit̉ totū cōpoſitū. Unoº in cōi rōne cōpoſiti nō cōſiderādo modū cōpoſitōis aut pͥncipia ex qͥbꝰcōponit̉. ⁊ hoc mō metaphyſicus hꝫ determīare de totocōpoſito. Alio mō cōſiderat̉ inqͣꝫtū eſt cōpoſitū ex principijs naturalibꝰ ⁊ quo ad ſpecialē modū cōpoſitōnis ẜmꝙ ꝑ motū ad cōſtitutōem cōpoſiti principia concurrūt. ⁊ſic phyſicus habet determinare de eo.Et ſic eſt finis pͥmi libri phyſicoꝝ Seqͥt̉ ſcd̓s phyſicoꝝ

Orum que ſūtalia quidem ſunt natura. aliavero propter alias cauſas. natura quidem ſunt aīalia queqꝫet partes ipſarum et plante etſimplicia corpora vt terra ⁊ ignis ⁊ aer ⁊ aquahec enim eſſe ⁊ hmōi a natura eſſe dicimus.Omnia enim que predicta ſunt videntur eſſedifferentia ad non natura exiſtentia. Que quidein enim natura ſunt. omnia videntur habētia in ſeipſis principium motus et ſtatus hecquidem ẜm locum. illa vero ẜm augmentumet decrementum. quedam autem ẜm alterationem. Lectulus autem et indumentum ⁊ ſi aliquid huiuſmodi genus eſt ẜm quod quidemſortitum eſt in predicatōne vnaquaqꝫ. ⁊ inqͣꝫtum eſt ab arte neqꝫ vnum habet impetū mutatōnis innatum. ẜm autem ꝙ contingit ip̄islapideis eſſe aut terreis aut mixtis ex his habent tantum.Iſte eſt ſecūdus liber in quo ph̓s determīat de naturade cauſis per ſe ⁊ per accidens. Poſtqͣꝫ determinatū eſt inp̄cedenti libro de pͥncipijs mobilis ẜm ꝙ mobile exit depotentia ad actū. Et diuidit̉ pn̄s liber in ſex tractatꝰ. Inquoꝝ pͥmo ph̓s determīat de natura ⁊ eius diuiſiōe. Inſcd̓o tractatu determīat de dr̄a phyſici ⁊ mathematici. etquō habet vtrāqꝫ naturā ꝯſiderare phyſicus. ibi qm̄ autēdetermīatū eſt. In tercio vero tractatu determīat de cauſis ꝑ ſe ſubiungēdo earūdē ꝓprietates ⁊ de modis cauſandi. ibi determīatis āt his. In qͣrto tractatu de cauſis peraccidens. ſcꝫ de caſu ⁊ fortuna. ibi Dicit̉ aūt fortuna. Inqͥnto tractatu oſtēdit. ꝙ phyſicus hꝫ ꝑ quattuor cauſasdemonſtrare. ibi que aūt ſūt cauſe In ſexto tractatu ph̓soſtendit naturā agere ꝓpter finē. vn̄ ſumit̉ in rebꝰ naturalibus neceſſitas. ibi. Dicendū quidē igit̉ pͥmū. Primꝰ tractatus in duo diuidit̉ capitula in quoꝝ pͥmo determīat denatura ⁊ dr̄a naturaliū ⁊ artificialiū qͣꝫtū ad eiꝰ motū Inſcd̓o vero capitulo ph̓s determīat de diuiſione nature ibividet̉ aūt natura. Et ꝓ intellectu nature ip̄e Areſto. p̄mittit vnā diuiſionē di. Eoꝝ q̄ fiūt vl̓ ſtꝭ. q̄dā fiūt a nat̉a. q̄dāꝓpter alias cās A natura vt aīalia ⁊ ꝑtes aīaliū ⁊ plantecū ꝑtibꝰ ſuis. ⁊ corꝑa ſimplicia q̄ vocant̉ elemēta ignis aeraqͣ ⁊ terra. Hec em̄ ⁊ hmōi q̄ ſūt ſil̓ia iſtis dicimꝰ eē ⁊ fieri a natura. Oīa āt talia vidēt̉ ſtatī hr̄e dr̄aꝫ ad ea q̄ nō ſtꝭa natura. in hoc ꝙ oīa q̄ hn̄t quādā ꝟtutē ī ſeip̄is ſiue vimq̄ ē pͥncipiū motꝰ ⁊ ſtatꝰ hoc ē qͥetis. aut ẜm locū. aut ẜmaugmentū ⁊ decremētū. aut ẜm alteratōneꝫ. aut ẜm pl̓esmotꝰ ſimul. Sunt autem non naturalia a quibus iſta diſferunt multiplicia. quedam enim nullum habent principium motus aut quietis alicuius in ſeip̄is qd̓ in ſuo nomine importetur. Sunt auteꝫ talia artis apoteleſmata hoceſt opera artis vt lectus et indumentum. et quecunqꝫ talia ſunt alterius generis a naturalibꝰ exn̄tia que nomineſuo in quodā alio genere predicamenti ponuntur qͣꝫ ſintex nomīe materie vel forme naturalis que eſt in ip̄is ſicut