Primus phyſicorū.Areſtotelis

Foniam quidē intelligere ⁊ ſcire ꝯtingit circa omnes ſciētias quaꝝſunt principia cauſe aut elementa ex horū cognitione Tunc em̄ cognoſcere arbitramur vnūquodqꝫ cū cauſas primas et principia primacognoſcimus vſqꝫ ad elementa.¶ Iſte eſt liber phyſicoꝝ intitulatus de phyſico audituquia in eo agitur de vniuerſalibꝰ nature que ſolo audituꝑcipiuntur ⁊ nō ſuffragat̉ hic alicuius alterius ſenſus experientia. ſicut in alijs libris poſterioribꝰ in quibꝰ agit̉ departicularibꝰ nature. Aut ideo qm̄ liber iſte fuit ꝯſcriptꝰa diſcipulis Areſtotelis in audiendo eūdem ab ipſo ⁊ nōꝯpilatus ab eo. vt plures alij libri. Et diuidit̉ prima ſuidiuiſione in octo libros partiales In quoꝝ pͥmo agitur depͥncipijs mobilis ẜm ꝙ mobile exit de potentia ad actuꝫid eſt agitur de pͥncipijs ꝯſtitutionis ⁊ trāſmutationis rerum naturalium. qꝛ pͥncipia tranſmutationis ſunt materia forma ⁊ pͥuatio. ⁊ pͥncipia ꝯſtitutionis materia ⁊ forma que manent in re facta. In ſecūdo determinat de natura ⁊ cauſis naturalibꝰ tam ꝑ ſe qͣꝫ ꝑ accn̄s. In tercio depaſſionibꝰ corporis mobilis intrinſecis que ſunt motuset infinitum In quarto de paſſionibꝰ extrinſecis corporismobilis. que ſunt locus vacuuꝫ ⁊ tempus. In quinto departibꝰ ſubiectiuis motus in ꝯmuni In ſexto de partibꝰqͣꝫtitatiuis eiuſdeꝫ. In ſeptimo de motu in ordine ad motorem. ſcꝫ ꝙ eſt deuenire ad vnū pͥmū motorem. In octauo de pͥmo motu ⁊ pͥmo motore. Ex quibꝰ pꝫ ꝙ ſemꝑduo libri habent ꝯnexionem. qꝛ duo pͥmi determinant depͥncipijs. Tercius ⁊ quartus de paſſionibꝰ. Quintus etſextus de diuiſione motus. Septimus ⁊ octauus de mobilibꝰ ⁊ motoribꝰ. Et ſubdiuiditur pͥmus liber in quatuor tractatus ẜm dn̄m Albertum. In quoꝝ primo determinat de duobꝰ procelſibꝰ quoꝝ vnus eſt doctrinalis procedens ex notioribꝰ ⁊ prioribꝰ ẜm naturam. ſcꝫ a pͥncipijscauſis ⁊ elementis. Secūdus eſt diſciplinalis ꝓcedens aꝯfuſioribꝰ. id eſt magis vniuerſalibꝰ ad minus vniuerſalia. Et iſte tractatus a quibuſdam dicitur pars prohemialis. In ſecūdo recitat opiniones antiquoꝝ. et incipit ibiNeceſſe eſt aūt eſſe vnū principium aut plura. In terciorecitat opinionem ꝓpriam circa pͥncipia reruꝫ naturaliumin cōmuni. et incipit ibi Omnes igitur ꝯtraria principiafaciūt. In quarto loquit̉ de pͥncipijs rerū naturaliuꝫ ẜmſe in ſpeciali ſoluendo duos defectus antiquoꝝ. ⁊ incipitibi. Subiecta aūt natura. Primus quidē tractatus vni-

cum habe̓t capitulū. in quo ponūtur due ꝯcluſiones. qnarum pͥma eſt iſta. In naturali ſcientia ꝓcedendū eſt ex pͥncipijs cāis ⁊ elemētis ad pͥncipiata cāta ⁊ elemētata Quaſic probat. quia in omni ſcientia in qua ſunt principia cauſe ⁊ elementa ꝯtingit intelligere ⁊ ſcire ex illorum cognition. Sꝫ in ph̓ia naturali ſunt principia cauſe ⁊ elementaigitur ꝯtingit intelligere ⁊ ſcire ex eorum cognitione. Ꝙaiorem probat. qꝛ tunc arbitramur vnūquodqꝫ cognoſcere cum cauſas primas cognoſcimus ⁊ pͥncipia prima vſqꝫ ad elementa. Minor patet per Areſtoteleꝫ in textu dicentem. quoniam quidem intelligere ⁊ ſcire ꝯtingit circaomnes ſcientias. quarum ſunt principia cauſe ⁊ clemētaex horum cognitione.irta textum exponitūmouetur queſtio An naturalis ph̓ia vera ſcīadiſtincta ſit a metaphyſica ⁊ mathematica¶ Et arguit̉ primo ꝯtra ſuppoſitum rōnibꝰ eracliti dicētis ꝙ naturalis ph̓ia nō eſt vera ſcientia. qꝛ quicqͥd ſciturdebet ſciri ẜm ſuū ꝓprium eſſe ⁊ in eo ꝙ eſt. ſed res naturales non poſſunt ſciri ẜm ſuū ꝓprium eſſe ⁊ in eo ꝙ ſunt. igitur de ipſis non eſt ſcientia. Minor ꝓbatur. quia ꝓpriuꝫeſſe rerum naturalium eſt variabile in infinitum. ſed infinitum non poteſt cognoſci ab intellectu noſtro. igitur ⁊c̄.¶ Secūdo. omnis ſcīa acquiritur per demonſtrationemcuius medium eſt definitio. ſed res naturales non poſſunt habere definitionem. igit̉. Minor ꝓbatur. qꝛ definitio eſt oratio explicans eſſe rei. tale aūt non eſt explicabile.cū ſit in infinitum variabile. Etiā patet ꝑ Areſtotelē primo de aīa dicentē ꝙ rō aīalis ẜm vnūqd̓qꝫ aīal eſt alteraet altera. ¶ Tercio oīs ſcīa eſt de īmobilibꝰ aliter ſe habere nō potentibꝰ. res aūt naturales ſunt mutabiles ⁊ variabiles. ergo de ipſis nō eſt ſcīa. ¶ Quarto quicquid eſtſcibile eſt intelligibile. ſꝫ res naturales nō ſic intelligibilesigit̉ nō ſunt ſcibiles. Minor ꝓbat̉. qꝛ qͥcqͥd ē intelligibiledebet abſtrahi a materia. ſed res naturales accipiūtur cūmateria ⁊ ꝯditōibꝰ eius. igit̉ nō ſunt res naturales intelligibiles. ⁊ ꝑ ꝯſequens de ipſis nō eſt ſcīa ¶ Contra q̄ſitum arguit̉ ſic. ille ꝑtes ph̓ie nō diſtinguūtur q̄ idē ꝯſiderant. ſed ſic eſt de metaphyſica mathematica ⁊ phyſica. gͦnō diſtinguūtur. Minor patꝫ. qꝛ metaphyſica ꝯſideratens inqͣꝫtū ens. ⁊ ꝑ ꝯn̄s ome ens. gͦ ꝯſiderat qͣꝫtitatem amathematico ꝯſideratam ⁊ qualitatē a phyſico ꝯſideratam. Pro veritate tn̄ ſuppoſiti et queſiti eſt doctrina oīmph̓oꝝ vere in phyſica loquentiumMaior Tūc arbitramur ſcire ī vnaqͣqꝫ ſcīacū cognoſcimus pͥncipia ⁊ cās vſqꝫ ad elemēta. Minor. Hec reperiūt̉ in naturali ph̓ia acex eis ꝯtingit ſcire ⁊ ītelligere ī ea CōcluſioIgit̉ ip̄a eſt ꝟa ſcīa qͣꝫuis in ea nō ſit tāta certitudo ſicut in mathematica¶ Maior pꝫ ꝑ ph̓m hic in textu. ⁊ pͥmo poſterioꝝ. Minor patebit in decurſu totius libri phyſicoꝝ. ibi clare oſtēdit̉ ꝙ ſint pͥncipia cauſe ⁊ elemēta reꝝ naturaliū ex qͥbꝰ ſciunt̉ ¶ Cōcluſio quo ad pͥmā ꝑtē pꝫ. qꝛ hꝫ verū ſubiectūvt nūc ſupponit̉ ⁊ in ſequēti q̄ſtione d̓clarabit̉. ꝙ hꝫ veraspaſſiones q̄ ſibi ineſſe demonſtrant̉ ꝑ ꝟa pͥncipia q̄ poſteamanifeſtabūtur. ergo eſt vera ſcīa Et qͣꝫuis in phyſica ſintopiniones varie hͦ tn̄ nō ꝓuenit ex ꝑte ſcibilis. ſꝫ ex ꝑte ſcientis. Scd̓a ꝑs pꝫ ꝑ ph̓m dicētē ꝙ acribologia mathema

A ij