Druckschrift 
Commentaria in libros Physicorum Aristotelis secundum viam Albertistarum cum textu
Entstehung
Einzelbild herunterladen
 

LiberSextus

tātū eſt mēſurās ip̄m. Aut p̄t ſic formari ratio vbicūqꝫſunt ꝑtes finite ibi poteſt totū eſſe infinitū. ſꝫ partestēporis correſpōdentes magnitudini ſtꝭ finite. pn̄tꝯſtituere tp̄s infinitū. Maior ꝓbatur. qꝛ totū ex partibus depēdet. Qinor ptꝫ qꝛ magnitudo fit finita aliqͣpars tēporis correſpondet alicui parti magnitudinis. ergo partes magnitudinis ponūtur eſſe finite. oꝫꝑtes tꝑis corrn̄dētes ꝑtibꝰ magnitudinis ſint etiā finiteAmplius aūt ſi oēm magnitudinē in īfinito tꝑe trāſibit. ſꝫ ꝯtingit aliquā et infinitopore trāſire. vt qd̓ ē b. c. hoc aūt mēſurabit eqͣlem in equali trāſibit. quare et finitū erit tēpus aūt in infinito tꝑe trāſit qd̓ eſt. be. manifeſtū eſt ſi accipiat̉ in altera finitū tēpus. ſi inminori ꝑte trāſibit. hāc neceſſe ē finita eſſe altero termino exiſtēte Eadē āt demōſtratio ē. ſilongitudo q̄dā infinita ſit tp̄s aūt finitum Hic ph̓s remouet vnā cauillatōem qua poſſet aliqͥsdicere. qͣꝫuis verū ſit oēm magnitudinē trāſibitin tꝑe infinito ſꝫ tranſibit aliquā in tꝑe finito. ſicut illāeſt ꝑtiū. ſꝫ tn̄ illā eſt totius ẜm ſe trāſibit in tꝑe infinitoſꝫ iſtud ſtare pōt. qꝛ ſic dicens intendit magnitudinē eſt ꝑtis d̓r b. c. trāſibit ipſam in tꝑe finito. illa ſiueſit aliquota ſiue excellat ſiue deficiat ab aliquota ſꝑ reddit totū. et ꝯceſſum eſt equaliter in equalibꝰ tꝑibꝰ eqͣles ꝑtes tranſit. oꝑtet neceſſario ſicut prius totū tp̄sex finitis ꝯpoſitū ſit finitū. qꝛ totū ꝯtinuū et quātitatm̄ hꝫ qͣꝫtitatē niſi illā eſt ex ꝑtiū qͣꝫtitate. Si forte dicat aduerſarius etiā ꝑtes trāſit in infinito tꝑe. ſicuttem eſt be. hoc iterū eſt falſum. qꝛ ſicut dictū eſt. oportet tp̄s tale in altera extremitate ſumat̉ finitū. illo em̄dato accipiemꝰ ꝓpōem ſe manifeſtā eſt. qd̓ trāſit aliqd̓ ſpaciū eqͥliter velox in toto ſpacio exn̄s ī minoritꝑe trāſit ꝑtē illiꝰ ſpacij qͣꝫ totū ſpaciū. illud qd̓ mouerſuꝑ ſpaciū a. b. in minori tranſibit hāc ꝑtē eſt be qͣꝫ to. ſꝫ qd̓ eſt minus infinito neceſſe eſt finitū eſſe īfinita oīa equalia ſint. ꝑtē b. e ſil̓i rōne alias ꝑtes trāſitin tꝑe finito. Sꝫ prius habituꝫ eſt. illa ꝑte tꝑis finitancc̄e eſt et alias finitas. totū tēpus eſt finitū. Hecaūt demōſtratō figurat̉ in lineis hoc. qꝛ linea magnitudinis et ſpacij finita ſic ponat̉. vt primus terminꝰ eiꝰprenotet̉ lrā b. et vltimus terminus ſignet̉ lrā a. parseius q̄cūqꝫ fuerit ſiue aliquota ſiue deficiens ſiue excellens ẜcet̉ verſus b. e. lrām. ſub illa aūt linea ducat̉ linea deſignās tēpus infinitū. quidē finita ſit in extremitate prima ꝟſus b illa extremitas ẜcet̉ g. et ab altera ꝑte ducat̉ in infinitū. ꝑs tꝑis in qua eſt motus be ſignificet̉ d. Et eadē demōſtratio cōuerſa demōſtrabitipoſſibile ſi dicat̉ magnitudo īfinita in altera extremitate. ſuꝑ illā eſſe motū menſuret̉ tꝑe finito. qꝛ tūc eodem modo ab infinita magnitudine ex ꝑe extremitatꝭ finite ſecabimꝰ ꝑtē ſuꝑ quā eſt motus in ꝑte tꝑis finiti etꝓbabimꝰ illa ꝑs mēſurabit totam magnitudinē et ſicerit finita.Manifeſtū igit̉ eſt ex dietis neqꝫ linea neqꝫplanuꝫ. neqꝫ oīno nullū ꝯtinuoꝝ erit atomum ſolū ꝓpter id qd̓ nūc dictū eſt. ſed qꝛ acciditdiuidi atomum

Pric ph̓s reſumit ex his in pͥncipio iſtiꝰ libri dictaſunt dices. neqꝫ linea neqꝫ planū hoc ē ſuꝑficies. neqꝫvl̓ter aliqͥd qd̓ eſt de nūero ꝯtinuoꝝ eſt ꝯpoſitū ex atomis hoc eſt indiuiſibilibꝰ. hoc ſolū ex dictis manifeſtum eſt. ſꝫ etiā idē ph̓s ꝓbat hic duabꝰ rōibꝰ qͣrū pͥmaeſt. qꝛ ſi ſic ſequeret̉ indiuiſibile diuideret̉ ſꝫ hoc eſt incōueniens. igit̉ Seq̄la patet. qm̄ de rōe ꝯtinui eſt. habeat multas ꝑtes copulatas ad aliquē terminum cōemvt patet eius definitiōem. illud em̄ qd̓ hꝫ ꝑtes ꝑteseſt diuiſibile. indiuiſibile erit diuiſibile.Qm̄ em̄ in tꝑe velocius et tardius eſt. velocius aūt plus tranſit in equali tꝑe. ꝯtingit ātet duplicē hemioliā tranſire et longitudineꝫSit em̄ hec velocis Adducat̉ igitur velocius ẜm hemioliā in eodē tꝑe et diuidant̉ magnitudines quidem velocioris ſunt a bcd. intres atomos vero ſunt tardioris in duos inquibus ſunt ez i Itaqꝫ et tēpus diuidet̉ in triaatoma. Equalem em̄ in equali tempore tranſibit. Diuidat̉ igit̉ tempus in ea ſunt klmnIterū āt qm̄ deductū eſt tardius e. i et tempus ſecabit̉ in gemina. Diuidet̉ ergo atomuꝫet īꝑtibile in atomo tranſit ſꝫ in plus Manifeſtū eſt ergo nhil cōtinuorū īꝑtibile eſt.Hic. p. ponit ſcd̓am rōem ducentē ad īpoſſibile anteqꝫ ponit tria ſupponit. Quoꝝ primū eſt. in om̄i tꝑeꝯtingit aliqͥd velocius tardius moueri. Scd̓m ē velocius in equali tꝑe plus ꝑtrāſit de ſpacio Tertiū eſtin ſingulis motibꝰ ꝯtingit ꝓportiōem velocitatis ad velocitatē ẜᵐ om̄es ſpēs ꝓportionū. ita poſſunt eſſe īportione dupla in ꝓportione hemiolia ſeſquialterad̓r ab arithmeticis. Quibꝰ ſuppoſitis eſt iſta. ſi ponat̉ in iſtis ꝓportiōibꝰ ſe habere duas magnitudines adduo pūcta. ſit hec ꝓportio velocioris ad tardū. ī eodētꝑe adducat̉ velocius ẜm hemioliā ꝓportōem diuidātur magnitudines ẜm atoma ſiue indiuiſibilia ex qͥbusdicunt̉ ꝯponi. ita linea ẜcās magnitudinē cuius motus ẜcat̉. a. b. c. d. diuidat̉ in tres atomos. a. b. b. cc.et ſuꝑ illā fit motus velocioris. et magnitudo ſuꝑ quaꝫeſt motus tardioris ẜcet̉ lineā eꝫ .i. diuiſaꝫ in duos atomos e. 3. 3 .i. qꝛ tria ad duo ſe hn̄t in ꝓportōne hemioliain poſitū eſt ſe habere velocius ad tardius. Poſitū em̄eſt tp̄s ſit vnū vtriuſqꝫ motus Et qꝛ ſupra poſitū eſt ncc̄e ē tp̄s diuidi ẜm diuiſioneꝫ magnitudinis. ecōuerſo. tūc tp̄s in velocius tranſit lineā triū atomoꝝ neceſſe eſt diuidi in tres atomos ꝯponentes totū tempusmotꝰ ſui. qꝛ equale ſpaciū trāſit equaliter velox. in eqͣlitꝑe. in qͣnto tranſibit pͥmū atomū ſpacij in tātū trāſibit ſcd̓m et tertiū. tp̄us tres eqͣles atomos habebit.Signet̉ ergo totū tp̄s k. l. m. n. Sꝫ eadē rōne ideꝫ tp̄sqd̓ etiā mēſurat motū tardi e. 3. .i. magnitudinē. ſecabit̉in duo. ſicut ſecat̉ ſua magnitudo in duo que ſunt ſub hemiolia ad tria ſtꝭ hemiolia ad duo. illa duo deſignēt idē tp̄s tēpore velocis ſunt ſicut tria. atoma velocis. Sed ſi equaliter tardū trāſit aliqd̓ ſpaciū in tꝑe aliqͦtūc medietatē illiꝰ ſpacij trāſibit in medietate illiꝰ tꝑis.ergo tardū quod tranſit e. 3 .i. ſpaciū in toto tempore k. l