Druckschrift 
Commentaria in libros Physicorum Aristotelis secundum viam Albertistarum cum textu
Entstehung
Einzelbild herunterladen
 

LiberQuartus.

imitat̉ magnitudinem motus ſiue accipiat̉ ſub forma diſcreti ſiue ſub forma continui. vt patuit ſupra. Motumem̄ in vtrāqꝫ iſtaꝝ formarū imitatur tēpus in eo ꝙ quātitates ⁊ ꝯtinue ⁊ diſcrete ſunt ꝑ modū ſupͣdictū. qͥa eīmagnitudo ſuſtinet motū etiam idē ſuſtinet tempꝰ Cōtingit aūt aliqn̄ ꝙ menſuramus magnitudinē motu ethoc eſt per accn̄s et quo ad nos. aliqn̄ aūt menſuramusmotū magnitudine et hoc eſt magis per ſe et eſſentiale.qꝛ magnitudo de ſe menſura eſt qd̓ nō eſt motus. Dicimus em̄ aliqn̄ viā eſſe longā et multā qn̄ ꝓceſſus ē multus et longus. et aliqn̄ ecōuerſo dicimus ꝓceſſum magnum eſſe ſi via ſit magna. ſicut dici ꝯſueuit qn̄ venimusde vna ciuitate ad aliam. ⁊ d̓r nobis. ꝙ multū ꝓceſſimꝰeo ꝙ vna ciuitas diſtat ab alia ꝑ longā viā que nota eſtnobis. aliqn̄ aūt via nō eſt note qͣꝫtitatis. et dicimus ꝙmultū diſtat eo ꝙ per viā illam vix tribꝰ diebꝰ ꝓceſſimꝰSic igit̉ motus et tempus ſe hn̄t ad inuicem ꝙ vtrūqꝫmenſurat̉ per alterū. ſꝫ tp̄s ꝑ ſe menſura eſt motꝰ. ſicutmagnitudo mēſura motus. ſꝫ motus qͦ ad nos et ꝑ accidens eſt menſura tꝑis ſicut motꝰ ſpacij Hec igit̉ dictaſunt de ꝓprietatibꝰ tꝑis inqͣꝫtū eſt ꝯtinuū et diſcretum.Utrū ſit idem nūt in tepore cui bene attribuunt̉ paſſiones numeri etcontinui ab AreſtoteleEt videt̉ pͥmo ꝙ nō ſit idē tunc in tꝑe. qꝛ ſicut ſe habetvnitas ad nūerū. ſic nūc ad tp̄s. vt d̓t ph̓s in textu. ſꝫ innūero ſunt plures vnitates. igit̉ in tꝑe erūt plura nūc. etnō ſolū vnū et idem Scd̓o oē ꝯtinuū ncc̄e eſt habereplures termīos. cū ergo tēpus ſit ꝯtinuū. oportet ipſumhabere plures termīos. igitur. Tertio qͦcūqꝫ ſunt ineodē nūc ſunt ſimul tꝑe. ſi igit̉ in toto tꝑe eſſet vnū nuncſeq̄ret̉ ꝙ oīa q̄ fuerūt ī toto diſcurſu tꝑis eēt ſil̓ tꝑe qd̓eſt incōueniēs. Quarto nulla ꝓpō eſt verior qͣꝫ illa inqua idem p̄dicatur de ſeip̄o. ſi ergo ſit vnum nūc in tototꝑe. iſta erit vera nunc preteritū eſt nunc futuꝝ. cum ſitvnuꝫ nunc ꝯn̄s eſt falſuꝫ. igit̉ nō eſt vnum et ideꝫ nūc intoto tꝑe. Quinto ꝯtinuuꝫ et diſcretuꝫ ſunt qͣꝫtitatesoppoſite. gͦ nō pn̄t ꝓpͥetates ꝯtinui et diſcreti ꝯuenire tēpori. Pro intellectu iſtius q̄ſtionis ponunt̉ duo diſcurſus quorum maior primi iſta eſtIpſum nūc in toto tꝑe manet vnū et ideꝫ re.qͣꝫuis diuerſificet̉ rōne. Minor Tēpusmenſura extrinſeca ſubſtātie habet in ſe rōemqͣꝫtitatis ꝯtinue et diſcrete Cōcluſio Igitur conueniūt tꝑi diuerſe ꝓprietates continuiet diſcreti.Qaior ptꝫ qꝛ ſicut ſe hꝫ mobile ad motū. ſic nunc adtempus. mobile āt eſt vnū ⁊ idē in toto motu drn̄s ẜmrōem ſiue ẜm eſſe. igit̉ erit vnuꝫ et idem nunc ẜm rem hͦeſt ẜm ſubſtātiā in toto tꝑe. drn̄s ẜm eſſe Preterea ſicutſe habet punctus ad linea ſic nunc ad tēpus. ſꝫ eſt vnuset idē pūctus in tota linea fluxo ſuo cauſans lineā gͦ eritvnum ⁊ idem nūc in toto tꝑe. et ſicut punctꝰ hꝫ alid̓ etaliud eſſe in diuerſis ꝑtibꝰ linee ſic etiaꝫ nunc in diuerſisꝑtibꝰ tꝑis. Ex quo etiam ptꝫ ꝯuenientia puncti ⁊ nūc.qꝛ punctum eſt terminus cōis linee. ita etiā nunc eſt terminus cōis ipſius tꝑis. Eſt tn̄ drā inter ea Nā nūc nōeſt ꝑmanens ſicut punctum. et ideo bn̄ cōtingit vt vino

puncto vt duobꝰ. ſed nō vno nūc vt duobus. vt patet demotu reflexionis. In illo em̄ vtimur finali pūcto ipſiusſpacij. vt principio ſimpl̓r ⁊ fine ſimpliciter. ſed ꝓpter ſucceſſionem tꝑis nō vtimur ſic vno nūc vt duobꝰ. qͥa duonūc diſtāt ī reflexionis motu ꝑ mediū ꝯtinui tꝑis Sꝫdiceres ꝯtingit etiā vti vno nūc vt duobꝰ. qꝛ ꝯtingit vtinūc in principio ⁊ fine. qm̄ eſt terminus cōis qui eſt pͥncipium prioris ꝑtis et finis ꝑtis poſterioris. Ad hͦ ēdd̓m ꝙ ꝯtingit bn̄ vti vno pucto. vt duobꝰ ẜm qͥd. quāuis nō ſimpliciter. ſꝫ ꝯtingit vti vno pūcto. vt duobꝰſimpliciter. tūc em̄ vtimur vno puncto vt duobꝰ. ſimpliciterqn̄ accipimꝰ punctū aliqd̓ vt finē ⁊ vt principium. Autdd̓m eſt. ꝙ poſſumus bn̄ vti vno nunc. vt duobꝰ ẜm imaginatōem ſiue intellectū intelligendo ipſum eē principiūvnius et fineꝫ alteriꝰ. ſꝫ nō ẜm eſſe .ſ. per realem demonſtratōem ita .ſ. ꝙ poſſimus demōſtrare aliqd̓ nūc ſil̓. vt ēprincipiū vnius ꝑtis tꝑis ⁊ principiū alterius ꝑtis tēporis. Minor ptꝫ quo ad eius primā ꝑtē qm̄ illa mēſura dicit̉ eſſe extrinſeca q̄ nō eſt ſubiectiue in eo cuius eſtmenſura. tempus nō eſt ſubiectiue in eo cuius eſt menſura. igit̉ tempus eſt mēſura extrinſeca ſubſtātie. Scd̓apars minoris ptꝫ ex ꝓprietatibꝰ quas Areſto. attribuittꝑi. Quaꝝ prima eſt. ꝙ in tꝑe eſt quodā mō dare maximum ⁊ minimū ⁊ quodā mō nō Nā ẜm ꝙ ꝯtinuū eſt ineo nō ē dare minimū. qꝛ ē diuiſibile ī infinitū. ſꝫ in eo p̄tdari maximū. qꝛ in ꝯtinuis nō eſt infinitū ꝑ appoſitōemSꝫ inqͣꝫtuꝫ eſt qͥd diſcretū in eo eſt dare minimū tēpus.ſicut eſt dandū minimū in nūero qd̓ ē vnitas. ⁊ minimꝰnūerus qui eſt binarius. vt duo momēta ſunt minimū tēpus. ſꝫ in eo non p̄t dari maximū. qꝛ in appoſitiōe nūerieſt ꝓceſſus in infinitū. Scd̓a ꝓprietas. ꝙ tempus bened̓r multū et paucū. longū ⁊ breue. inqͣꝫtum diſcretū dicit̉multū et paucū. inqͣꝫtum ꝯtinuū d̓r lōgū ⁊ breue. qm̄ lōgum et breue ſunt paſſiones qͣꝫtitatis ꝯtinue. et multuꝫet paucū ſunt paſſiones nūeri. ſꝫ non d̓r tēpus velox veltardū. qꝛ ſunt paſſiones motꝰ ⁊ nō tꝑis. Tertia ꝙ tēpus ẜm ſemonet ſꝑ vnū ⁊ idē. tn̄ diuerſificat̉ ẜm ſuas ꝑtes quēadmodū ⁊ motus cuiꝰ tꝑs eſt paſſio. Quartaſicut ꝯtingit vnū ⁊ eūdē motū ꝯtinue reuolui in ſeip̄mſic etiā tp̄s reuoluit̉ in ſeipſum. ſicut ꝯtinue poſt vnā hiemen reiterat̉ alia. qꝛ eodē mō variat̉ paſſio ſicut ſuū ſubiectū ⁊ hec ꝓprietas ꝯuenit tꝑi reſpcū motus circularis cuiꝰ eſt paſſio. Quinta ꝙ ſicut nos mēſuramus motū ꝑ tp̄s ſic etiā eꝯͣ. vt latius patuit circa tex. Et qͣꝫuis heꝓpͥetates qͣꝫtitatꝭ ꝯtinue ⁊ diſcrete tꝑi ꝯueniāt pͥncipal̓rtn̄ ſibi attribuunt̉ ꝓpͥetates qͣꝫtitatis ꝯtinueqm̄ ſimpl̓rtp̄s eſt qͣꝫtitas ꝯtinua. et ẜm qͥd eſt qͣꝫtitas diſcreta Ethꝫ tēpus maiore ꝯuenientiā cū qͣꝫtitate diſcreta inqͣꝫtuꝫeſt oro. qͣꝫ inquantū eſt nūerus. qꝛ ſicut ꝑtes orōnis ſtꝭſucceſſiue ⁊ nō ꝑmanētes. ita etiā ꝑtes ipſius tꝑis ſuntſucceſſiue. Sꝫ diceres igit̉ potiꝰ tēpus defineret̉ ſic. ꝙ tēpus ſit oratio motus ẜm prius ⁊c̄. qͣꝫ nūerus motusAd hoc eſt dicēdū. ꝙ nūerus in tꝑis definitōne nō accipit̉ ꝓprie ſed cōiter inquātū extendit ſe ad orationem. vn̄oratio eſt nūerus ſuarū vnitatū ſucceſſiuaꝝ. ConcluſioQaior alterius diſcurſus.patet ex dictis.Magnitudo motus et tēpus ſunt ꝓportionabiliter quāta. ac ſe inuicē mēſurantia Minor Tempus menſurat per ſe et ſimplicitermotū. motus per accidens et quo ad nos menſurat tēpus. ſimiliter eēntialius motū mēſurat