LiberTercius

tiplicatōnem et intelligentie multiplicant̉ ad numeruꝫmobiliū. ⁊ tunc numeratur numero ip̄orum et nō ꝑ ſe.et ſic patꝫ ꝙ diuiſio materie eſt cauſa numeri. et diuidēsip̄am eſt forma. nō ꝑ hoc ꝙ eſt eſſentia cōmunis que inquolibet eſt tota. ſed per hoc ꝙ tangens ip̄am ꝑficit etterminat ip̄am. et ideo ꝑtem quam tangit de ip̄a perficit et ſeꝑat a parte quam nō tangit nec ꝑficit. Scd̓a rōeſt. idem eſt principiū indiuiduatōnis et numeri. indiuiduatōnis em̄ principiū eſt materia que facit formameſſe hic ⁊ nunc. qꝛ forma vniuerſalis eſt vbiqꝫ ⁊ ſemperquantū eſt de ſe. et ideo etiam materia per hoc diuiſa inmultis indiuiduis cauſa numeri eſt. Tercia ratio ſumit̉ex noīne numeri. Numerus aūt ẜm latinā linguam d̓rnutus memeris. Eſt em̄ memer diuiſio. et ſic numerꝰidem eſt ꝙ nutus diuiſionis id eſt nutus ad diuiſioneꝫFormā aūt de ſe non diuiditur. ſed integra manet. ſicutforma generis ē in qualibet ſpecie. ⁊ forma ſpeciei in qͦlibet indiuiduo ⁊ ille forme diuidunt̉ ꝑ differētias. igit̉ph̓us in quinto metaphyſice dicit. ꝙ idē eſt differre numero et materia. Sunt em̄ aliqua que numerant̉ ꝑ materiam vt forma motus et tempus. cum igit̉ numerus adiuiſione ꝯtinui cauſatur. oportet ꝙ infinitas in numero cauſetur diuiſione continui. Non tamē eſt augmentum in continuo in infinituꝫ. qꝛ extenſio actiua eſt ip̄iusforme extendentis materiam ad quantitatē in qua exercere valet ſuas oꝑatōnes. Et huius ſignuꝫ eſt in corporibus animatis que augmentātur in quibus pͥmumaugmentās quod non augmentat̉ eſt forma. ⁊ id quodaugetur eſt pars ẜm formam ⁊ nō ẜm materiā et augetur ad quantitatē ẜm materiā determinatam et non vltra ſicut patebit primo perigeneſeos. Et ꝙ ſic fiat extenſio in corporibꝰ animatis demonſtratur. quia formafacit extenſionem in om̄ibus alijs. facit aūt eam ẜm ꝓportionē qua vires forme et potentie eius valent exerceri in tanto et nō in maiori. et imꝑfecte exercerent̉ in minori. Et ideo forma extenſionis ponit finem vltraquem nō licet ꝓcedere. forma ergo principiū eſt finitatis et terminatōnis. ⁊ om̄ino quanti. et ergo nullū quātum ẜm materiā aut potentiā vere duci poteſt in infinitum. et ergo dicit ph̓us ſcd̓o de anima ꝙ omniū naturaꝯſtantiū eſt certa ratō augmenti et decrementi. Etiaꝫſi quantū in eo ꝙ quantū poſſet eſſe infinitum. oporterꝫꝙ eſſet infinitum. qꝛ in rebus talibus idem eſt poſſe ⁊ eēergo tunc nō deberet cadere ratio finis in ſpecibus quātitatis. ſed hoc eſt falſum. qꝛ circulus eſt figura vna linea ꝯtenta. ſed contentū eſt finitum. ⁊ corpus eſt qd̓ longitudinem latitudinē ⁊ ꝓfunditatē habet. et ſic de alijsigitur. Et ſi querat̉ quare nō eſt ſimiliter de diuiſione. ꝙ in ea ſit idem eſſe et poſſe. ⁊ ꝙ ip̄a vnitas eſt infinita reſpectu accipiendi in potentia. Ad hoc eſt dicendum. qꝛ principiū diuiſionis eſt materia. ⁊ ip̄a eſt printipium infinitatis. ſed ī materia nō eſt idem poſſe ⁊ eſſemateria em̄ ſubſtat alicui actui qͥ eſt in fieri ſicut dies etagon. et ideo quantū eſt ẜm materiā eſt diuiſibile et pͥncipium diuiſibilitatis in ip̄o eſt materia. ſed ẜm formaꝫeſt extenſio. et principiū extenſionis in ip̄o eſt forma. etſic patꝫ ꝙ in ꝯtinuo eſt infinitum ẜm diuiſionē ⁊ nō ẜmappoſitōnem. In numeris aūt infinitū eſt per diuerſummodum. qꝛ in eis eſt infinitū ẜm appoſitōnem. qꝛ numerus cauſatur ex diuiſione ꝯtinui. in diuiſione aūt ꝯtinuieſt ꝓceſſus in infinitum. ergo et in appoſitōne numeri. ⁊nō ẜm diuiſionē. qꝛ numerus cōponitur ex vnitatibus

igitur poteſt reſolui ad illa indiuiſibilia in quibus eritſtatus ip̄ius diuiſionis et ꝑ ꝯſequens in ip̄is nō eſt ꝓceſſus in infinitū ꝑ diuiſione Et eſt notandū ꝙ īfinitū ſicut eſt infinitū. ita hꝫ potentiā infinitā. eſt aūt infinitum nō ẜm formā ſed ẜm materiā. ergo habet infinituꝫpotentiā materialē. potentia aūt materialis eſt ẜm quāeſt fieri et nō facere. et ideo potētia infiniti eſt infinitiesfieri et nihil facere. ⁊ ideo peccant qui dant infinito dequo eſt hic ſermo poteſtate diuinaꝫ. qꝛ nihil eſt adeo debile ſicut infinitum. ⁊ ideo nullo modo eſt diuinū. Sedſi eſſet infinitum in extenſione hoc haberet potentia infinitam. ſicut ſi ignis eſſet infinitus eius cauſalitas eētinfinita. qꝛ ille potentie naturales creſcunt ẜm crementa ſuoꝝ ſubiectoꝝ. Concluſio patꝫ. qꝛ vel ponereturinfinitum in actu a ſenſibilibꝰ ſeꝑatum vt plato ponebataut coniunctū ſenſibilibꝰ vt pictagorici ponebant neutrum aūt illoꝝ eſt dicendū vt patet ex dictis. igitur rationabiliter hoc eſt logice ⁊ phyſice repugnat nature actu infinitū eſſe Maior alterius diſcurſus.Non eſt antiquoꝝ definitio de infinito ſufficiens et bona. ſed eius cōtraria Minor Neceſt ip̄m vt totum et perfectū ꝯtinens alia ſed magis econtra. Concluſio. Igitur definitio infiniti a ph̓o tradita eſt ſimpl̓r acceptanda.Maior patꝫ ꝑ ph̓m in textu. Nam ip̄i dixerunt infinitum eſſe extra quod nihil eſt. ſed illa eſt definitio totius. igit̉ nō ē definitō infiniti. Minor. qꝛ totum eſt cuinihil deeſt de reqͥſitis ad totius ꝯſtitutōeꝫ. pͥma ꝑs minoris patꝫ. qꝛ infinitum magis habꝫ ratōnem imꝑfectiqꝫ ꝑfecti et totius. cum ꝑfectum dicit̉ quod habet fineꝫet terminū. infinitū vero dicitur per carentiā finis. ideoinfinitū nō eſt perfectū. et ꝑ ꝯſequens nō eſt totum. qm̄totum et ꝑfectū idem ſunt ẜm ſubſtantiā licet ẜm rationem differant. qꝛ totum dicit̉ ex eo. qꝛ habet om̄es partes ſuas. ⁊ ꝑfectum dicitur ex ꝑte termini. Secundaꝑs patꝫ. ſcꝫ ꝙ infinitū nō ꝯtinet. ſed magis ꝯtinet̉. qꝛ infinitum habet modū materie. cū ſit in potentia ⁊ non inactu. materie aūt ꝯuenit ratō imꝑfecti ⁊ cōtineri ⁊ nonꝯtinere. igitur infintum magis habet ratōem ꝯtenti qͣꝫꝯtinentis. Concluſio patꝫ. Nā infinitum vt hic ſumit̉ eſt infinitū ſumptū ex ꝑte materie. ⁊ qͣꝫtitas ē ꝓprietas que oritur ex parte materie et ſic infinitū eſt paſſioquātitatis. cum igitur paſſio definiri habet per ſuū ſubiectū ꝯuenienter definit̉ infinitū per quātitatē loco generis poſitā vt ſit ſenſus infinitū eſt quātitas cuiꝰ nihileſt extra accipere. Et qꝛ ph̓us loqͥtur de infinito in potentia quod ꝯſiſtit in quadā ſucceſſione diuiſionis autappoſitōnis. ſic ꝯuenienter additur ſemꝑ eſt aliquid extra accipere. qꝛ in illo quod dicit̉ infinitū ſemꝑ reſtat aliquid accipere ꝑ diuiſionē aūt additōnem. Et eſt ꝯſiderandū ꝙ iſta definitio ꝯueniret infinito materiali in actu ſi eſſet. ⁊ hoc in ordine ad noſtrū intellectū. qꝛ em̄ intellectus noſter nō poteſt ſimul accipere totū infinituꝫ.ideo neceſſario haberet accipere ꝑte poſt ꝑtem. et ſic inintellectu illius infiniti eſſet ſemꝑ aliquid extra accipereSecus aūt eſt de intellectu diuino cū ille ſit infinitus.Iſta tamē definitio nullo modo poteſt conuenire infinito formali quod eſt deus. quia nō habet quātitateꝫnec eſt in eo accipere ꝑtem poſt partē. qꝛ eſt totaliter indiuiſibilis. et ideo vel totū attingit̉. aut totū ignorat̉.