Druckschrift 
Commentaria in libros Physicorum Aristotelis secundum viam Albertistarum cum textu
Entstehung
Einzelbild herunterladen
 

LiberSecūdus

quia eſt fluxus intermedius de potentia priuatiua ad actum ꝑfectū ita in termīo a quo motus in pͥncipio ſuoeſt potentia ſub priuatōe actus. in termino ſui ē in actuperfecto. in medio aūt eſt in via ī tranſitu ſeu ī exitu depotentia ad actū ſeu intendentia ad actū. ſic eſt ꝑmixtiopotentie actus Concluſio patꝫ ex dictis. Eſt em̄ motus entelechia hoc eſt actus. qm̄ illud eſt actus quo aliqͥddenomīat̉ eſſe in actu. ſed aliqͥd in actu denomīat̉ motūigit̉ motus ē actus. minor ptꝫ. qꝛ edificatio ē actus edificabilis. tn̄ motus eſt actꝰ eſſendi eſt ip̄ius forme ſiue ip̄a forma. eſt tamen actus fiendi. qͥa motū denomīat̉res cōtinue fieri. qn̄ em̄ edificabile ē ſub edificatōne tūctinue d̓r fieri edificari. Et quō motus ſit actio ſiue ꝑfectio patebit in ſolutōne tercij argumēti an̄ oppoſituꝫ. Sꝫdiceret aliqͥs. nulla bona definitio debet dari oppoſita. ſꝫpͥma particula iſtius definitōnis opponit̉ ſecūde particuleqm̄ pͥma partieula dicit motus eſt actus. ſcd̓a ꝟo d̓t motus ſit potētia. ſed actus potentia opponūtur. Adhoc dd̓m eſt licet opponant̉ reſpectu eiuſdē. tn̄ reſpectu diuerſoꝝ. qm̄ eſt actus imꝑfectus ip̄ius mobilis. eſtpotentia reſpectu termini ad quē. loquēdo de potentia formali formabili que idētice tranſit in actū termini ad que.Et motus ſit entelechia entis in potentia pꝫ. qꝛ illud ēactus entis in potentia qd̓ ꝯuenit enti inqͣꝫtū eſt in actuſed inqͣꝫtū eſt in potentia. motus aūt ē hmōr qꝛ d̓r eomoueri niſi inqͣꝫtū eſt in potentia. Uerū tn̄ eſt illud qd̓mouet̉ eſt in actu qͣꝫtū vt patebit ſexto huiꝰ. tn̄ mouetur ẜm qd̓ eſt in actu ſed ẜm ē in potentia. Et exponit̉ illa particula actus entis hoc eſt forme fluētis in motu ēin mobili ſubiectiue vt patebit in minore ſecūdi diſcurſuset regit̉ ille gtūs entis ex vi effectus cauſe formalis. Sꝫ aliter exponit doctor ſanctꝰ illā particulā. actus entis hoc ēſubiecti. ẜm eundē regit̉ ille gtūs entis ex vi demonſtrationis eſſentie. vn̄ ſicut ip̄e ponit ens mobile eſſe libri phyficoꝝ ſubiectū. ita etiā definit motū ens tāqͣꝫ ſubiectuꝫtranſcendēs. Sꝫ illud videt̉ incōuenienter eſſe dictū quiamotus dꝫ definiri ſuū ſubiectū ꝓpriū cui ſe cōuenit et ſubiectū cui cōuenit accn̄s ſicut eſt ens. em̄ motus cōueniat enti per ſe patet. qꝛ al̓s om̄e ens moueret̉qd̓ falſum eſt. Et ſit actus entis in potentia inqͣꝫtū ī potentia patet. qm̄ qd̓ tendit ad actū tendit ad illū inqͣꝫtūeſt in potētia ad illū actū. ſꝫ qd̓ mouet̉ tendit ad actumigit̉ tendit ad ip̄m inqͣꝫtū ē in potētia. maior ꝓbat̉. qꝛ ſi aliqͥd tenderet ad actū inqͣꝫtū in actu tūc idē ẜm idē reſpectu eiuſdē eēt in actu in potētia. qꝛ tale ens eēt in actu reſpectu termini ad quē. inqͣꝫtū tenderet ad ip̄m haberet ip̄m in actu ſꝫ ī potētia. ſic reſpectu eiuſdē eēt ī actuin potentia qd̓ eſt īpoſſibile. Maior alterius diſcurſus.Prima motus definitio eſt formalis ex qua alia ſequit̉ que eſt materialis Minor Motus ſubiectiue exiſtens in mobili apte per ip̄mmobile habet definiri. Concluſio Igiturmotus definitōnes due. quarū prima ē formalis et ſecunda materialis bene ſunt a phyloſopho aſſignate.Maior patet. qͥa illa definitio eſt formalis que explicatformale qd̓ eſt ei intrinſecū. illa vero materialis que daturper eſſe materiale qd̓ eſt ei extrinſecū. vt pꝫ ex dr̄a definitōnis formalis materialis pͥma aūt definitio explicat eſſeformale. Scd̓a vero. eſſe materiale. qꝛ ſubiectū ip̄iꝰ mo

tus datur. igit̉ pͥma ē formalis ſecūda materialis. Etiāilla eſt formalis que eſt alterius demonſtratiua. ſed pͥma ēdemonſtratiua ſcd̓e vt formādo talē demonſtratōeꝫ. qͥcqͥd eſt actus entis in potentia inqͣꝫtū in potentia eſt actꝰmobilis ẜm mobile. ſed motus eſt actus entis in potentia ẜm hmoi. igit̉ motus eſt actus mobilis ẜm mobile que eſt a priori ꝓpter quid. ſꝫ ſi materialis demonſtraret formalem non eſſet a priori ſed a poſteriori Prima ꝑsminoris pꝫ qꝛ oīs actus mobilis vt cauſe materialis ineſt in mobili ſubiectiue. motus aūt eſt hmōi. igit̉ eſt in mobili ſubiectiue Sed diceres. om̄e accn̄s eſt ſubiectiue in eoqd̓ denominat. motus aūt denominat ip̄m mouēs. igit̉ ēſubiectiue in mouente. Confirmatur. Motus eſt actusmouentis. igitur eſt. ſubiectiue in mouente. ꝯſequētiabatur. quia omnis actus eſt in illo cuius eſt actus ſubiectiue. Ad hoc dicēdū eſt. omne accidens eſt ſubiectiue īeo qd̓ denominat denominatō ne intrinſeca. ſed oportet ſit ſubiectiue in eo qd̓ denominat denominatōne extrinſeca. modo motus denominat mobile denomīatōneintrinſeca. igitur eſt ſubiectiue in mobili. denomīat mouens denominatione extrinſeca. quare non eſt neceſſe ip̄meſſe ſubiectiue in mouente Et ad cōfirmatōnem dicēduꝫeſt. omnis actus eſt ſubiectiue in illo cuiꝰ eſt actus tanqͣꝫſubiecti. ſed non oportet ſit ſubiectiue in illo cuiꝰ eſt actus tanqͣꝫ efficientis. iam motus eſt actus mouentis tanqͣꝫ efficientis. quare non oportet ip̄m eſſe ſubiectiue in ipſomouente. ſic motꝰ qui eſt in mobili ſubiectiue eſt in mouente cauſaliter. Scd̓a pars minoris patet. quia accidēsꝓprie habet definiri per ſuum ſubiectum. mobile aūt ē ſubiectum motus. igitur ꝓprie apte habet definiti motusmobile Concluſio ſequitur ex p̄miſſis.Ad obiecta in oppoſitūAd primū dicendū eſt duplex eſt definitio. quedameſt definitio deſcriptiua. ſic loquendo de ea vnius rei poſſunt eſſe plures definitōnes. quia talis datur per propriaꝫpaſſionem. ſed vnius rei poſſunt eſſe plures proprie paſſiones. igit̉. Alio modo accipit̉ definitio definitōne quiditatiua. talis eſt duplex. quedam eſt eſſentialis incompleta. ſicut illa que datur per materiam tm̄. aut que daturper formā tm̄. ſic vnius rei poſſunt eſſe plures definitiones eſſentiales. quaꝝ vna dat̉ per formā. alia datur permateriā. Alia eſt definitio eſſentialis completa que daturper omnes cauſas. hoc dicēdū eſt ad argumētū. definitiones motus ſint eſſentiales incomplete. qꝛ vna ſcꝫ prima eſt formalis. ſecunda eſt materialis. ideo pͥma eſtprincipium demonſtrandi ſecūdā. quia ſecundo huius dictum fuit. dignior cauſa demōſtrat cauſam minus dignam a priori. formalis aūt cauſa materiali cauſa dignior ēigit̉ prima definitio eſt demonſtratiua ſecūde definitōis ſitamen per omnes daretur cauſas. ſic vnius rei eſt ſolumvna definitio. Ad 2ᵐ dd̓m ē. motꝰ accipit̉ duobꝰ modis. Unoº ī rōe paſſionis. ſic hꝫ definiri ꝑſuū ꝓpriū ſubiectū vt motꝰ ē actꝰ mobilis ẜm mobile. Alioº accipit̉inqͣꝫtū ē q̄dā ſpēs reducibil̓ ad aliqd̓ p̄dicamētū. ſic definit̉ definitōne formali vt motꝰ ē actꝰ entis ī potētia inqͣꝫ ī potētia. Ad 3ᵐ dd̓m ē. actꝰ ſimpl̓r noīat ꝑfectōeꝫſimpl̓r actus ẜm quid nomīat ꝑfectōnem ẜm quid. etqꝛ motꝰ eſt actus ſimpl̓r. ſꝫ actꝰ īꝑfectꝰ. nomīatꝑfectōeꝫ ſimpl̓r. vn̄ inqͣꝫtū actus ꝑfectōnē quandā dicit.inqͣꝫtū imperfectus dicit imꝑfectōnem. facit illo rem