LiberTercius

ceſſe eſt ignorare naturā. quoniā motu ſupponit ibi determinate. ⁊ redditur locutio vera ꝓ aliquo particulari motu. ⁊ ſic eſt ſenſus motu ignorato ⁊c̄. aliquo ꝑticulari motu ignorato. ſcꝫ motu alterationis. nec eſſe eſt naturā ignorare. ſed hoc eſt falſum. cū poſſet cognoſci ꝑ motum localēet ideo debet dici. ignorato motu ⁊c̄. ita ꝙ ignorato precedat. ⁊ ſic motu ſupponit ꝯfuſe ⁊ diſtributiue virtute negationis incluſe in illa dictione ignorato. ⁊ ſic ſenſus eius eſt.ignorato omni motu neceſſe eſt naturam ignorare¶ Ad obiecta in oppoſitum. Ad pͥmū dd̓m eſt. ꝙ ignorato effectu poteſt cognoſci cauſa ẜm qd̓ eſt. nō autem cognoſci poſſet ꝑ reſpectum quem habet ad ipſum effectū. ⁊qꝛ natura in rōne eius importat reſpectū ad motuꝫ ideonō p̄t cognoſci ignorato motu. licet ẜm id qd̓ eſt ꝑ alqͥdaliud p̄t cognoſci. Nec valet ꝯſequentia illa. cauſa eſt cognoſcibilis ignorato effectu. igitur p̄t a nobis cognoſci eoꝙ cognitio talis cauſe in nobis acquirit̉ ꝑ cognitiōeꝫ taliseffectus. Aut dici poteſt ⁊ in idem redit. ꝙ duobꝰ modisaccipit̉ natura Uno mō formal̓r. ⁊ ſic ignorato motu neceſſe eſt naturā ignorare. qꝛ ſic ſunt relatiua. ita ꝙ naturaſe habeat vt pͥncipium ⁊ motus vt pͥncipiatuꝫ. Alio mōaccipit̉ material̓r. ⁊ ſic nō eſt verum. qꝛ ſic poſſet cognoſcinatura ſine motu. ¶ Ad ſecundū dd̓m eſt. ꝙ pͥus vtiqꝫpoteſt cognoſci ignorato poſteriori niſi prius importet reſpectum ad ipſum poſterius. mō natura importat reſpectum ad motum. ⁊ ſic licet pͥus ẜm ſe a poſteriori non dependeat. vtiqꝫ tamē inqͣꝫtum importat reſpectuꝫ. ipſa tamen natura accepta abſolute duobꝰ modis eſt ꝯſiderabilis. Uno mō ẜm modū noſtre cognitiōis. ⁊ ſic impoſſibile eſt cognoſcere naturam ſine motu Alio mō p̄t ꝯſiderari ex parte rei cognoſcibilis. ⁊ ſic vtiqꝫ poteſt cognoſci abſqꝫ motu. Exempli gr̄a de rudibili ⁊ aſino. manifeſtuꝫ em̄eſt ꝙ aſinus poteſt cognoſci ex parte ſui abſqꝫ rudibili. qꝛhabet aliquam differentiam intrinſecā nobis ignotā quaeſt cognoſcibilis. ſed nō ex parte noſtri intellectus. qꝛ differentia eius nō habet nomen impoſitum. igit̉ intellectusnoſter nō poteſt cognoſcere aſinum ſine rudibili. ſic em̄ eſtde natura quo ad nos. ſcꝫ ꝙ nō ſit cognoſcibilis niſi ꝑ motum. ſed ẜm eſſentiaꝫ. hoc eſt ẜm naturā eſt cognoſcibilisper ſuā drn̄am. que eſt nobis ignota. ¶ Sed diceret aliquis. ꝯtingit naturam abſtrahi a motū ⁊ ſic cognoſci. gͦnō oportꝫ naturā cognoſcere ꝑ motū. qꝛ abſtrahentiumnō eſt mendatiū. Ad hoc dd̓m eſt. ꝙ qn̄ aliqua duo ſic ſehabent ꝙ vnū nō eſt de definitōe alterius. tūc vnū poteſtabſtrahi ab alio in pͥma oꝑatōe intellectus. ſed qn̄ vnumeſt de definitōe alterius. tūc nō p̄t abſtrahi ab eo. ⁊ ſic eſtde motu. qd̓ eſt verum de definitiōe quo ad nos. ¶ Adterciū dd̓m eſt. ꝙ ignorato motu ignoratur quies. qꝛ ignorato motu neceſſe eſt pͥuationem ignorare. qꝛ eius cognitio habet̉ ꝑ habitum. ideo negandū eſt antecedens. ꝙ ignorato motu ꝑ quietem poſſumus deuenire in cognitionem nature. qꝛ ſic ignorabit̉ quies. Unde qͥes nō eſt īmediatus effectus nature. ſicut motus. qm̄ qͥes ſeqͥtur motum. ⁊ ideo cauſat̉ a natura mediante motu. cuꝫ ſit finisſiue terminus motus ¶ Et eſt notandū. ꝙ duplex eſt qͥes. Quedam eſt quies in termino a quo. ⁊ talis eſt pͥuatio motus. nec ducit in cognitōem nature. niſi forte ꝑ accidens inqͣꝫtum vnū oppoſitorum ex alio eſt cognoſcibile.Alia eſt quies in termino ad queꝫ. ⁊ talis eſt ꝯſummatiomotus. vt dicet̉ quinto huius. ⁊ ꝑ taleꝫ quiete etiā naturacognoſci p̄t ſicut ꝑ motu. ⁊ hoc eſt qd̓ in definitione nature d̓r. ꝙ ipſa eſt pͥncipiū mouendi ⁊ quieſcendi. qd̓ intelligi

tur de natura que eſt in termino ad quem. vt natura lapidis eſt pͥncipiū motus deorſum. ⁊ qͥetis deorſum.Quartum dubtum eſtAn cognito motu etiā cognoſcat̉ natura ¶ Et videt̉ ꝙnō. cū aliqn̄ motus cognoſcat̉ nō cognita natura. vt pꝫ defluxū ⁊ refluxū maris. ¶ Sol̓o ꝙ ſic. qm̄ effectus vniuocus alicuius cauſe ducit in cognitionem cauſe quo adqꝛ eſt. tn̄ quo ad quid eſt preparatiue p̄t res cognoſci. ſicem̄ cognoſcimus oīa cognoſcibilia inqͣꝫtum ꝑ viam ſenſus memorie ⁊ experimenti abſtrahimus ſpem qua a poſteriori accepta apprehēdimus ip̄m intelligibile. ſed motus eſt effectus vniuocus nature. igit̉ ducit in cognitōemnature. Et eſt notandū ꝙ eſt duplex pͥncipiū cognitiōis.vnū eſt pͥncipiū cognitōis qd̓ tenet ſe ex parte cognoſcētis. ⁊ illud ꝓxime eſt ſpēs intelligibilis que in nobis ſumpta eſt a poſteriori ⁊ a fantaſmatibꝰ. Aliud eſt pͥncipiumcognitōis ex ꝑte cognoſcibilis. ⁊ illud eſt duplex. ſcꝫ ſimpliciter ⁊ quo ad nos. ſimpl̓r pͥncipiuꝫ eſt id a quo res dependet. quo ad nos vero eſt effectus rei qui cum in ſe gerit ſimilitudinē cauſe eſt pͥncipium cognitionis ſue cauſequo ad nos. ⁊ hoc quidē a poſteriori ſimpl̓r ſi ſit effectusequocus. a pͥori aūt inchoatiue ſi ſit effectus vniuocus. ſꝫfinaliter a pͥori ꝑ ſua eēntialia pͥncipia. Effectus tn̄ aliqͥsduobꝰ modis p̄t dici vniuocus. Uno mō. qꝛ eſt eiuſdeꝫſpēi. vt hō eſt effectus vniuocus hoīs ⁊ ſic effectus vniuocus eſt vnius ſpēi cū cauſa. Alio mō d̓r effectus vniuocus. qꝛ ꝓportionatus ⁊ adequatus eſt pͥncipijs ipſius cauſe. ⁊ ſic quelibet ꝓpria paſſio p̄t dici effectꝰ vniuocus. qꝛ fluit ex pͥncipijs ꝓprijs. ⁊ ſic motus d̓r effectus vniuocus ipſius nature. ⁊ ex vtroqꝫ effectu vniuoco p̄t cognoſci cauſalicet differenti mō. vt patꝫ ex dictis. ¶ Sed diceret aliqͥsmotus nō eſt effectus vniuocus nature accipiendo eū ſecundo mō. qꝛ in diuerſis naturis inuenitur alius ⁊ aliusmotus. Ad hoc dd̓m eſt. ꝙ natura duobꝰ modis accipit̉.Uno mō ẜm genus. ⁊ ſic motus ẜm genus eſt effectusnature. ⁊ ſic accipit̉ in definitōe eius. Alio mō accipit̉ natura ẜm ſpēm. ⁊ ſic ſpēalis motus eſt effectus ſpēalis nature. vt motus deorſum eſt effectus nature grauis. motꝰſurſum eſt effectus nature leuis. et ideo ph̓s pͥmo celi inueſtigat numerū elementoꝝ ex numero motuū. qꝛ illi motus ſunt ꝯnaturales illis corporibꝰ ſimplicibꝰ¶ Ad obiectū in oppoſitum dd̓m eſt. ꝙ motus ducēs incognitōem nature eſt motus pure naturalis. ⁊ ꝑ hoc excluditur duplex motus qui nō ducit in cognitōem nature. ſcꝫ motus vſolentus. vt motus lapidis ſurſum. ⁊ motus obedientialis. ſicut eſt motus effluxus ⁊ refluxꝰ maris. qꝛ illi motus non oriūtur ex pͥncipijs ꝓprijs mobilisſed ab extrinſeco. qꝛ talis motus obedientialis aduenit inferioribꝰ corporibꝰ ex obedientia ſuperioꝝ corpoꝝQuintum dupium el.Quare in definitōe ꝯtinui pͥus ponitur infinituꝫ qͣꝫ in numero ¶ Solutio ꝙ ideo. qꝛ infinitū eſt tam in numero qͣꝫin ꝯtinuo. ſed infinitū in numero cauſat̉ ab infinito qd̓ eſtin ꝯtinuo. igit̉ eſt pͥus in ipſo. Unde etiā definientibꝰ cōtinuū ꝯuenit multotiens vti ⁊ indigere infinito. Diciturem̄ multotiens. qꝛ ip̄m eſt tribꝰ modis ꝯſiderabile. Unomō cū ꝯſiderat̉ inqͣꝫtum eſt definibile ꝑ tranſcēdens. ⁊ ſicdefinit̉ a metaphyſico. Continuū eſt cuiꝰ motus eſt vnꝰAlio mō ꝯſiderat̉ inqͣꝫtum hꝫ formā ꝑ diuiſionem ab eo