LiberSecūdus

Secūdus

actiuum mouendi ⁊ quieſcendi. tn̄ eſt principium paſſiuum. illa enim gerundia mouendi ⁊ quieſcendi habentſignificationem actiuam ⁊ paſſiuam. quare et actiue etpaſſiue capi poſſunt. ⁊ ideo ſufficit ꝙ in vno illorum modorum verificētur de materia Sed diceres materia eſtmagis natura. qꝛ eſt magis ſubſtantia a ſubſtando dicta. Ad hoc dicendū eſt ꝙ verum eſt loquēdo de ſubſtātia quo ad actum ſubſtandi formis naturalibꝰ non autēloquēdo de ea in quātum dicitur a ſubſtāciando ſiue ꝑſe eſſendo. ¶ Ad quartum patet ſolutio ex primophyſicorū. Sed diceres forma eſt magis natura qͣꝫ materia. priuatio autem idem eſt cum forma. igitur priuatioeſt magis natura qͣꝫ materia. Ad hoc eſt dicendū. licetpriuatio ſit quodam modo ſpecies et forma. hoc tamenſolum eſt ẜm eſſe confuſum et indiſtinctū. et ideo nonimportat dūtaxat priuatio aptitudinem. ſed etiam carentiam.Incidunt dubiā circatextum. Quorum primum eſt. propter quid antiqui dixerunt materiam eſſe magis naturam. Solutio ꝙideo. qꝛ ipſi dixerunt eam eſſe totam rei ſubſtantiam. etens in actu aut nihil ſuperaddere materie niſi accidentalem diſpoſitionem. cum igitur ẜm nos ſubſtantia quamantiqui poſuerūt naturā magis ſit natura accidēte quāipſi dixerunt formā. rationabiliter dixerunt materiam eēprincipalius naturā qͣꝫ formam. Iſtud tamen antiquorum dictū falſum eſt. quia eorum dictum ex falſo procedit fundamento. cum antiqui imaginabantur materiameſſe totam rei ſubſtantiam ſiue totum compoſitum cumtamen ſit ſolum altera pars totius cōpoſiti.Secundum dubiuꝫ e.An poteſt ſtare dictum phyloſophi dicentis terrā eſſenaturam et materiam. cum tamen primo metaphyſicedicatur. ꝙ ſola terra caret iudice. eo ꝙ nullus eam ponitpro principio rerum naturalium. ſicut poſuerunt alia elementa. Solutio licet nullus exꝑtus ſolam terrā poſuit principium reruꝫ naturalium in fieri eo ꝙ eſt immobilis. poſuerunt bene tamen eam naturam tanqͣꝫ ſubiectum forme et vti principium ſubſiſtendi. Aut dicendūeſt ꝙ nullus poſuit ſolam terram ꝓpter eius groſſiciem.vt patuit latius circa primū librū phyſicoꝝ.Tertium dubium eliQūo antiqui phyloſophi dixerunt omnia preter materiam eſſe paſſiones. habitu et diſpoſitiones Solutioilli dicebant paſſiones que ſunt principia mouendi in ipſis. vtputa qualitates prime. habitus quidem dicebanteſſe illa que permanent in rebus naturalibus quieſcentia. Diſpoſitiones vero que diſponunt ad forme receptionem.Auartum dubtum etſAn accidentia forme ſint magis naturalia vel accidentia materie. Solutio accidentia forme. quia forma eſtprincipalius natura qͣꝫ materia. igit̉ accidētia forme ſuntmagis naturalia qͣꝫ accidentia materie. et ideo qualita-

tes magis dicuntur accidentia naturalia qͣꝫ quātitatescum quantitates ſequantur cōpoſitum gratia materie.qualitates vero totum compoſitum gratia forme.Pro maiori tamen intellectu eſt ſciendum ꝙ dupliciaſunt accidentia forme quedam em̄ ſunt accidentia forme. ex ea ꝑte qua eleuata eſt ſuper naturam. ſicut ſcirevelle intelligere reſpectu anime rationalis. Alia ſunt accidentia cōſequētia formā ex ea ꝑte qua ꝯiucta eſt materie. vt nutrire augere ⁊ ſic de alijs et iſta cōueniūt formeex ea parte qua eſt natura. et de iſtis intelligitur ꝙ ſuntmagis naturalia qͣꝫ accidentia materie. non autem de primis qm̄ illa non inſequuntur formam inqͣꝫtum eſt natura. Similiter duplicia ſunt accidentia materie. quedam que ſequuntur materiam ẜm eſſe commune et confuſum et ẜm ꝙ ipſa eſt in potentia ad omnes formas vtcorporeitas de genere qͣꝫtitatis. et aliqͣ qualitates. Alique cōueniunt materie ẜm ꝙ ip̄a eſt diſpoſita ad aliquāformam. et iſta magis dicuntur naturalia qͣꝫ primaAuintum dubium ell̓.Quare ens artificiale non producit ſibi ſimile quemadmodum ens naturale. Solutio ꝙ hoc eſt propterimperfectionem agentis artificialis quod non dat entiartificiali virtutem producendi ſibi ſimile. quia licet dateſſe enti artificiali. non tamen dat ſibi virtutem. vt ſit aliorum cauſa. Agens vero naturale perfectius eſt. ideodat enti naturali quod producit non ſolum eſſe. ſed etiāpoſſet eſſe cauſam aliorum. qm̄ dat ſibi formam per quāpoteſt producere ſibi ſimile. Et ideo etiam non eſt ſimile de actione naturali. ⁊ artificiali. quia in actione naturali fit proceſſus de vna forma in aliam in ſpecie in generatione vniuoca Sed in artificialibus non fit proceſſus devna forma in aliam eiuſdem ſpeciei. ſicut medicatio noneſt de medicina ad medicinā. ſed ad ſanitateꝫ. et denominatur potius a pͥncipio qͣꝫ a fine. in naturalibꝰ vero actiopotius denoīatur a fine qͣꝫ a principioSextum dubium eſt.An dictum Areſtotelis ſcꝫ ꝙ priuatio eſt quodā modo ſpecies et forma bene allegetur pro inchoatione formarū. Solutio ꝙ ſic. quia in hoc ꝙ dicitur priuatioquodam modo ſpecies et forma. cōcluditur formas eſſeinchoatas in materia. Si em̄ ip̄a priuatio non eſſet quodam modo ſpecies et forma ſed pure forme negatio inſubiecto. ſicut dicunt platonici. tunc non eſſet aliquo modo forma in materia inchoata. Nec iſta autoritas Areſtotelis ſolū eſt intelligenda de priuatione forme accidētalis vti dicunt thomiſte. ſed etiam de priuatione formeſubſtantialis. qͣꝫuis tamē A reſto. in textu non deducitexpreſſe niſi de forma accidentali. vnde licet Areſtote.hic non deducat ꝙ priuatio forme ſubſtantialis ſit quodam modo ſpecies et forma. videtur tamen hoc etiā intendiſſe. quia illa eſt quodā modo ſpecies et forma. quiaalias inſufficienter ratio de priuatōne adduceretur ad ꝓpoſitum. cum intendat probare de priuatione forme ſubſtantialis ꝙ ipſa ſit natura. Pro cuius intellectu maiori eſt notandū. ꝙ priuatio forme ſubſtantialis dupliciter accipi poteſt. Uno modo quātum ad eius eſſe materiale. et ſic eſt quodā modo ſpecies et forma. qm̄ ſic dicit