LiberSecūdus

Secūdus

motuum celeſtium ẜm ꝙ ſunt periodus vna oīm naturarum ꝑticulariū. Sꝫ ſi fuerit ꝯparatio motuuꝫ celi adinferiora tunc ſunt quaſi virtus vna mouens inferioraet regens. ſi nō fuerit ꝯparatio inferioꝝ naturaꝝ ad ſuperiora tunc eſt hec virtus multiplicata ẜm diuerſitatērectoruꝫ ab ipſo. ⁊ ẜm has duas naturas aliqͥd eſt cuiꝰpͥncipium mouendo non eſt ꝑticularis natura. ſꝫ eſt exrra curſum ſuū naturalem cuius tn̄ principiū et cā eſt natura vniuerſalis ꝑticularis vero natura dicitur naturaalicuius ꝑticularis agentis. vt in ſemine equi eſt q̄damnatura ꝑ quā generatur equus. Etiam ſupradictū eſt.ꝙ illud d̓r fieri ẜm curſum nature qd̓ fit ẜm intentioneꝫipſius. et illud quod fit preter nature intentōem d̓r fieriextra curſuꝫ nature. Iſtis ſuppoſitis dd̓m eſt ad queſitum affirmatiue. ꝙ aliqͥd generat̉ ẜm curſum nature vniuerſalis qd̓ tamē fit preter intentōem nature ꝑticularisExēpluꝫ patet de feīa que generatur p̄ter intentionemnature ꝑticularis. qꝛ omne ꝑticulare agens intendit ꝑfectius in ſua ſpęcie. vir aūt in ſpē humana eſt perfectiſſimum. igitur oē ꝑticulare agens generās hoīem intendit virū et nō mulierē. et ideo d̓t Areſto. ꝙ feīa eſt masoccaſionatus ſicut tibia curua Non tn̄ feīa eſt extra curſum naturalem vniuerſalis nature. qm̄ natura vniuerſalis intendit ꝯſeruatōem ſpēi humane. et ex ꝯſequentiproductōem indiuiduorū. et quia ſpecies humana nonpoſſet ꝯſeruari ſine femina. ideo producitur ẜm intentionem nature vniuerſalis Hoc etiam patet de corruptiōeqm̄ ipſa non intenditur a natura particulari. quia omneens naturale appetit manere. ſed quia natura vniuerſalis intendit ꝯtinuam productionem indiuiduorū. ⁊ vnius generatio eſt alterius corruptio. ideo ex conſequentiintendit corruptionemIndecimum dubiū eūtAn ſit poſſibile demōſtrare naturam eſſe Et videt̉primo ꝙ ſic. qꝛ natura poteſt demonſtrari per naturaliatanqͣꝫ per aliquod notius qͣꝫ ſit natura. qꝛ naturalia ſunteffectus nature. effectus aūt ſunt nobis notiores ſua cāSolutio ꝙ nō. Nam illud qd̓ eſt manifeſtiſſimū nonpoteſt demōſtrari .ſ. a priori naturā āt eſſe eſt de ſe manifeſtiſſimū. igitur nō eſt poſſibile eam demōſtrari. Etad obiectum in oppoſitū dd̓m eſt. ꝙ poteſt demōſtrari apoſteriori per motum ⁊ per ſuos effectus Unde qͥ vellet demōſtrare naturam nō poſſet iudicare quid per ſe ēꝯgnitum. et quid per ſe nō eſt ꝯgnitum. volens demōſtrare manifeſta per īmanifeſta ⁊ talis eſt ſimilis ceco decoloribꝰ ſyllogiſanti. cū talis nō ꝯgnoſcat quid rei. ſꝫ ſolūquid nominis ¶ Sed diceres ſi a poſteriori poteſt oſtendi ſiue demonſtrari naturam eſſe quare areſto. hoc nonoſtendit Ad hoc dicēdū eſt. qm̄ facillime ꝯgnoſcit̉. ſedquod facillime ē cognoſcibile nō eſt neceſſariū de eo artificialem mētōem facere cū ars ⁊ ſcientia ſunt circa difficillia Et licet ph̓s naturalis vt inquit auicēna non habet ex ſua ſcientia demonſtrare an ſit natura vtiqꝫ tamēinqͣꝫtum induit formam primi philoſophi. quia naturaprincipium eſt naturalium. et ideo ſupponit ipſam eē naturalis philoſophus. et ipſam eſſe probat metaphiſicus. Huic tamen ſnīe contrariatur auerrois eo ꝙ vbiqꝫ auicennā perſequitur dicens. ꝙ ſimpliciter eſt impoſſibile demonſtrare naturam eſſe. Tamen eſt notandūꝙ de natura mouente ſiue motore duplex poteſt forma-

ri queſtio. Una an ſit et hec demonſtrari non poteſt. ſednegans naturā confutandus eſt a pͥmo philoſopho perdeductionem ad inconueniens. ſicut dicit Auicenna.Alia an̄ motor differt a mobili aut ſit idem cum ipſo. etilla diſputatur ab Areſto. octauo huius et in hac bn̄ habetur via demonſtrationis.¶ Uidetur autem natura et ſubſtantia eorumque in natura ſunt. quod primum ineſt vnicuiqꝫ nonformatum per ſeipſum vt lectuli naturalignum. ſtatue autem es. ſignum huius auteꝫdicit antiphon. qm̄ ſi aliquis proiceret lectumdeorſum. et accipiat potentiam putreſcens vtvtiqꝫ fit germen. non vtiqꝫ fieri lectum ſed lignum. tanqͣꝫ dicat ꝙ ẜm accidens ens diſpoſitum ẜm legem et artem. ſubſtantiam aūt enteꝫillam que permanet hoc patiens continue eſt.Si autem et horum vnūquodqꝫ ad alterū aliquid idem hoc ſuſtinuit. vt es quidem et aurūad aquam. oſſa aūt et ligna ad terram. Similiter autem et aliorum quodlibet illam naturameſſe. et ſubſtantiā ipſorum. Unde ſane hi quidem terram dicunt. quidam autem aquaꝫ. alijquidam vero horum. Sed alij omnia hec naturam eſſe eorum que ſunt. Quot enim aliquis ipſorum acceperit huiuſmodi ſiue vnumſiue multa hec et tanta dicit eſſe omnem ſubſtantiam. alia autem omnes paſſiones iſtoruꝫet habitus et diſpoſitiones. Et horum quidēquodlibet eſſe perpetuum. Non em̄ eſſe mutationes ipſius ex ſeipſis. Alia autem fieri et corrūpi infinicies. vno quidem modo natura dicitur prima vnicuiqꝫ ſubiecta materia habentium in ſeipſis motus et mutationis principiū¶ Iſtud eſt ſecundū capitulum iſtius tractatus in quophiloſophus ponit diuiſionem nature que diuiditur inmateriam formā ⁊ priuationem poſita eius definitionecum eſſe precedat poſſe. Et primo oſtendit materiameſſe naturam. et hoc ideo. quia antiquis videbatur. ꝙ natura principaliter diceretur de materia. eo ꝙ ipſi formamrei veram non proſpexerunt. et ideo dixerunt. ꝙ ſubſtantia eorum que in natura ſunt. et quod primuꝫ eſt vnicuiqꝫ et eſt informabile hoc eſt formam recipiens non mediante alio. ſed per ſeipſum eſt natura rei. ſicut lectuli natura lignuꝫ. Et ideo dixit antiphon. ꝙ natura eſt illudex quo pullulat pullulās. qm̄ natura eſt vis inſita rebusnaturalibus ex ſimilibus ẜm naturā ſimilia procreans.Si enim plantetur in terra lectus et putreſcens in terraaccipiat potentiam naturalem germinandi. id quod producitur eſt lignum et non lectus. igitur lignum eſt natura lecti. ⁊ non lectitas que eſt eius forma. hoc autem dixit antiphon tanqͣꝫ putaret ꝙ id quod eſt in ligno ẜm legem que regula artis eſt ⁊ proportionem facit materiead formam. et id quod eſt in eo. quod dicit̉ forma artis.