Druckschrift 
Commentaria in libros Physicorum Aristotelis secundum viam Albertistarum cum textu
Entstehung
Einzelbild herunterladen
 

OhyſicorumAreſtotelis.

tam corporales incorporales ſubſtātie vt corpora etanime. Anima em̄ in corpore a corpore facit patit̉faciunt vero tātum deus cetera diuina. Tertio modoaccipitur ſpēalius natura inqͣꝫtuꝫ ꝯuenit corporibꝰ queeſt in eis pͥncipium cauſa motus quietis ſe nonẜm accidēs. vt hic in textu dicit̉. Quarto modo accipit̉natura ſpecifica differentia qua vna res ſpecifice differt ab alia. ſic dicit̉. alia eſt natura auri. alia argēti.et alia aīe. de illa acceptōe nature aūt duabꝰ pͥoribꝰ hic ſit menſio. ſꝫ ſolū de acceptione nature inqͣꝫtum ipſaeſt principium motus phiſici.lonū dubiū eſt An habens naturam multis modis dicatur Solutio ſicdicitur em̄ indiuidua ſubſtātia ẜm eſt in eo collectioindiuiduātiū ꝯditionū reperit̉ in vno ſicut in alio.Secūdo dicit̉ res nature qꝛ eſt cōpoſita ex naturisſcꝫ ex materia et forma. Tertio modo dicitur ſuppoſitūẜm ſubicitur nature cōi que eſt forma et hoc ſuppoſituꝫ ẜcatur dicitur hic homo. ibi em̄ hoc ꝓnomen demōſtratm̄ dicit ſuppoſitū qd̓ ſubſtat. et hoc nomēdicit naturam cui ſubicit̉ illud ſuppoſitū. Quarto d̓rticulare. qꝛ ipſa natura cōis ꝯtracta eſt ꝑticulariſataqͥa ſupponi ſubicere habet illud ꝑticulare gracia materie natura eſt in ipſo. Quinto vocat̉ pͥma ſubſtantiaa pͥncipalitate ſubſtandi ſicut dictuꝫ eſt in p̄dicamentꝭSubſtātia aūt dicit̉ quēadmodū per ſe habens ſubſiſtens in natura ſcꝫ a forma et materia. Circa hoc notandū eſt. illa que quaſi denoīatōem a natura de rebus naturalibꝰ dicunt̉ plura ponit Auicenna dicens.aliud eſt natura. naturale qd̓ habet naturaꝫ. qd̓ eſtex natura. naturalit̓. et qd̓ currit curſu naturali Quidaūt ſit natura dictū eſt. Sꝫ naturale dicit̉ quicqͥd ē coniunctū nature denoīatiue ab ipſa dictū. et hoc dupliciterꝯtingit. vno in quo ē natura. ſic d̓r res naturalisaut qd̓ eſt naturaꝫ ſic ſunt paſſiones motꝰ naturāꝯſequētes. et alio nomine dicūtur ẜm naturā. Aliodicit̉ qd̓ eſt ꝯiūctum illis motibꝰ paſſionibꝰ ſicut locꝰnaturalis ad quem eſt motus naturalis. tēpus naturale. Sꝫ qd̓ habet naturā. eſt qd̓ habet in ſe principiumquo mouetur ex ſua natura. et quo quieſcit ex ſua natura. hoc eſt corpus mobile naturaliter. Ex natura āteſt cuius eſſe eſt in actu. aut cuius exiſtentia eſt in actuex natura. ſiue ſit eſſe primum. ſicut eſſe habēt indiuiduanaturalia. ſiue ſcd̓m ſicut habēt ſpēs naturales Seddicitur naturaliter qd̓ ꝯcomitat̉ naturā quocūqꝫ modoſiue ſit qd̓ ab ea ꝯſtituitur ſicut indiuidua ſpēs naturales. ſiue ſit ꝯcomitans ipſam aut ſubſiſtēs ſicut accidentia per ſe ſunt entium naturaliū. Sꝫ qd̓ ꝯcurrit curſunaturali hoc eſt ſicut motus et quietes quos naturaſeipſam ꝓducit. et per ſuaꝫ eſſentiā non preter ſolituꝫquia illud qd̓ eſt preter ſolitū aliqn̄ eſt ex cauſa extraneaſicut caput hoīs in corpore porci quod fit per ꝯſtellationes extraneas nature ſeminis ex quo generatur corpꝰporci. Aliqn̄ aūt fit ex extraneo recipiete actionē nature ꝑticularis. et hec eſt materia diſpoſita et hoc modocaput latum et digitus ſuꝑfluus currūt curſu naturali. tn̄ ſunt naturaliter et ex natura. quia cauſa eorū eſt natura. ſed per ſe ſꝫ propter recipiens hoc eſt materiaeſt in tali diſpoſitione ſue qualitatis qͣꝫtitatis. vt recipiat talem formam.

Secimum dubium eſt.An aliqͥd poſſꝫ fieri ẜm curſuꝫ nature vniuerſalis qd̓fit ẜm curſum nature ꝑticularis. Pro intellectu iſtiusdubij eſt ſciēdū. duplex eſt natura ſcꝫ vl̓is et ꝑticularꝭUniuerſalis vero natura dupliciter dicit̉. vno modo d̓rnatura vniuerſalis determinata in eſſe generꝭ vt naturaaīalis. vel ſpēi vt natura hoīs. Alio modo dicitur natura vniuerſalis abſolute. hoc dupliciter Uno modo d̓rvniuerſalis natura que eſt pͥncipium motus et quietisin oībꝰ naturalibus. hoc eſt illud cōe qd̓ oīa naturaliaticipant. et ab iſto naturalia dicunt̉. Alio modo diciturnatura vniuerſalis que vniuerſaliter ꝯtinet et regit omnem naturam ꝑticularem. Et ideo qn̄ dicitur. naturadicit̉ vniuerſalis pͥmo et ſcd̓o modo. non intelligit̉ vnqͣꝫ fuerit aliqua res vna ẜm eſſe que diuiſa ſit in omēsticulares naturas ſiue fuerit vniuerſalis vt genꝰ vl̓ ſpecies. ſiue fuerit vl̓is abſolute pͥmo modo ſicut dixeruntpythagorici plato poſt eas hermes trimegiſtꝰ. Sꝫdicitur vniuerſalis ſicut intentio vniuerſalis ad quā ꝑticulares nature reſoluunt̉ in genere vno et abſolute inbus naturalibus. hec em̄ vniuerſalia ẜm eſſe nunqͣꝫ ſuntniſi in ꝑticularibꝰ Et eſt verum quod dixerūt pnominati viri. Dixerūt em̄ illi natura eſt vis abſoluta diuerſificata in ſpecie et diffuſa in ꝑticularibꝰ illius ſpeciei diuiſionē ſui in ip̄is. Et natura abſoluta eſt formaet vis quedā egrediens a cauſa pͥma motum orbispoſtqͣꝫ egreſſa eſt diffunditur in oībꝰ naturalibꝰ et fit ineis principium motus et ſtatus. Et poſuerūt ſil̓e hmōiin lumine quod egreditur de ſole quod quidem lumeneſt iuxta ſoleꝫ a quo egreditur. et poſtea deſcendens diffundit̉ in his que illuminant̉. et accipit diuerſitatē ex recipientibꝰ et diuiſionē. ſic em̄ dixit hermes ad audimonqui trimegiſtus vocat̉. natura egrediens eſt vis egrediens a pͥma motum celi que eſt ꝓceſſio q̄dam factaaprima cauſa que mouet pͥmū cauſatū. eſt virtus pͥncipians motum. et quia motum celi egredit̉ ip̄a virtusincorꝑalis in ꝑticularibꝰ. et diuerſificat̉ in illis ẜm diuerſitatem recipientium efficit̉ nobilior et minus nobilis.et efficatior et minus efficax. ẜm ē ꝓpinquior et remotior a prima cauſa ex qua in inferiora procedit. Si auteꝫſic eſſet vt ip̄i dicūt oporteret natura non eſſet vis ſedſubſtātia diuiditur. et etiam ẜm eoꝝ dicta haberet hecnatura vniuerſalis eſſe in ꝑticulari. ſꝫ an̄ ꝑticulare. eteſſet hoc eſſe aliud ab eſſe nature ꝑticularis. hoc modoplacet Areſto. qui eſt autor ſecte perypatheticoꝝ etiamẜm corrupto ꝑticulari. oporteret ẜm remaneretnatura vniuerſalis qd̓ eſt abſurdum. Neqꝫ em̄ verū eſtde lumine. ſil̓i inducūt. qꝛ lumen non eſt ſubſtantianec habet eſſe niſi in recipiente. concedēdum eſt tn̄ vtiqꝫ ꝯparatio ꝑticulariū naturarū oīm eſt ad vnū in ſpecie. ſpēꝝ nature eſt ꝯꝑatio ad vnū in genere. vel geneꝝnature ꝯparatio eſt ad vnā nature intentōem cōis eſtabſolutē. ſꝫ iſtas ꝯꝑatōnes agit intellectus reſoluēs poſteriora in priora cāta in cauſas. et non eſt dans eſſe ſeparatum a ꝑticularibus naturis ſed potius cōſideransintentionē nature abſtractā ab hac natura et illa. de histn̄ loquēdum eſt in metaphiſica que eſt de formis anhabeāt eſſe ſeparatum aut non. concedit̉ tn̄ vl̓is naturaabſolute dicitur de eo quod continet et regit omnes naturas ꝑticulares. Et hec natura eſt proportio virtutis

H 1.